Diarree is een maag-darmziekte, waarbij sprake is van dunne ontlasting gedurende meer dan 4 keer per dag. Het is belangrijk fecale incontinentie en overloopdiarree te onderscheiden van "echte” diarree. Diarree is dunne ontlasting (poep). De poep is zo dun als pap, of zelfs als water. Je moet vaak en snel naar het toilet. Diarree gaat vaak samen met buikpijn en buikkrampen.

Oorzaken van Diarree

Diarree kan heel veel oorzaken hebben. Soms is de oorzaak te behandelen. Vaak krijg je medicijnen tegen de diarree. Iets aanpassen in je voeding helpt meestal niet. Diarree komt vaak plotseling op en duurt meestal kort: een paar uren of dagen (acute diarree). Soms houdt de diarree langer dan twee weken aan. Dan heet het chronische diarree. Soms is diarree het gevolg van verstopping (obstipatie) of een gedeeltelijke afsluiting van de darm.

Mogelijke oorzaken zijn:

  • Buikgriep.
  • Als u veel stress ervaart of vaak nerveus bent.
  • Een voedselallergie of -intolerantie, zoals koemelkallergie, lactose-intolerantie of coeliakie (glutenintolerantie).
  • Overloopdiarree.

Slappere ontlasting komt in veel gevallen door verkeerde voeding. Het eten van te weinig vezels speelt een belangrijke rol. Bij peuters kan het drinken van veel vruchtensap diarree veroorzaken. Onverdund en helder vruchtensap is namelijk moeilijk te verteren voor peuters.

De Rol van Koffie

Heb je last van je maag of darmen na het drinken van koffie? Dat is niet zo gek. Koffie heeft voor veel mensen een laxerende werking. Na een ‘koffietje in de ochtend’ helpt cafeïne je stoelgang misschien wel een handje op weg. Of niet, want voor een grote groep mensen zorgt cafeïne juist voor vervelende maag- en darmklachten. Koffie prikkelt je darmen. Daarom is het goed om bij diarree minder koffie te drinken. Je kunt bijvoorbeeld meer thee drinken.

Cafeïne heeft een stimulerend effect op je maagdarmkanaal. Cafeïne stimuleert de samentrekking van de spieren in je maagdarmkanaal. Hierdoor geeft je maag z’n inhoud al te vroeg door aan je dunne darm. Door cafeïne geeft je maag voedsel wat nog niet volledig verteerd is al door aan je dunne darm.

Dit onverteerde voedsel gaat vervolgens rotten in je dunne darm. Dit vormt een warm nest voor slechte bacteriën. Op de lange termijn kan dit zelfs resulteren in het beschadigen van de dunne darmwand. Daarnaast zorgt cafeïne ook voor het versnelt voortduwen van voedsel in de dikke darm. Dit effect zorgt ervoor dat je snel en nodig moet poepen of zelfs last krijgt van diarree. Recent onderzoek toont aan dat de activiteit van de dikke darm binnen 4 minuten toeneemt na het drinken van cafeïne. Onderzoek toont aan dat cafeïne de dikke darm 60% actiever maakt dan water.

Cafeïne zorgt ervoor dat al het voedsel in je maag te snel naar je dunne darm verplaatst en vervolgens laat het je voedsel in je dikke darm versneld uitpoepen. Daarna vertraagt je spijsvertering. Dat komt doordat cafeïne de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline stimuleert. Hierdoor stroomt er minder bloed naar je maagdarmstelsel waardoor je spijsvertering vertraagt. Een vertraagde spijsvertering geeft klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn en misselijkheid.

Het is wetenschappelijk aangetoond dat cafeïne de symptomen (zoals diarree, buikpijn en zure oprispingen) verergert van chronische darmaandoeningen als het prikkelbare darm syndroom (PDS) en de ziekte van Crohn. Mensen met deze aandoeningen worden daarom afgeraden om koffie met cafeïne te drinken. Cafeïne speelt echter geen rol in het ontwikkelen van deze aandoeningen.

Behandeling van Diarree

Behandeling van de oorzaak helpt niet altijd (genoeg). Het is heel belangrijk om veranderingen in je poep te melden bij je arts of verpleegkundige. Denk aan de kleur, de vorm en de geur van je poep. Dat is niet raar of gênant, maar heel verstandig. Goed om te weten: wat je eet, is vaak niet de oorzaak van de diarree. Ook als je niet eet, maak je poep en is er dus een kans op diarree. Er bestaat ook geen dieet wat bij iedereen de diarree stopt. Wat bij de één werkt, helpt niet bij de ander. Probeer uit wat voor jou het beste werkt.

Algemene adviezen:

  • Drink minstens 1,5-2 liter per dag.
  • Neem in plaats van 3 grote maaltijden vaker kleinere porties op een dag.
  • Als je diarree hebt, verlies je veel zout. Dat moet worden aangevuld.
  • Eet zo gevarieerd mogelijk.

Bij plotselinge kortdurende diarree is meestal geen behandeling nodig. Het gaat binnen een tot een paar dagen vanzelf over. Gaat de diarree niet over, ga dan altijd naar de huisarts.

Voedingsadviezen bij Diarree

Een streng dieet is niet nodig. Dit kan er namelijk voor zorgen dat je darmen zich minder goed herstellen. Als je gewicht verliest, is dat een teken dat er niet genoeg voedingsstoffen en/of vocht door je darmen worden opgenomen. In dat geval is het goed om naar een diëtist te gaan. Een diëtist kan advies geven hoe je je voeding kunt aanpassen om op gewicht te blijven.

  • Eet gewoon waar je trek in hebt.
  • Probeer zo gezond mogelijk te blijven eten, eventueel in kleinere porties.
  • Speciale voedingsmiddelen zijn niet nodig.
  • Eet veel vezels.
  • Kies voor fijne vezels zoals in fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit.

Neem regelmatig een kopje soep of bouillon. Dat kun je zelf maken, maar bouillon van een bouillontablet of oplossoep zoals Cup-a-Soup zijn ook goed. Eet op brood hartig beleg zoals kaas of hummus. Kies als tussendoortje blokjes kaas, olijven, zoutjes of gezouten noten. Wanneer je diarree over is, is het niet meer nodig om extra zout te nemen.

In melk en melkproducten zoals vla en pap zit van nature melksuiker (lactose). Dit wordt bij diarree soms moeilijker verteerd in je darmen. Neem bij diarree niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap. Zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt verteren makkelijker omdat daar minder melksuiker in zit. Producten met sorbitol en maltitol kunnen zorgen voor diarree. Sorbitol en maltitol zit vaak in suikervrije drop, kauwgom, keelpastilles, snoepjes, cake en koekjes.

Voedingsmiddelen zoals cafeïne, alcohol, koolzuur, ui, prei, kool en pittige kruiden kunnen de darmen extra prikkelen.

Medicatie

Overweeg patiënten met chronische diarree in de palliatieve fase zo nodig symptomatisch te behandelen met loperamide 1-6dd 2 mg. Bij acute diarree is de aanbeveling 4 mg, daarna 2 mg na elke defecatie, max. 16 mg per dag. Als loperamide onvoldoende werkt kan bij chronische diarree een ander opioïd zoals morfine 1-6dd 5 mg worden overwogen. Opvolgende opties ter overweging zijn psylliumvezels (bij waterige diarree) en octreotide (bij secretoire diarree).

Aanvullende tips

  • Reinig de huid bij voorkeur met warm water als je diarree hebt gehad.
  • Bescherm daarna de huid rond je anus met bijvoorbeeld zinkolie, barrièrecrème of Cavilon® swabs of spray.
  • Drink veel om uitdroging te voorkomen, 2 tot 3 liter per dag.
  • Drink steeds kleine beetje.
  • Water, thee, bouillon of verdund vruchtensap zijn geschikt.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrome (IBS) hebben vaak buikpijn en problemen met de stoelgang. PDS werd lange tijd gezien als een psychische aandoening. Het zou tussen de oren zitten. Dat kwam mede doordat er geen duidelijke lichamelijke oorzaak kon worden gevonden. Tegenwoordig is het duidelijk dat PDS geen psychische oorzaak heeft. Bij PDS is er mogelijk een verstoring in de communicatie tussen de hersenen en darmen ontstaan. Het lijkt erop dat de darmen te veel of te sterke signalen naar de hersenen sturen waarna de hersenen weer te veel en te sterke signalen naar de darmen sturen. Dit kan verklaren dat mensen met PDS gevoeliger blijken te zijn voor pijnprikkels in de darmen.

De klachten bij PDS verschillen vaak per persoon en van dag tot dag. Sommige hebben continu klachten, terwijl andere een tijd geen last hebben. De ernst van de klachten varieert ook. Je kan last hebben van diarree, verstopping, of een combinatie van beide. Buikpijn is een veelvoorkomende klacht.

Sommige voedingsmiddelen, zoals zuivel, tarwe, cafeïne, bepaalde groenten en fruit, sappen, alcohol, frisdrank met koolzuur of zoetstoffen en kauwgom kunnen de klachten verergeren. Het verschilt per persoon welke voedingsmiddelen klachten geven.

Als je PDS hebt is het goed om met een diëtist te kijken naar je voeding. Zo kan je achterhalen welke producten je klachten geeft. Ook kan de diëtist het FODMAP-dieet aanraden, waarbij je bepaalde soorten voeding tijdelijk weglaat en weer toevoegt. Doe dit wel onder begeleiding, om te korten te voorkomen.

Wat te doen bij buikpijn door koffie?

Heb jij snel last van je maag of darmen? Loop niet langer onnodig door met deze klachten en probeer eens cafeïne te vermijden door over te stappen op cafeïnevrije koffie. Je zal niet de eerste zijn waarbij cafeïne de oorzaak is van maag- en darmklachten. Ook de lactose in melkproducten veroorzaken bij veel mensen maag- en darmklachten. Drink jij je koffie het liefst als cappuccino of latte? Dan is het zeker de moeite waard om eens te kijken hoe jij reageert als jij de (koe)melk weglaat. Vervang de melk voor bijvoorbeeld een plantaardige variant.

Als je ongeneeslijke kanker hebt, kun je last krijgen van diarree. Soms is de oorzaak te behandelen. Vaak krijg je medicijnen tegen de diarree. Iets aanpassen in je voeding helpt meestal niet.

Als de diarree langer dan een paar weken duurt, raak je veel vocht kwijt en kun je uitdrogen. De kans op uitdroging is het grootst bij ouderen. Met de diarree gaat er ook kalium verloren. Kalium is een belangrijke stof voor het lichaam.

labels:

Zie ook: