Je zou het misschien niet verwachten, maar groenten zijn geen allemansvriendjes. Ze zijn best kieskeurig. Sommige groenten bloeien helemaal op in elkaars aanwezigheid, andere verpieteren juist naast elkaar. Bij combinatieteelt kweek je dus verschillende gewassen vlak naast elkaar of door elkaar. Ben jij blij met je buren? Fleur je op als je ze ziet of heb je de schutting juist net een meter hoger gemaakt? Dat hebben planten nu ook.
Wat is combinatieteelt?
Allereerst: wat is combinatieteelt eigenlijk? Het is het combineren en dus naast elkaar planten van (moestuin)planten die een goede invloed op elkaar hebben. En het vermijden van combinaties die een slechte invloed op elkaar hebben. En het is bij combinatieteelt dus de kunst om zoveel mogelijk goede combinaties te maken en zoveel mogelijk slechte combinaties te vermijden.
Het gezegde ‘beter een goede buur dan een verre vriend’ gaat niet alleen bij mensen op, maar eveneens in de moestuin. Ook bij planten maken goede of slechte buren een wereld van verschil in hoe ze zich voelen. Sommige gewassen hebben een positieve invloed op elkaar en versterken elkaar wanneer ze naast elkaar staan terwijl andere gewassen beter zo ver mogelijk uit elkaar kunnen staan omdat ze elkaar verzwakken. Het is daarom slim om de juiste planten naast elkaar te zetten. Combinatieteelt noemen we dat ook wel.
Combinatieteelt zorgt er dus voor dat ongedierte en andere plagen sneller en op een natuurlijke wijze in evenwicht worden gehouden en dat plantenziektes minder snel ontstaan. Maar hoe werkt dat dan precies? Allereerst is geur (of andere stoffen die planten afscheiden) een effectief middel. Aan de ene kant trekken bepaalde gewassen door geur ongewenste beestjes aan waardoor ze weg blijven bij het hoofdgewas. Dit noem je ook wel vangplanten. Daarnaast werkt combinatieteelt ook in praktische zin.
Spinazie heeft bijvoorbeeld baat bij een rij stokbonen naast zich, omdat spinazie luwte op prijs stelt (waar stokbonen een lekker zonnetje juist waarderen). Als laatste zorgen slimme combinaties ervoor dat gewassen niet elkaars voedingsstoffen gebruiken waardoor de grond zo efficiënt mogelijk benut wordt. Je creëert dus afwisseling in de ruimte. Daarnaast is wisseling in tijd ook een handige techniek, ook wel wisselteelt genoemd. Wil je daar meer over weten?
Het enkelbloemige Afrikaantje houdt allerlei schadelijke beestjes op afstand. Zet ze o.a. Je kunt je voorstellen dat als je maar 1 groente in je moestuin zet, je veel van dezelfde voedingsstoffen aan de bodem onttrekt of juist toevoegt. Deze monocultuur die je vaak in de grootschalige landbouw ziet, zorgt ervoor dat de bodem op den duur niet meer in balans is. Bovendien is een groot oppervlakte van 1 groente gevoelig voor een plaag.
Waarom combinatieteelt?
- Het kan ziekten of plagen voorkomen.
- Zorgen voor een goede groei of betere vruchtzetting.
- Zorgt ervoor dat ongedierte en andere plagen sneller en op een natuurlijke wijze in evenwicht worden gehouden en dat plantenziektes minder snel ontstaan.
- Biologisch bestrijden zonder gif.
Goede en slechte buren
Bij combinatieteelt zet je keukenplanten bij elkaar als ze goed samen gaan, of juist niet als ze slecht samen gaan. Hiermee voorkom je ziektes en plagen. Combinatieteelt helpt je dus blije planten te kweken!
Keukenplanten die goed bij elkaar passen noemen we goede buren. Keukenplanten die slecht bij elkaar passen, noemen we slechte buren. Combinatieteelt is het bij elkaar (of juist niet) zetten van bepaalde keukenplanten. Het ene plantje kan bijvoorbeeld ongedierte verjagen voor het andere plantje. Dit zijn dan goede buren. Het kan ook zijn dat het ene plantje bladluis lokt en het andere plantje daar ook vatbaar voor is. Dan zijn het slechte buren.
Er zijn verschillende redenen waarom sommige groentes goede buren zijn en andere juist slechte in de combinatieteelt. Waar je goed op moet letten bij combinatieteelt is de omvang van de groente. Heb je een groente die veel zon nodig heeft, zet hem dan niet in de schaduw van een hoge/grote groente. Sommige groenten, zoals spinazie hebben niet zo veel licht nodig. Iedere groente heeft zijn eigen voorkeur qua voedingsstoffen. De een houdt juist van lekker veel stikstof, de ander is dol op kalium. Het is dus verstandig om groenten bij elkaar te zetten die ongeveer dezelfde wensen hebben qua bemesting. Dit wil overigens niet zeggen dat een andere combinatie niet werkt.
Voorbeelden van goede combinaties
- Wortel en ui: Wortel houdt de uienvlieg op afstand en ui jaagt de wortelvlieg weg. Wortelen verjagen de uienvlieg terwijl uien juist de wortelvlieg verjagen. Wortelen en uiensoorten versterken elkaar dus enorm!
- Mais, bonen en pompoen: Een bekende combinatie is die van de “3 zusters”; mais, bonen en pompoen. De mais doet dienst als ondersteuning voor de klimmende bonen en de pompoen is de bodembedekker. De lange stengels mais bieden ondersteuning aan de klimmende bonen en de pompoen is een goede bodembedekker. De maïs fungeert als ondersteuning voor de bonen, terwijl de bonen stikstof uit de lucht vastleggen en de bodem verrijken. De pompoen verspreidt zich over de grond, waardoor onkruid wordt onderdrukt en vocht wordt vastgehouden.
- Basilicum en tomaten: Basilicum helpt de groei van tomaten te bevorderen en versterkt hun smaak.
- Kool en dille: Dille trekt nuttige insecten aan die koolplagen zoals koolwitjes afweren.
Voorbeelden van slechte combinaties
Slechte combinaties kun je maar beter niet naast elkaar zetten.
- Wortel en tomaat: Zo groeit de wortel niet lekker naast de tomaat. Probeer het maar eens; zaai wortel naast de tomaat en een stuk verder. Zie je verschil? Alle wortels geven stoffen af. Ook die kunnen invloed hebben op andere planten.
Combinatieteelt schema
Hieronder een overzicht van goede en slechte buren in de moestuin.
| Gewas | Goede buren (wat kan wel) | Slechte buren (wat kan niet) |
|---|---|---|
| Aardappels | Afrikaantjes, bloemkool, bonen, dille, erwten, knoflook, koolrabi, koolsoorten, maïs, mierikswortel, munt, Oost-Indische kers, pepermunt, sluitkool, spinazie, spruiten, suikermaïs | Framboos, komkommers, pompoenen, selderie, tomaten, ui, zonnebloemen |
| Aardbei | Kropsla, knoflook, peterselie, prei, radijsjes, stambonen, spinazie, tijm, tomaten, ui en veldsla | Bloemkool, broccoli, komkommer, koolsoorten, spruiten |
| Andijvie | Koolsoorten, knolvenkel, prei, sluitkool, stokbonen, tomaten, venkel | |
| Asperges | Komkommer, kropsla, peterselie, pluksla, tomaten | Knoflook, uien |
| Bieten | Dille, knoflook, komkommer, koolrabi, koolsoorten, koriander, uien | Aardappels, spinazie, stokbonen |
| Bloemkool | Bonen, dille, oregano, selderij | Aardappels, aardbei, erwten, tomaten |
| Bonen | Aardappels, aardbei, erwten, tomaten, aubergine, bonenkruid, komkommer, selderij, sluitkool, pompoenen, rozemarijn, salie, suikermaïs | Bieslook, knoflook, prei, sjalot, ui, venkel |
| Broccoli | Dille, kamille, rozemarijn, salie, selderij | Aardbei, Oost-Indische kers, oregano, tomaten |
| Courgettes | Maïs, Oost-Indische kers, sla, stokbonen, uien | Aardappels, komkommer |
| Erwten | Bieten, bonen, courgettes, dille, knolvenkel, komkommer, koolrabi, koolsoorten, kropsla, radijs, wortels | Aardappels, bonen, knoflook, prei, uien |
| Knoflook | Aardbeien, bieten, frambozen, lelies, rozen, tomaten, vruchtbonen, wortels | Erwten, koolsoorten, stokbonen |
| Knolvenkel | Dille, komkommer, kool, koriander, kropsla, pluksla, veldsla, witlof | Bonen, tomaten |
| Komkommer | Bonen, bieten, dille, erwten, knolvenkel, kool, koriander, kropsla, maïs, prei, selderie, uien | Aardappel, radijsjes, tomaten |
| Koolrabi | Aardappel, asperges, bietjes, bonen, erwten, kropsla, selderie, spinazie | |
| Koolsoorten | Aardappels, andijvie, bieten, dille, erwten, kamille, koriander, kropsla, pepermunt, pluksla, prei, spinazie, tomaten | Aardbeien, mosterd, knoflook, uien |
| Kropsla | Aardbeien, asperges, bieten, bonen | |
| Maïs | Aardappels, bonen, courgettes, komkommer, kropsla, pompoen, tomaten | Bieten, selderie |
| Mierikswortel | Aardappels, vruchtbomen | |
| Prei | Erwten, koolrabi, koolsoorten, kropsla, Oost-Indische kers, selderie, uien, wortels | Bonen, erwten |
| Radijsjes | Bonen, erwten, koolrabi, kropsla, Oost-Indische kers, snijbiet, spinazie, tomaten, wortels | Komkommer |
| Selderij | Bloemkool, kamille, komkommer, koolrabi, koolsoorten, prei, stambonen, tomaten | Aardappel, kropsla, maïs |
| Snijbiet | Koolsoorten, radijs, wortels | |
| Spinazie | Aardappels, aardbeien, bieten, koolrabi, koolsoorten, radijs, stokbonen, tomaten | |
| Stambonen | Aardappels, bieten, bonenkruid, komkommer, koolrabi, koolsoorten, kropsla, selderij, tomaten | Erwten, knoflook, knolvenkel, prei, uien |
| Uien | Aardbeien, bieten, bonenkruid, dille, kamille, komkommer, witlof | Bonen, erwten, koolsoorten |
| Witlof | Bieten, knolvenkel, kropsla, stokbonen, tomaten, wortel | |
| Wortel | Bieslook, dille, erwten, knoflook, pluksla, prei, radijs, rozemarijn, salie, snijbiet, tomaten, uien, witlof | |
| Zonnebloem | Aardappel |
labels: #Aardappel
