Het rapen van kastanjes is voor velen een nostalgische herfstactiviteit. De mooiste en meest glimmende kastanjes vinden hun weg naar iemands huis en worden vervolgens met satéprikkers en een wollen draad gedecoreerd. Maar wist je dat er twee verschillende soorten kastanjes zijn? En dat je één van beiden kan eten? En dat dat nog eens gezond is ook?

Tam of Wild? Het Verschil Tussen Eetbare en Niet-Eetbare Kastanjes

In Nederland hebben we wilde en tamme kastanjes. Het is eigenlijk vrij simpel om wilde kastanjes van tamme te onderscheiden. Zodra je ze naast elkaar ziet, is het verschil in bolster en noot behoorlijk duidelijk. Daarnaast ziet de boom zelf er ook totaal anders uit.

Wilde Kastanje (Aesculus)

De wilde kastanje is de bekende knutselkastanje, deze vind je in een bolster met een aantal scherpe stekels en de kastanje zelf is glad en rondlopend. De wilde kastanje is een monumentale boom die 20 tot wel 25 meter hoog kan worden. Je vindt hem vaak in bossen, en openbare beplantingen zoals in parken, brede lanen, maar ook op boerderijen en grote tuinen. De bladeren zijn samengesteld handvormig, en hij bloeit met rechtopstaande toortsen die tot 20 cm hoog kunnen reiken. Meestal kom je hier de witte paardenkastanje (Aesculus hippocastanum) tegen, en af en toe de rode variant (Aesculus x carnea). Deze bomen zijn gevoelig voor aantastingen zoals de paardenkastanjemineermot en verwelkingsziekte, wat vaak voor ernstige problemen zorgt.

De grote ronde vruchten zitten verstopt in een zware, groene bolster met korte, dikke stekels. Elke bolster bevat slechts één vrucht, wat anders is dan bij de tamme kastanje, die meerdere noten per bolster heeft. Het is belangrijk om te weten dat zowel de kastanjes van de witte als van de rode paardenkastanje bitter en giftig zijn voor mensen. Maar voor herten, schapen, geiten en varkens zijn ze juist wel eetbaar.

Tamme Kastanje (Castanea sativa)

De tamme kastanje is vaak wat minder bekend, maar komt ook gewoon in Nederland in het wild voor. De tamme kastanje is een eetbare noot, maar de wilde kastanje, ook wel paardenkastanje genoemd, is niet eetbaar. Die kan zelfs klachten geven wanneer je die eet. Let dus goed op dat je niet per ongeluk een paardenkastanje in je mond stopt!

Tamme kastanjes zijn zoet en eetbaar. Een tamme kastanje loopt in een puntje, een wilde is rond. Ook als je de bolster opent is er een verschil tussen tamme en wilde kastanjes. Tamme kastanjes zitten meestal gezellig met zijn drieën bij elkaar. Wilde kastanjes juist groeien per stuk. Deze is vaak wat kleiner, wat minder bol, heeft een puntje. Ook is de bolster anders, deze heeft namelijk een heleboel stekels, veel meer dan de bolster van de wilde kastanje. Ook zijn de stekels veel langer.

De tamme kastanje, van origine afkomstig uit Zuid-Europa, lijkt te zijn geïntroduceerd in Noord-Europa door de Romeinen vanwege zijn verrukkelijke noten. Deze boom kan indrukwekkende hoogten bereiken, ergens tussen de 25 en 35 meter, en wanneer hij de kans krijgt, kan hij gemakkelijk enkele honderden jaren oud worden.

De bladeren van de tamme kastanje hebben een totaal andere vorm dan die van de wilde variant. Ze zijn langwerpig, grof gezaagd en niet samengesteld in tegenstelling tot de bladeren van de wilde kastanje. Hierdoor kun je de boom in één oogopslag herkennen. De boom komt rond juni/juli tot bloei, met geurige bloesems waarvan de nectar heerlijke honing oplevert.

Voedingswaarde en Gezondheidsvoordelen van Tamme Kastanjes

De tamme kastanje bevat veel vitaminen en mineralen en weinig vet, in tegenstelling tot de meeste andere noten. Ook bevat de kastanje veel koolhydraten, dit klinkt nadelig, maar is eigenlijk heel gunstig. Deze koolhydraten zorgen voor een hoog verzadigingsgevoel, waardoor je niet snel honger krijgt na het eten van de kastanjes. Toch kom je niet snel aan na het eten van de kastanjes, omdat de koolhydraten een vezelstrucuur hebben en daardoor niet volledig worden afgebroken door het lichaam. Hierdoor zijn de kastanjes ook nog eens goed voor de stoelgang.

Tamme kastanjes bevatten veel mineralen waaronder: kalium, magnesium, calcium, mangaan, ijzer, zink, natrium, koper, fosfor en chloor en zijn uitstekend om het zuur base evenwicht in het lichaam te herstellen. Verder vinden we in de kastanje vitamine B6, B1, B2, B3, B5, B11, veel vitamine C en E en is de vrucht/noot rijk aan bètacaroteen. Tamme kastanjes zijn heel voedzaam door hun zetmeel en eiwitten en ze hebben een positieve invloed op het cholesterol gehalte. Ze zijn gemakkelijke te verteren en gaan de ontwikkeling van hart- en vaat ziekten tegen. Ook zijn ze kankerremmend. De kastanje bevat onverzadigde vetzuren en veel vezels. Het velletje dat om de noot zit bevat met name veel vezels en fytonutriënten.

Kastanjes lijken qua voedingsstoffen niet helemaal op andere noten. Kastanjes bevatten namelijk maar heel weinig vet, energie en eiwitten. Verder bevatten kastanjes natrium (zout), kalium, vitamine B1 en B6 en foliumzuur.

Hoe Eet je Kastanjes?

En hoe eet je de kastanjes dan? Dat kan op verschillende manieren. Er zijn veel leuke recepten te vinden op internet, zodat je de kastanjes kan verwerken in lekkere gerechten, ook kan je ze zo, als snack, eten. De tamme kastanje heeft een licht zoete smaak.

Alleen de tamme kastanjes zijn eetbaar! Tamme kastanjes kan je rauw eten maar gekookt of geroosterd zijn ze het lekkerst. Ze zijn een goede energiebron van langzame koolhydraten. De koolhydraten bevatten vooral resistent zetmeel. Dit houdt in dat het eten van kastanjes de bloedsuikerspiegel niet verhoogt, waardoor deze stabiel blijft. Het resistente zetmeel wordt pas in de dikke darm als voeding voor bacteriën afgebroken. Hierdoor wordt de zuurgraad in de darmen verbeterd, wat een positieve invloed heeft op de spijsvertering. Kastanjes zijn glutenvrij en geschikt om meel van te maken. Kastanje meel is te gebruiken als vervanging van tarwebloem. Een goed alternatief voor mensen met een glutenvrij dieet.

Je kan hem rauw eten, poffen, roosteren of koken en je kunt de gekookte kastanje eventueel ook nog pureren.

Kastanjes Poffen: Een Simpel Recept

Kastanjes kan je in principe gewoon rauw eten, maar gepofte kastanjes hebben toch net dat tikkeltje meer. Bovendien proef je dan niet de bittere velletjes die lastig te verwijderen zijn. Kastanjes poffen is ook een leuke activiteit, ideaal om gezellig samen rond het kampvuur of vuurschaal te doen. Je kunt ze echter ook in de oven, op de kookplaat of op de barbecue poffen. Gebruik een kastanjepan om ze veilig boven de vlammen te houden want deze heeft een extra lange steel.

Gepofte kastanjes zijn lekker om zo te eten als snack, maar je kunt er ook kastanjepuree van maken door ze te stampen met bouillon en boter.

Kastanjes Poffen in de Oven

  1. Verwarm de oven voor op 200 graden.
  2. Haal de kastanjes uit hun scherpe bolster. Gebruik hiervoor handschoenen.
  3. Spoel de kastanjes af.
  4. Snijd met een scherp mesje een kruisje bij het puntje van de kastanje. Dit zorgt ervoor dat de kastanjes niet ontploffen.
  5. Doe de kastanjes in een ovenschaal.
  6. Zet deze 10-15 minuten in de oven. Afhankelijk van welke methode je kiest, duurt het ongeveer 10 à 20 minuten voordat ze klaar zijn. In de oven zal het iets meer tijd vragen dan in een open vuur. Let op dat ze niet verbranden!
  7. Laat de kastanjes een beetje afkoelen en pel ze met een scherp mesje. Als ze klaar zijn, leg je ze in een theedoek en rol je ze even over elkaar zodat de schil makkelijk los kan komen.
  8. Strooi er wat zout over voor een hartig gerecht of wat honing voor een zoete snack.

Kastanjes Kopen en Bewaren

Tamme kastanjes zijn in de winkel te koop, maar wanneer je een tamme kastanjeboom hebt of kent kun je ook hiervan de kastanjes gebruiken. Om te weten of de gevonden kastanjes geschikt zijn om te eten, kun je ze in een kom water doen. De kastanjes die aan de oppervlakte komen drijven zijn niet bruikbaar. Kastanjes zijn ongeveer 10 dagen houdbaar in de koelkast. Daarna zijn ze nog wel eetbaar maar neemt hun smaak af.

Niet alle kastanjes die van de boom vallen zijn rijp en geschikt om te eten. Als er bijvoorbeeld hevige regenval is geweest of een storm over het land is getrokken, kunnen er bolsters op de grond terechtkomen waarvan de noten nog niet helemaal rijp zijn. Let er bij het rapen op dat de noten vol zijn en een mooie diep bruine kleur hebben. Als de noten plat zijn en bleek van kleur dan zijn ze te vroeg van de boom gevallen en niet geschikt om te eten. Bovendien kunnen rijpe noten ook nog worden aangetast door ongedierte.

Een handige truc om te bepalen of de noten goed zijn, is door ze bij thuiskomst in een kom met water te leggen. De kastanjes die naar de bodem zinken zijn rijp en goed, terwijl degenen die blijven drijven niet rijp zijn of zijn aangetast. De bolsters die rijpe noten bevatten zijn doorgaans geel of bruin van kleur en niet meer fris groen.

Helaas is de tamme kastanje niet overal te koop. Dat is geen ramp, want tamme kastanjes zijn ook in de Nederlandse bossen te vinden en kosteloos bij elkaar te rapen. Let op dat je tamme kastanjes meeneemt en geen paardenkastanjes, want die zijn niet eetbaar. De bolster van de tamme kastanje is zeer stekelig, zoals een egel. De paardenkastanje heeft een schil met minder stekels die ook niet zo scherp zijn. Weet je niet zeker tot welke soort jouw gevonden kastanjes behoren?

Staat er geen tamme kastanjeboom bij je in de buurt, dan kun je van oktober tot en met december terecht bij goed gesorteerde supermarkten en natuurvoedingswinkels. Je vindt ze ook wel op markten, in toko’s en Turkse winkels. Gedroogde kastanjes en kastanjepasta en -puree zijn het hele jaar door te koop.

Bewaar verse kastanjes hooguit een week op kamertemperatuur, op een droge plek. Twijfel je of ze nog goed zijn, leg ze dan in een bak met water. Kastanjes die bovendrijven, zijn uitgedroogd of van binnen opgegeten door insecten.

Recepten met Kastanjes

Kastanjes smaken heerlijk met spruitjes of met pompoen, maar ze zijn ook geschikt om een soep van te maken. Tamme kastanjes zijn heel veelzijdig dat je ze in allerlei andere recepten kunt verwerken, zelfs in soep.

Kastanjes zijn lekker bij wintergroenten zoals rode kool en spruitjes. Een puree van kastanjes doet het goed bij wildgerechten. Dankzij hun zoetige smaak kun je ze ook verwerken in toetjes en taarten.

Kastanjesoep Maken

  1. Verwarm de olie in de pan en fruit hierin de ui en de knoflook.
  2. Voeg de kastanjes, de tijm en het laurierblaadje toe en water en kook de kastanjes in 15 - 20 minuten gaar.
  3. Borstel ondertussen de portabella's schoon en snijd ze in kleine stukjes.
  4. Verwarm in een koekenpan wat olie en bak de stukjes portabella onder roeren gaar.

labels:

Zie ook: