Het is handig om restjes rijst te bewaren voor een snelle maaltijd de volgende dag. Toch moet er voorzichtig worden omgegaan met het bewaren van gekookte of gebakken rijst. Wie rijst op de verkeerde manier bewaart en weer opnieuw opwarmt voor een maaltijd, kan daarna flink ziek worden. Net als ander opgewarmd voedsel kan rijst die eenmaal gekookt is, bewaard worden.

Waarom is rijst bewaren gevaarlijk?

Rijst bevat, bijna van nature, de bacterie Bacillus cereus. Deze bacterie komt veel voor op planten, rijst en granen en vormt sporen die zeer goed bestand zijn tegen hitte. Bedenk dat ieder pak of zak rijst deze bacterie bevat. Dit hoeft op zich geen enkel probleem voor de gezondheid op te leveren.

Rijst bereiden

Door voedsel te bereiden, worden bacteriën normaal gesproken gedood. Dat is bij deze bacterie niet het geval. Sterker nog, door rijst te koken of te bakken worden de sporen juist geactiveerd. Deze activatie zorgt ervoor dat de sporen uitgroeien tot nieuwe bacteriën. Volgroeide bacteriën scheiden een toxine uit waar de mens ziek van wordt. Wie echter de rijst direct na het bereiden nuttigt hoeft niet te vrezen voor deze bacteriën. De sporen kunnen in deze korte tijd niet snel genoeg uitgroeien tot bacteriën. Hoewel de geactiveerde sporen wel gegeten worden, richten ze geen schade aan in het lichaam.

Wanneer het wel gevaarlijk wordt

De sporen hebben tijd en warmte nodig om uit te groeien tot bacteriën. Wanneer rijst na het koken niet direct wordt genuttigd of gekoeld, krijgen de sporen voldoende kans om te ontkiemen. In sommige Chinees / Indische restaurants wordt de rijst na het koken op kamertemperatuur te drogen gelegd. Een ideale omgeving voor de sporen om hun slag te slaan. Wie daarna van deze rijst eet, krijgt een grote hoeveelheid bacteriën binnen die hun giftige toxine uitscheiden. Het gevolg: braken of diarree, afhankelijk van het soort toxine dat het bacterie uitscheidt.

Gekookte rijst op de juiste manier bewaren

Gekookte rijst moet direct genuttigd worden, dit vermindert de kans op besmetting aanzienlijk. Wie toch rijst wil bewaren, zorgt ervoor dat dit zo snel mogelijk de koelkast ingaat. Omdat warme producten niet direct de koelkast in kunnen vanwege andere producten in de koeling, is het beter de rijst buiten de koelkast snel af te laten koelen. De kom met rijst kan in een bak met koud water gezet worden. Ook kan de rijst uitgespreid worden op een plaat, zodat deze snel afkoelt. Zet daarna de rijst in een afgesloten bak in de koelkast.

Rijst opwarmen

Rijst die snel gekoeld is en goed koel wordt bewaard, kan zonder problemen weer opgewarmd worden. Door de koelte hebben sporen weinig de kans gekregen te ontkiemen en zich te vermenigvuldigen. Wanneer de rijst nu opgebakken of opgewarmd wordt, worden de sporen weer opnieuw geactiveerd. Dit is in de meeste gevallen onschuldig wanneer de rijst direct gegeten wordt. Wie echter deze opgewarmde rijst weer opnieuw gaat koelen om te bewaren, kan tegen een probleem aanlopen. De sporen die bij de eerste keer al geactiveerd waren, zullen bij een tweede keer opwarmen al iets ontkiemen. Bij een derde keer opwarmen zullen ze misschien net genoeg tijd krijgen om uit te groeien tot bacterie. Bewaar rijst daarom slechts een tot twee dagen in de koelkast en warm het ook slechts éénmaal op na bewaring.

Pascalle Stijger, voedingsdeskundige, legt uit dat als je rijst te lang buiten de koelkast laat staan of niet koud genoeg bewaart, dan kan daar een bepaalde bacterie in voorkomen: de bacterie Bacillus cereus. Ook in pastagerechten, eiwitrijk voedsel, sausjes en pudding die te lang en niet koud genoeg bewaard zijn kan deze bacterie voorkomen.

Bacillus cereus

De bacterie Bacillus cereus kan sporen vormen die goed kunnen overleven en hittebestendig zijn. Sporen zijn bacteriecellen in een soort slaapstand. Als je rijst opnieuw opwarmt, kunnen deze sporen dat overleven en zich later weer ontwikkelen tot bacteriën. In kleine aantallen is de bacterie ongevaarlijk, maar van grotere aantallen kun je een voedselvergiftiging krijgen. Klachten zijn vaak buikpijn, misselijkheid, braken en diarree. De klachten kunnen snel komen na het eten van een besmet product, maar zijn vaak na 1-2 dagen weer over.

Naar schatting worden jaarlijks ongeveer 50.000 Nederlanders ziek worden van Bacillus cereus. Dodelijke gevallen van deze bacterie zien we eigenlijk nooit. Je kunt dus inderdaad ziek worden door gekookte rijst die te lang buiten de koelkast bewaard wordt - net als dat geldt voor andere restjes - maar dodelijk zal het niet snel zijn.

Hier kun je zelf op letten bij het bewaren van restjes:

  • Koel restjes snel terug. Zet ze in ieder geval binnen 2 uur in de koelkast, en het liefst eerder. Heb je een grote hoeveelheid? Dan kun je het sneller laten afkoelen door het bijvoorbeeld eerst in een bak koud water te zetten.
  • Restjes zijn in de koelkast 2 tot 3 dagen houdbaar. Wil je ze langer bewaren? In de vriezer zijn restjes 3 maanden houdbaar.
  • Zorg dat je koelkast op 4 °C staat.
  • Verhit eten goed voor gebruik. Bij het opwarmen in de magnetron is het belangrijk het gerecht tussendoor goed te roeren, zodat het door en door warm is.
  • Verwarm niet iets voor de derde keer. Heb je een restje 1 keer opgewarmd en blijft er alsnog van over? Gooi dat eten dan weg.
  • Wees voorzichtig met het nogmaals opwarmen van gerechten van Chinees-Indische (afhaal)restaurants. Heeft het langer dan 2 uur buiten de koelkast gestaan? Warm het dan niet nogmaals op, maar gooi het weg.

Rijst weggooien of is dat zonde?

Voedsel weggooien is altijd zonde. Wie het direct goed koelt, kan best de rijst bewaren en de volgende dag weer opwarmen. Rijst dat bij de afhaal-chinees is gehaald, kan beter niet voor een tweede keer opgewarmd worden. Vaak is het onduidelijk hoe vaak de rijst daar al is opgewarmd. Neem dan liever geen risico.

Algemene tips voor het opwarmen van kliekjes:

  • Snel afkoelen: Laat kliekjes na bereiding niet langer dan twee uur op kamertemperatuur staan en plaats ze in de koelkast bij maximaal 4 °C.
  • Goed verhitten: Warm restjes altijd door en door op tot ze stomend heet zijn, idealiter tot minstens 75 °C.
  • Beperk heropwarmen: Warm restjes slechts één keer opnieuw op en consumeer ze direct.

Hoe weet je of rijst bedorven is?

  • Geur: Heeft de rijst een ongebruikelijke, zure of bedorven geur?
  • Uiterlijk: Heeft de rijst een andere kleur? Zijn de korrels heel dof, hebben ze een vreemde textuur (bijvoorbeeld plakkerig) of spot je simpelweg schimmel?
  • Smaak: Wanneer je na hetbereiden toch iets zuurs of bitters proeft, eet dan niet stug door.

Vertrouw altijd op de eerste ingeving die je krijgt van je zintuigen: die weten meestal meteen of de situatie veilig is of niet.

labels:

Zie ook: