Jaren geleden zag je vooral veel lijnzaad in zakken liggen in dierenspeciaalzaken, waar het verkocht werd als vogelvoer. Dankzij de superfood-trend is lijnzaad verheven tot een superfood en heeft daardoor een explosieve comeback gemaakt. Iedereen lijkt op dit moment op lijnzaadjes te knabbelen.

Wat is lijnzaad?

Lijnzaad is een klein plat zaadje uit de vlasplant, genaamd “linum usitatisimum”. De plant behoort tot de oudste vezelgewassen ter wereld en groeit met fraaie witte of blauwe bloemetjes. Niet alle planten worden gebruikt voor de productie van lijnzaad en lijnzaadolie. Zo wordt “vezelvlas” bijvoorbeeld gebruikt voor het textiel linnen en olievlas wordt gebruikt voor de winning van lijnzaadoliën. Het restproduct wat afkomstig is uit de producties voor oliën (lijnzaadkoek) wordt gebruikt als veevoeder.

Voedingswaarde van Lijnzaad

Lijnzaad is ontzettend gezond en een bron van vitaminen en mineralen, voedingsvezels en omega-3 vetzuren. Dit laatste maakt het zaadje vrij uniek. Lijnzaad is veel onderzocht. Diverse studies lieten zien dat lijnzaad in sommige gevallen kan werken tegen verschillende vormen van kanker, hart- en vaatziekten, nierproblemen en diabetes type 2. Lijnzaad bevat lignanen, die werken als antioxidant en kunnen de ontwikkeling van kanker remmen. Ze voorkomen dat er nieuwe bloedvaten in de tumor ontwikkelen.

Naast deze vitaminen en mineralen bevat lijnzaad ook kleinere hoeveelheden selenium, koper, molybdeen en fosfor. En zoals eerder geschreven is lijnzaad één van de rijkste voedingsbronnen van alfa-linoleenzuur (ALA). ALA is een essentieel vetzuur. Dit betekent dat het lichaam het niet zelf kan aanmaken en dat we het via onze voeding moeten binnenkrijgen.

Voordelen van Lijnzaad voor de Gezondheid

Omega 3-vetzuren zijn belangrijk voor onze celmembranen, hersenen, afweersysteem en hormoonsysteem, en spelen een rol bij de preventie van kanker, hart- en vaatziekten, diabetes en een hoge bloeddruk. Vanwege het hoge gehalte aan omega 3-vetzuren bevordert lijnzaad de verhouding van omega 6 tot omega 3. Dit vermindert het risico op verschillende chronische ziekten zoals diabetes en hart- en vaatziekten.

Spijsvertering

Lijnzaad bevat oplosbare en onoplosbare vezels, wat een zeer gunstige invloed heeft op de stoelgang en de spijsvertering. De vezels ondersteunen de dikke darm dankzij goede darmbacteriën en geven ons een vol en verzadigd gevoel waardoor onze behoeften naar meer (overeten) voedsel sterk vermindert. Lijnzaad werkt ook effectief tegen zowel diarree als constipatie.

Antioxidanten

Lijnzaad is rijk aan antioxidanten. Antioxidanten bieden het lichaam bescherming tegen schadelijke stoffen. Deze schadelijke stoffen spelen een rol bij verouderingsprocessen en bij beschadiging van cellen en weefsel.

Hoeveel Lijnzaad is Veilig?

Lijnzaad bevat cyanogene stoffen. Dit wordt in ons lichaam omgezet in de schadelijke gifstof cyanide. Het is daarom niet verstandig om meer dan 45 gram lijnzaad per dag te consumeren. Daarnaast is het verstandig om lijnzaad altijd in te nemen met veel water. Te hoge doseringen aan cyanide kan leiden tot ademhalingsproblemen en uiteindelijk een hartstilstand. Het is ook niet aan te raden, om lijnzaad dagelijks te gebruiken. Pauzeer het gebruik van lijnzaad daarom regelmatig.

Om te profiteren van de omega 3 vetzuren zijn de hele zaadjes het beste. Bij kneuzing van de zaadjes begint het oxidatieproces. De hoeveelheid schadelijke verbindingen die wordt opgenomen door het lichaam, is groter naarmate de lijnzaad fijner wordt gemalen. Eerder sprak ik al over lijnzaadolie. Lijnzaadolie wordt gewonnen olievlas-planten. De zaden bevatten van zichzelf ongeveer zo’n 40% olie.

Bruin versus Blond Lijnzaad

Naast het bekende bruine lijnzaad kunnen we in de meeste biowinkels ook licht lijnzaad vinden, ook wel BLOND lijnzaad genoemd. Qua voedingswaarde en smaak liggen deze twee varianten zeer sterk bij elkaar, echter wordt wel vaak gezegd, dat blond lijnzaad nét een tikkeltje milder is van smaak. Vanwege de lichtere kleur valt blond lijnzaad minder op in en door gerechten, daarom wordt blind lijnzaad meest gebruikt om mee te bakken en te koken.

Lijnzaadolie

Lijnzaadolie is NIET GESCHIKT om mee te bakken. Alfalinoleenzuur is sterk onverzadigd en daardoor zeer gevoelig voor oxidatie. Bij oxidatie komen er tijdens verhitting schadelijke stoffen vrij. Je kunt het wel gebruiken als dressing over bijvoorbeeld je salade, een scheutje door de yoghurt of door je groene smoothie. Kies het liefst voor een eerste koude persing, deze vorm behoudt de meeste smaak. Bewaar de olie donker en koel. Aangezien lijnzaadolie snel oxideert, is het handig om een klein flesje te kopen en het na openen binnen een paar weken op te maken.

Lijnzaadolie kan ook van invloed zijn op medicatiegebruik. Wil je lijnzaadolie gaan gebruiken en slik je medicijnen? Overleg dan eerst met de huisarts. De normale dosis is maximaal drie maal daags 1 eetlepel lijnzaadolie, maar zorg ervoor dat je de verpakking leest van de lijnzaadolie die je gekocht hebt zodat je het zeker weet. Als je te veel lijnzaadolie inneemt kun je last krijgen van een vette huid, puistjes en zelfs olieachtige ontlasting. Als je de smaak niet erg lekker vindt, meng de lijnzaadolie dan met water, groene thee of vruchtensap.

Lijnzaad voor de Huid

Lijnzaad staat bekend om de anti-inflammatoire eigenschappen. Dit betekent dat symptomen als huidirritatie, huidontstekingen en roodheid kunnen worden verminderd met lijnzaad (van binnen) en lijnzaadolie (van buiten). Bovendien kan huiduitslag worden verminderd. Chronische aandoeningen zoals rosacea, acne, dermatitis en psoriasis kunnen worden verminderd.

ALA in lijnzaad kan droogheid en schilfering van huid en haar verminderen door de essentiële vetten en B-vitaminen. Met behulp van lijnzaad kan je de huid zowel beschermen als hydrateren. De essentiële vetzuren in het zaad helpen om je huid gehydrateerd en glad te houden. Bovendien verhogen de zaadjes de natuurlijke olieproductie van het lichaam. Ten tweede wordt het vocht in de huid vastgehouden als je lijnzaadolie rechtstreeks toepast op de huid.

Lijnzaadmasker

Doordat lijnzaad de huid gehydrateerd houdt, heeft het sterke anti-aging eigenschappen. De hydraterende eigenschappen helpen een dof uitziende huid te voorkomen. Je kunt zelf ontzettend veel maken met lijnzaad. Lijnzaad wordt, als we het een poosje in warm water laten weken, bijvoorbeeld slijmerig. Dit biedt heel veel mogelijkheden. Een echte hype is bijvoorbeeld de lijnzaad haargel, die in de DIY wereld razend populair is.

Om een lijnzaadmasker te maken, kook het lijnzaad in het water en laat dit zo’n 10 minuten sudderen tot je merkt dat er een dikke gel ontstaat. Zeef de gel, zodat deze goed gescheiden wordt van de zaadjes. Koel het gelmasker af in de koelkast en breng het daarna aan op je huid.

Ook kun je lijnzaad als pakking gebruiken. Meng gebroken lijnzaadjes met warm water tot een papje en laat dit zo’n 15 minuten rusten op de huid, bedekt met huishoudfolie. Gebruik eerst wel een steriel gaasje op de huid, dit scheelt naderhand heel wat troep van de zaadjes. Je zult merken dat je huid hierna heerlijk zacht, gehydrateerd en soepel aanvoelt, en dat talg in de huid makkelijker vrijkomt.

Toepassingen van Lijnzaad

Lijnzaad kun je op heel veel manieren gebruiken. Je kunt het door tal van gerechten en andere zaken mengen, maar je kunt het ook gebruiken ter decoratie, als garnering, en je kunt er een zeer rijke gel van maken. Daarnaast kun je lijnzaad gebruiken als bindmiddel in baksels als brood, taart en cake ter vervanging voor eieren. Je kunt er ook meel van maken, wat hier en daar al kant en klaar verkocht wordt in biowinkels.

Enkele concrete recepten:

  1. Skinny Bananenshake met Lijnzaad
    • Ingrediënten: 1 bevroren banaan, 1 kop amandelmelk, 1 eetlepel gemalen lijnzaad, 1 theelepel kaneel.
    • Instructies: Doe alle ingrediënten in een blender. Mix tot een gladde shake. Serveer direct.
  2. Granola met Pindakaas en Lijnzaad
    • Ingrediënten: 2 koppen havermout, 1/2 kop noten, 1/4 kop zaden, 1/4 kop gemalen lijnzaad, 1/4 kop pindakaas, 1/4 kop ahornsiroop, 1 theelepel vanille-extract, snufje zout.
    • Instructies: Verwarm de oven voor op 175°C. Meng alle droge ingrediënten in een grote kom. Verwarm de pindakaas en ahornsiroop in een steelpan op laag vuur tot de pindakaas gesmolten is. Voeg het vanille-extract toe aan het pindakaasmengsel. Giet het pindakaasmengsel over de droge ingrediënten en meng goed. Verspreid de granola over een bakplaat bekleed met bakpapier. Bak 20-25 minuten, of tot de granola goudbruin is. Roer halverwege de baktijd. Laat de granola volledig afkoelen op de bakplaat voordat je hem in een luchtdichte container bewaart.
  3. 2-Minute Ontbijtmuffin met Lijnzaad
    • Ingrediënten: 1/4 kop amandelmeel, 1 eetlepel gemalen lijnzaad, 1/4 theelepel bakpoeder, 1/4 theelepel kaneel, 1 ei, 1 eetlepel melk, 1 eetlepel ahornsiroop of honing.
    • Instructies: Meng alle ingrediënten in een mok. Roer goed tot alle ingrediënten goed gemengd zijn. Zet de mok in de magnetron en verwarm 1-2 minuten, afhankelijk van de sterkte van je magnetron. Laat de muffin iets afkoelen en eet hem direct uit de mok, of stort hem op een bord.

Belangrijke Overwegingen

Hoewel lijnzaad gezond is, is het belangrijk om het met mate te consumeren. Het Voedingscentrum adviseert een tijdelijk gebruik van zo’n 15 tot 45 gram lijnzaad per dag. Overmatige consumptie kan leiden tot maag-darmklachten, zoals een opgeblazen gevoel, gasvorming en diarree. Daarnaast is het belangrijk om voldoende water te drinken, want anders kan lijnzaad leiden tot verstopping.

Lijnzaadolie is vooral een gezonde aanvulling op een gezond en evenwichtig voedingspatroon. Ga er verstandig mee om en gebruik het niet standaard, las pauzes in, net als bij lijnzaad. Het is tevens GEEN VOLWAARDIGE VERVANGING voor omega 3, maar kan daarin een fijne aanvulling zijn.

labels: #Koken

Zie ook: