Iedereen kent Champagne. Champagne is wereldwijd dé wijn om mee te vieren. Maar zo beroemd als de mousserende wijn is, zoveel vragen zijn er vaak ook over. Champagne is er namelijk in soorten en maten. Vintage, extra brut, rosé, blanc de blancs… Als je niet precies weet wat al die termen inhouden, kan het uitkiezen van een mooie fles best lastig zijn.

In dit artikel gidsen we je dan ook langs de belangrijkste soorten Champagne en leggen we uit wat er achter al die termen schuilgaat. Er zijn verschillende champagne soorten die allen unieke karakteristieken bezitten. Hierdoor is er voor jou ontzettend veel te ontdekken. Champagne is er in verschillende kleuren. Van verschillende druifsamenstellingen. In beendroge en zoete uitvoeringen. Uit één enkel oogstjaar of uit verschillende oogstjaren. En van grote namen en kleine (al dan niet bekende) boeren.

Voordat we meer de diepte ingaan over champagne is het goed om te weten dat de naam ‘champagne’ gebonden is aan diverse regels. Hierdoor mag wijn met bubbels enkel champagne genoemd worden als dit via deze regels is gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn dat de productie zich beperkt tot de grenzen van de Champagnestreek in Frankrijk en dat producenten gebonden zijn aan het gebruik van een aantal geselecteerde druivenrassen. Goed om te weten is daarnaast dat andere wijnsoorten met bubbels, zoals prosecco en cava per definitie geen champagnes zijn.

Champagne soorten: verschillen op gebied van smaak

Welke soorten champagne zijn er? Champagne verschijnt in verschillende gedaantes op de markt, waarvan brut champagne en de demi-sec champagne de meest bekende soorten zijn, maar toch is er nog meer te ontdekken. De benamingen van de champagnes vloeien voort uit verschillen op gebied van het suikergehalte, de gebruikte druiven en het jaartal. Onderstaand nemen we je mee door de meest bekende champagne soorten op basis van smaakverschillen.

Brut Champagne

Het overgrote deel van alle champagne soorten die we op de markt tegenkomen betreft een brut champagne. Zowel bekende als minder bekende merken maken deze variant. Goed om te onthouden is dat wanneer je ‘brut’ op het etiket ziet staan, dit om een relatief droge champagne soort gaat. Dit komt doordat een brut minder dan 12 gram suiker per liter champagne bevat.

Demi-Sec Champagne

De demi-sec is, na de brut, een van de meest bekende varianten. Kenmerkend voor demi-sec champagnes is dat de smaken relatief gezien wat zoeter zijn als gevolg van een hoger suikergehalte. Wijnmakers maken een demi-sec en voegen hier tussen de 33 en 50 gram suiker per liter champagne aan toe.

Een Demi-sec champagne is een zoetere soort champagne dan bijvoorbeeld de Brut champagne. Dit zoete smaakprofiel wordt veroorzaakt door de hogere suikerdosage die aan de champagne is toegevoegd. In vergelijking met Brut champagnes hebben demi-sec champagnes een hoger suikergehalte. Zo bevat een demi sec 32 tot 50 gram suiker per liter, terwijl een brut maximaal 15 gram suiker bevat. Een hoger suikergehalte betekent overigens geen limonadedrankje. Een demi-sec combineer je het beste met een lichtzoet dessert, kaasplankje of drink je los na de maaltijd. Het hogere suikergehalte maakt dit type champagne soms minder populair onder champagnekenners. Het is ook een vrij zeldzame champagne.

Extra Brut Champagne

Voor wie graag zéér droge champagne drinkt, is er extra brut champagne. Het suikergehalte van deze soort ligt tussen de 0 en 6 gram per liter, waardoor deze beduidend droger van smaak is dan een klassieke brut champagne.

Sec Champagne

De sec is een champagne die als een soort van gulden middenweg dient tussen droge en zoete champagne. Dit vloeit voort uit het gebruik van minimaal 17 tot maximaal 35 gram suiker per liter champagne. Hierdoor is een sec zoeter dan een brut, maar droger dan een demi-sec.

Doux Champagne

Voor wie champagne niet zoet genoeg kan smaken, is er de doux. Dit is de meest zoete champagne soort waarvoor wijnmakers méér dan 50 gram suiker per liter gebruiken. Dit is vooral een soort die we vroeger veelal tegenkwamen en hedendaags vaak niet meer door champagnehuizen wordt gemaakt.

Natuurlijk wil je als wijndrinker graag weten of je een droge of zoete Champagne koopt. Daarom is er een schaal van zoetheid voor Champagnes. Brut Nature is de meest droge stijl Champagne, Doux de meest zoete. De meeste Champagne die gemaakt wordt is Brut, een vrij droge stijl. Hou je echt van pure, zeer droge Champagne zijn Brut Nature en Extra Brut ook aan te bevelen. Ben je op zoek naar een zoetere stijl Champagne, komen de categorieën démi-sec tot en met doux in aanmerking. Behalve je persoonlijke smaak is het ook relevant of je de Champagne met een gerecht gaat combineren.

Het belangrijkste om te weten bij de verschillende soorten champagne is dat ze ingedeeld worden op hun suikergehalte. Het lijstje hieronder (van Brut Nature naar Doux) is oplopend: van het minst naar het meeste aantal gram suiker per liter dus.

  • Brut Nature: Het suikergehalte in deze champagne ligt tussen de 0 en 3 gram suiker per liter.
  • Extra Brut: Het suikergehalte in deze champagne ligt tussen de 3 en 6 gram suiker per liter.
  • Brut: Het suikergehalte in deze champagne ligt tussen de 6 en 12 gram suiker per liter.
  • Extra Dry: Het suikergehalte in deze champagne ligt tussen de 12 en 17 gram per liter.
  • Dry: Het suikergehalte in deze champagne ligt tussen de 17 en 32 gram per liter.
  • Demi Sec: Het suikergehalte in deze champagne ligt tussen de 32 en 50 gram per liter.

Champagne soorten: verschillen op gebied van druivenrassen

Naast dat champagne op gebied van smaak onderling van elkaar verschilt, zijn er ook soorten die op basis van diverse samenstellingen qua druiven worden gemaakt. Hierdoor merk je het al; dit betreft een uiterst diverse wijnsoort. Er zijn drie druivenrassen onlosmakelijk verbonden aan de productie van champagne, waarbij de exacte verhoudingen per soort champagne of per wijnhuis kunnen verschillen.

  • Chardonnay druiven: zorgen voor elegante, frisse smaakinvloeden
  • Pinot noir druiven: geven body en structuur mee.
  • Pinot meunier druiven: zorgen voor soepele, fruitige smaken.

Er zijn echter uitzonderingen op de regel, waardoor eens te meer de diversiteit van champagne soorten ontzettend goed naar voren komt. Champagnes die (deels) afwijken van het gebruik van alle drie de bovenstaande druivenrassen zijn of hier zelfs iets aan toevoegen, zijn:

Blanc de Blancs Champagne

Wanneer je Blanc de Blancs, wat ‘wit van wit’ betekent, op een etiket ziet staan dan betekent dit dat de champagne volledig van chardonnay druiven gemaakt is. De chardonnay druif is de favoriet van menig wijnboer en onlosmakelijk verbonden aan champagne in het algemeen. In een Blanc de Blanc champagne proef je het beste van deze druiven terug.

Letterlijk vertaald betekent dit 'wit van wit': witte wijn die van witte druiven gemaakt wordt. Deze blanc de blancs worden van 100% Chardonnay druiven gemaakt. Ze zijn licht van kleur en smaak en hebben een hoge zuurgraad.

Blanc de Noirs Champagne

Waar de Blanc de Blancs uitsluitend chardonnay druiven bevat, zijn dit voor Blanc de Noirs champagnes enkel pinot noir of pinot meunier druiven of eventueel een mix van beide. Hoewel dit van origine blauwe druivenrassen zijn, is de champagne in de fles ‘gewoon’ helder van kleur. Dit komt doordat de druivenschillen, die de kleurstoffen bevatten, niet in aanraking met het sap komen.

Deze champagnes zijn gemaakt van blauwe druiven Pinot Noir, Pinot Meunier of beide.

Rosé Champagne

Rosé champagne kan zowel zoet als droog van smaak zijn, wat afhangt van de werkwijze van de producent. Wijnmakers kiezen in sommige gevallen om een rode bruisende wijn toe te voegen aan de champagne, zodat deze z’n roze kleur krijgt. Andere producenten laten de most (= versgeperst druivensap) enige tijd in aanraking komen met de druivenschillen, zodat deze hun kleur afgeven.

Er mocht tot voor kort geen rode wijn aan witte wijn toegevoegd worden om een rosé te maken - behalve in de Champagnestreek. Voor rosé champagne wordt er 8 tot 20% stille rode wijn toegevoegd.

Champagne soorten: verschillen op gebied van jaargang

Champagne kenmerkt zich verder door een onderscheid tussen zogeheten vintage en non-vintage expressies, waarover je onderstaand meer leest.

Vintage Champagne

Vintage champagne staat ook bekend als champagne millésime, wat ‘met jaartal‘ betekent. Wanneer een fles een vintage (jaargang) op het etiket heeft staan, dan betekent dit dat de druivenoogst uitsluitend uit één jaar afkomstig is. Dit is over het algemeen een iets luxere champagne die je vaak als brut (kennen we de term nog?) tegenkomt en vaak langer dan gemiddeld rijpt.

Wanneer de kwaliteit van de druiven in een bepaald oogstjaar uitzonderlijk goed is, kan een producent ervoor kiezen om een Champagne van uitsluitend dat oogstjaar te maken: een vintage Champagne, of millesimé op z’n Frans. Een vintage Champagne moet tenminste drie jaar in de fles gerijpt zijn, maar langere rijpindsperioden (soms wel vijf tot zeven jaar) zijn niet ongebruikelijk, De combinatie van topkwaliteit druiven en de lange rijpingstijd is wat vintage Champagne zo bijzonder (en meestal ook prijzig) maakt. Doordat de Champagne lange tijd met de gisten in contact blijft tijdens de flesrijping, krijgt de wijn een zogenaamd ‘autolytisch’ karakter: de typische toasty, notige aroma’s die top-Champagnes kenmerken.

Dit zijn bubbels met vermelding van jaargang en uit een specifiek oogstjaar, ook wel vintage champagne. Een millésime is per definitie een brut en verschilt jaar tot jaar in karakter. Deze champagnes worden aanzienlijk langer bewaard in de kelders, minstens 3 jaar, alvorens ze worden verkocht, wat dan ook terug te zien is in de prijs.

Non-Vintage Champagne

Ook bekend als champange sans millésime, wat ‘zonder jaartal‘ betekent. Deze champagne soort kom je vaker tegen en kenmerkend hierbij is een constante kwaliteit op smaakgebied. De wijnmakers kunnen wijnen van diverse jaren met elkaar combineren om zo karakter te creëren dat altijd hetzelfde smaakt.

Op flessen wijn zie je vrijwel altijd een jaartal staan: het oogstjaar. Op de meeste Champagneflessen is daarentegen geen oogstjaar te onderscheiden. Dat zit als volgt: de meeste Champagnes zijn een blend van verschillende oogstjaren. Dit heeft ermee te maken dat producenten in de meeste gevallen een consistente huisstijl willen maken, met andere woorden een herkenbare Champagne, die altijd min of meer hetzelfde smaakt.

Wanneer een wijnmaker ieder jaar alleen druiven uit één enkel oogstjaar zou gebruiken, zou de Champagne ieder jaar anders smaken. Door verschillende oogstjaren te blenden, kan de wijnmaker spelen met de verhouding tussen oudere wijnen (de zogenaamde reservewijnen, die rijpingstonen en complexiteit geven) en de wijn uit het meest recente oogstjaar (die voor fruit en frisheid zorgt) en zo de huisstijl steeds zo goed mogelijk benaderen. Champagnes die op deze manier gemaakt worden heten ook wel non-vintage. Non-Vintage Champagne moet tenminste vijftien maanden in de fles gerijpt zijn.

Dit is een champagne zonder jaargang, ook wel non-vintage champagne genoemd. Deze champagnes hebben een constant karakter van smaak en kwaliteit en liggen doorgaans 15 maanden in de kelder te rijpen. Hierdoor is het meestal de eenvoudigste champagne en daarmee ook de meest voorkomende champagne.

Overige termen

Wat je ook nog tegen kunt komen op een Champagnefles, zijn de namen van dorpjes in de Champagne en de termen ‘premier cru’ en grand cru’. Dit zegt iets over de herkomst van de druiven. Van de vele wijngaarden in de champagnestreek is het beste deel geclassificeerd als premier cru of als grand cru. Deze status wordt toebedeeld aan wijngaarden die over de jaren een uitzonderlijke druivenkwaliteit opleveren. Er zijn in totaal 42 premier crus en slechts 17 grand crus.

Tot slot zijn de termen ‘grande marque Champagne’ en ‘grower Champagne’ nog interessant. Omdat Champagne zo wereldberoemd is en een echt luxe-artikel, spelen merken in de Champagne-productie een grotere rol dan waar ook in de wijnwereld. Hoewel geen officieel term, verstaat men onder grande marque Champagne de Champagnes van de zogenaamde grote merken, oftewel de bekende, prestigieuze Champagnehuizen met een internationale reputatie. Voorbeelden van zulke bekende champagnemerken zijn Charles Heidsieck, Moët & Chandon, Krug, Ruinart en Veuve Clicquot.

Ook ‘grower Champagne’ is geen officiële term, maar hiermee worden de Champagnes bedoeld van wijnboeren die geen druiven inkopen (zoals de meeste grote huizen), maar die hun Champagne maken van eigen druiven en de gehele productie, van druif tot fles Champagne, in eigen beheer hebben. Deze producenten werken eigenlijk altijd kleinschaliger dan grote merken.

labels:

Zie ook: