Het kinderliedje 'k Zag twee beren broodjes smeren' is een bekend en geliefd liedje in Nederland. Het is een zogenaamd leugenlied, waarbij de inhoud onmogelijk of ongeloofwaardig is.

Oorsprong en Vroege Vindplaatsen

De oudste vindplaatsen van dit kinderliedje in de Nederlandse Liederenbank dateren uit verschillende perioden:

  • Rond 1870, opgetekend uit de mondelinge overlevering in de collectie Volkseigen (1840-1935).
  • Rond 1900, opgetekend uit de mondelinge overlevering in de collectie Boekenoogen (1891-1930).
  • Rond 1850-1880, opgetekend door Johannes van Vloten (1818-1883) en opgenomen in zijn liedboek Nederlandsche baker- en kinderrijmen (1894).

Het liedje vertoont overeenkomsten met het Engelse kinderliedje 'Do you know the muffin man / Who lives in Drury Lane', waarvan de oudste opgetekende versie uit 1820 stamt. Dit Engelse liedje gaat over een broodjesverkoper.

Varianten en Aanpassingen

Door de jaren heen zijn er talloze varianten op het liedje ontstaan. Een vroege versie, verzameld door Marius A. Brandts Buys in 1875, luidt:

'k Zag twee apen een pannetje schrapen,/ Jongen wat deed me dat wonder,/Wonder, deed het me meer dan wonder,/ Dat die beren zo leren konden.I, bommezie, a bommeza, / We zaten erbij en keken erna.

De tekst vervolgt met andere onwaarschijnlijke taferelen, zoals twee vlooien die een mutsje plooien en twee koeien die een schuitje roeien.

Moderne Variaties

Kinderen hebben vaak plezier in het verzinnen van nieuwe, vaak humoristische of ondeugende, variaties op het liedje. Een voorbeeld hiervan is de volgende reeks, gezongen door een vijfjarige:

  • 'k Zag twee bijen auto rijden [enz.] dat die bijen konden rijden [enz.]
  • 'k Zag twee bijen samen vrijen [enz.]
  • 'k Zag twee koeien samen loeien [enz.]
  • 'k Zag twee schapen samen slapen [enz.]
  • 'k Zag twee geiten elkaar bijten [enz.]

Ook varianten met 'twee heksen samen sexen' of 'twee mussen samen kussen' komen voor, waarbij de kinderen het leuk vinden om een 'vies liedje' te zingen.

Melodie en Tempo

De melodie van het liedje is door de tijd heen enigszins veranderd. De huidige incipit (beren / broodjes smeren) wordt gecombineerd met de huidige melodie. Het tempo van het eerste couplet is doorgaans rustig en wiegend, terwijl het tweede couplet vaak wilder en hobbelender wordt gezongen.

Invloed en Gebruik

Het liedje is niet alleen populair onder kinderen, maar wordt ook door ouders gebruikt om hun kinderen te vermaken en rustig te krijgen. Het verzinnen van nieuwe varianten kan een creatieve uitlaatklep zijn, zowel voor kinderen als voor volwassenen.

labels: #Brood

Zie ook: