De kalkoen (Meleagris gallopavo) is een vogel uit de familie van de Phasianidae (fazantachtigen). De mannelijke kalkoen wordt haan genoemd, de vrouwelijke kalkoen hen en de jongen zijn de kuikens. Van oorsprong is de kalkoen inheems in Noord- en Midden-Amerika waar de boskalkoen in het wild nog in bosrijke gebieden voorkomt en de bergkalkoen in bergachtige streken. Waarschijnlijk is rond de 16de eeuw de wilde kalkoen door Spaanse soldaten meegenomen naar Europa. De kalkoen is vanuit de Verenigde Staten en Canada ingevoerd in Nederland.

Beschrijving van de Kalkoen

De kalkoen is een opvallende verschijning met zijn rode lellen en aanhangsels aan zijn kop. De staartveren van de mannetjes die tot een waaier uitgespreid kunnen worden en samen met alle veren van hun lijf overeind gaan staan. Het luidruchtige roepen (klokken) van het mannetje en het geluid van het vrouwtje met een veel zachtere en scherpere toon. Kalkoenen zijn grote siervogels. Ze kunnen wel 120 centimeter hoog worden en hun vleugels hebben een spanwijdte van 140 centimeter. Een volwassen kalkoen kan tien kilo wegen. Kalkoenen kunnen erg goed zien en horen.

De kalkoen heeft een aantal ondersoorten en kent meer dan twintig verschillende rassen. Voorbeelden van rassen zijn de Duitse blauwe, de Ronquières kalkoen en de Sologne kalkoen. Zij verschillen vooral van elkaar in kleur. Kalkoenen communiceren vooral door middel van geluiden.

De kalkoen is familie van de hoenderachtigen en vooral het mannetje heeft opvallend rode en gerimpelde lellen langs zijn snavel hangen, een blauwgekleurde vlek rond de ogen en een ‘baard’ van dunne veren die uitsteken in het midden van de borst van de kalkoen en een lengte hebben van gemiddeld 22,5 centimeter. Ook sommige vrouwtjes hebben een baard maar met veel minder haren. Op de kop van de haan bevindt zich een huidplooi die rechtop kan staan (vleeskwast) en op een stootwapen lijkt en aan de poot van het mannetje zit een spoor als een steekwapen.

Een kalkoen wordt geboren met een knop aan de poten (een spoor) wat bij een mannetjeskalkoen uitgroeit tot wel vijf centimeter lang. Bij een vrouwtjeskalkoen groet dit niet verder uit. De vleugelspanwijdte kan van 1,5 meter tot 1,8 meter zijn en de kalkoen wordt ongeveer tien tot twaalf jaar oud. Het mannetje kan de staart als een wiel uitspreiden, zijn veren opzetten om zo indruk te maken op de vrouwtjeskalkoenen. De kalkoen heeft een prima gezichts- en gehoorvermogen.

Leefgebied

Kalkoenen komen van oorsprong uit Noord- en Midden Amerika. Ze leven daar voornamelijk in bosrijke gebieden. Als huisdier komen ze over de hele wereld voor. Kalkoenen blijven het grootste deel van de dag op de grond. Als een kalkoen gaat slapen, gaat hij meestal in een boom zitten. De wilde kalkoen kan ook vliegen, maar geen grote afstanden. Sommige gefokte rassen kunnen dat nauwelijks nog, omdat ze te zwaar zijn.

Voeding

Kalkoenen zijn omnivoren en eten alles. Van zaden, kruiden, wortels, bessen, bloemen, blaadjes en vruchten tot insecten, kleine muizen, wormen en kleine salamanders. Er is speciaal kalkoenvoer en net als bij kippen hebben kalkoenen maagkiezel nodig.

Kalkoenenhouderij in Nederland

In Nederland worden er elk jaar 2,3 miljoen kalkoenen vetgemest voor vleesproductie. Kalkoenhouders krijgen meestal 2 of 3 keer per jaar nieuwe kalkoenen, waardoor er op elk moment rond de 800.000 kalkoenen gehouden worden in Nederland. Alleen al met kerst worden in Nederland ruim 800.000 kalkoenen geserveerd als gerecht.

In Nederland is het houden van kalkoenen een onderdeel van de agrarische wereld. Na 1965 is de kalkoenenhouderij pas goed op gang gekomen en deze is onder te verdelen in het houden van vleeskalkoenen en van vermeerderingskalkoenen.

Fokken van Kalkoenen

In het wild kunnen kalkoenen wel tien jaar oud worden. Maar kalkoenen die gefokt worden voor vlees worden meestal maar tussen de 16 en 21 weken oud. De kuikens worden uitgebroed door een broedmachine en krijgen hun moeder nooit te zien. In Nederland zijn er geen bedrijven die kalkoenen fokken, dus de kalkoenen in Nederlandse bedrijven komen allemaal uit Duitsland. Er is één bedrijf in Nederland die kalkoeneieren uitbroed (en dus eieren uit Duitsland aangeleverd krijgt), maar de meerderheid van de kalkoenen wordt in Duitsland uitgebroed en daarna meteen naar Nederland gebracht.

Kalkoenen worden tegenwoordig zo gefokt dat ze zo snel mogelijk heel groot en dik worden. Doordat de kalkoen zo snel zo groot wordt is het niet meer mogelijk voor deze kalkoenen om zich natuurlijk voort te planten. Daarom worden in fokkerijen mannelijke kalkoenen ‘gemelkt’ en worden vrouwtjes bevrucht door middel van kunstmatige inseminatie.

Het leven in de vee-industrie

De meeste kalkoenen brengen bijna hun hele leven door in grote schuren zonder ooit buiten te komen en vaak zonder ooit daglicht te zien. Ze hebben extreem weinig ruimte, want er leven gemiddeld namelijk zo’n drie tot vijf kalkoenen per vierkante meter. De bedrijven in Nederland (rond de 40 bedrijven) hebben tussen de 6.000 en 40.000 kalkoenen, waarbij er meestal een paar duizend kalkoenen bij elkaar in één schuur zitten.

Het is niet verplicht voor bedrijven om te zorgen voor afleiding of voor zogenaamde ‘omgevingsverrijking’ zoals zitstokken. Hierdoor zitten kalkoenen de hele dag in een oncomfortabele houding en dicht op elkaar met niks te doen. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat ze veel stress ervaren en vaak last van lichamelijke afwijkingen hebben.

Uit onderzoek van de Raad voor Dierenaangelegenheden uit 1999 bleek dat het met het welzijn van kalkoenen slecht gesteld was. Er waren grote problemen met de huisvesting, het transport, verwondingen, ziektes en sterfte en fokproblemen. Daarna zijn er wel maatregelen voorgesteld, maar het is onduidelijk in hoeverre die ook echt tot verbetering hebben geleid. Latere onderzoeken van andere organisaties en verhalen die naar buiten zijn gekomen laten zien dat de problemen zeker nog niet overal verholpen zijn.

Lichamelijke gebreken en gezondheidsproblemen

Kalkoenen zijn tegenwoordig zo gefokt dat ze in een korte tijd enorm groot en zwaar worden. Dit zorgt voor veel gezondheidsproblemen. Veel kuikens kunnen na een tijdje hun eigen gewicht niet meer houden en zakken door hun poten of krijgen chronische heup, poot en/of voetproblemen. Ook hebben ze vaak voetzweren omdat het stro op de vloer tijdens hun leven nooit wordt ververst en ze dus wekenlang in hun eigen poep staan. Volgens een schatting van Wakker Dier heeft 25 procent van de kalkoenen last van ernstige chronische zweren en borstblaren.

Daarnaast komen oogirritaties en luchtwegproblemen ook veel voor door de slechte luchtkwaliteit. Kalkoenen krijgen een onnatuurlijk eiwitrijk dieet om ze sneller te laten groeien wat vrijwel altijd zorgt voor darmproblemen. Om de darmproblemen door het onnatuurlijke voer zo veel mogelijk te beperken krijgen kalkoenen vaak antibiotica toegediend. De kalkoenhouderijen gebruiken relatief veel antibiotica in vergelijking met andere veehouderijen en het antibioticagebruik bij kalkoenhouderijen neemt ook nog steeds jaarlijks toe.

Daarnaast heeft de sector de laatste jaren veel last van de Histomonas-parasiet die de zwartekoppenziekte verspreid. Deze ziekte kan zich via parasieten snel door een stal verspreiden en tot wel de helft van alle kalkoenen doden. Het tast de dikke darm en lever aan en door gebrek aan zuurstof wordt de kop van de kalkoen uiteindelijk zwart. Er is helaas nog geen behandeling voor en hoewel sommige kalkoenen de ziekte overleven moeten ze daarvoor wel eerst een paar weken pijn lijden.

Door deze gezondheids- en welzijnsproblemen sterft gemiddeld één op de tien kalkoenen voor hij/zij het slachthuis bereikt. Alleen al in Nederland ging het de afgelopen jaren om 138.000 tot 276.000 kalkoenen die vroegtijdig overleden door ziektes en gebreken.

Transport en Slacht

Er zijn in Nederland geen slachthuizen die kalkoenen slachten, dus na 16 weken voor hennen en 21 weken voor hanen worden de kalkoenen op transport gezet naar Duitsland. Daarna blijft het meeste vlees ook in Duitslang dus eigenlijk wordt er in Nederland vooral geproduceerd voor de export en niet voor eigen gebruik. Bij het transport van kalkoenen komen dezelfde problemen voor als bij het transport van kippen. Ze worden bij hun poten beetgepakt en in kratten geduwd.

Dit leidt vaak tot botbreuken omdat ze door beperkte lichaamsbeweging, een onnatuurlijk dieet en een te zwaar lichaam vaak al zwakke botten hebben. Daarnaast kunnen ze ook last krijgen van oververhitting, onderkoeling, uitdroging en andere gezondheidsproblemen. In één vrachtwagen worden soms tot wel twee duizend kalkoenen gestopt. Zo brengen ze vaak lange tijd door in de vrachtwagen totdat ze daadwerkelijk bij het slachthuis uitgeladen worden.

Bij aankomst in het slachthuis worden de kalkoenen op de kop gehangen aan hun poten. Aangezien ze dan vaak rond de 20 kilo wegen kan dit voor veel pijn zorgen. Ze worden door een elektrisch geladen waterbad gehaald en vervolgens wordt hun keel doorgesneden. Omdat ze zulke grote vleugels hebben gebeurt het regelmatig dat die als eerst het water raken, waardoor de kalkoen alleen een elektrische schok krijgt, maar verder niet verdoofd wordt. Daarnaast komt het helaas ook nog steeds regelmatig voor dat het doorsnijden van de keel niet helemaal goed verloopt, waardoor kalkoenen die volledig levend en bij bewustzijn in kokendheet water terechtkomen geen uitzondering zijn (het kokend water bad is de volgende stap, om de veren er makkelijk af te halen).

Bijna al het kalkoensvlees in de supermarkt is plofkalkoen. In 2017 was er pas een kalkoenhouder met het Beter Leven Keurmerk, maar het merendeel houdt zich alleen aan de minimale welzijnseisen. Met het Beter Leven Keurmerk hebben de kalkoenen bijna hetzelfde leven als hun andere soortgenoten, maar dan met een beetje meer ruimte.

KellyBronze Kalkoenen

KellyBronze kalkoenen worden beschouwd als de Rolls-Royce onder de kalkoenrassen. Het vlees van deze kalkoenen staat bekend om zijn uitstekende kwaliteit en is een begrip in de kalkoenwereld. In 2011 werden ze zelfs als eerste kalkoenras bekroond met drie gouden sterren tijdens de Great Taste Award.

Oorspronkelijk afkomstig uit Danbury, Engeland, worden de kalkoenen sinds 2021 gekweekt op Nederlandse bodem door Flavours of the Farm. Te midden van het Limburgse landschap groeien de kalkoenen op een natuurlijke manier op. Op 6 weken leeftijd mogen ze voor het eerst naar buiten en vervolgens scharrelen ze 5 maanden rond tussen struiken en hoog gras. De kalkoenen hebben voldoende ruimte en frisse lucht om te bewegen. Dankzij deze combinatie en een speciale slachtmethode kunnen we een ultieme smaakervaring garanderen. De kalkoenen worden drooggeslacht en vervolgens minimaal 14 dagen gerijpt.

Wat de KellyBronze kalkoenen uniek maakt, is het droog plukken en ophangen met de hand, volgens de traditionele methode die al 100 jaar wordt gebruikt. Hierdoor komt de smaak volledig tot zijn recht. Omdat de kalkoenen niet in contact komen met water, wordt de houdbaarheid verlengd en ontstaat er een droge rijping. De kalkoenen worden minimaal 14 dagen gedroogd en opgehangen, wat leidt tot enzymveranderingen. Hierdoor wordt het bindweefsel in de spieren afgebroken en is het vlees heerlijk mals. Het ophangen zorgt wel voor een gewichtsverlies van 3%, maar dit wordt ruimschoots gecompenseerd door de enorme winst in smaak en textuur.

Kelly Bronze kalkoenen worden op een natuurlijke en diervriendelijke manier gekweekt. In tegenstelling tot andere rassen die het hele jaar door intensief worden geproduceerd, volgen wij de natuurlijke broedtijd. Bovendien worden de kalkoenen op natuurlijke wijze grootgebracht. Ze hebben een halve hectare ter beschikking waarin ze vrij kunnen scharrelen in bossen, boomgaarden en struiken. We hanteren een bezettingsdichtheid van 500 vogels per halve hectare, in tegenstelling tot de ongeveer 16.000 vogels per halve hectare in commerciële kalkoenstallen.

Naast het scharrelen krijgen onze kalkoenen uitsluitend natuurlijke voeding op basis van graan. Voor elke kilo die ze aankomen, hebben de vogels 30% meer voer gegeten dan moderne commerciële kalkoenen. Deze diervriendelijke manier van kweken heeft een positieve invloed op de smaak.

Kalkoen als Hobbydier

Kalkoenen zijn groepsdieren, de mannetjes leven meestal gescheiden van de vrouwtjes. In een groep kalkoenen heerst een rangorde. Kalkoenen worden vaak buiten gehouden op een afgerasterd terrein. Hoewel ze goed tegen kou kunnen, is het verstandig om voor een nachthok te zorgen. Als het niet mogelijk is om de kalkoenen op een groot terrein te houden, kunt u ook een volière maken. Deze moet voor twee kalkoenen ongeveer zestien vierkante meter groot zijn. Ook in een volière is een nachthok voor de kalkoenen aan te raden.

labels: #Ei

Zie ook: