Lijnzaadolie: Bakken en Braden - Temperaturen en Gebruik

Lijnzaadolie, ook wel vlaszaadolie genoemd, is afkomstig van de vlasplant. Hoewel het een gezonde olie is met diverse toepassingen, is het belangrijk om te weten hoe je het veilig kunt gebruiken bij het koken.

Wat is lijnzaadolie?

Lijnzaadolie wordt gewonnen uit de zaden van olievlas. De volledige naam van deze vlasplant is Linum usitatisimum. De vlasplant groeit over de hele wereld en wordt vooral geteeld voor het lijnzaad. Lijnzaadolie wordt gemaakt door de zaden van olievlas uit te persen.

De olie wordt meestal opgeslagen in donkere flessen, omdat lijnolie in kwaliteit achteruit gaat onder invloed van zonlicht. Door het in een donkere fles te bewaren behoudt het zijn kwaliteit.

Gebruik van lijnzaadolie

Gebruik van lijnzaadolie kan op verschillende manieren. Lijnzaad en lijnzaadolie wordt al eeuwenlang gebruikt. In het oude Egypte werd al volop lijnzaadolie als onderdeel van een maaltijd gegeten. Zij waren er al van overtuigd dat lijnzaadolie de gezondheid zou bevorderen en meer lichamelijk schoonheid zou brengen.

Koudgeperste lijnzaadolie wordt (onverhit) wel gebruikt als bron van omega 3, 6 en 9 vetzuren, vanwege het hoge gehalte alfa-linoleenzuur. Het gehalte aan omega 3, 6 en 9 vetzuren in lijnzaadolie is het hoogste van alle plantaardige oliën. Je kunt lijnzaad prima over een groene salade gebruiken of aan een pasta of rijstmaaltijd toevoegen.

Lijnzaadolie om mee te koken?

Het is echter niet verstandig om in de olie te bakken of braden. Het is daar niet geschikt voor. Dit komt omdat er schadelijke stoffen vrijkomen als lijnzaadolie op hoge temperatuur verhit wordt. Andere oliën zijn dan geschikter. Dit geldt voor: boter, extra vierge olijfolie en lijnzaadolie.

Het rookpunt van lijnzaadolie

Bij bakken, wokken en braden wordt de temperatuur van de pan en de olie tussen de 180 tot 230 graden Celsius. Er zijn bereidingsvetten die deze temperatuur niet verdragen, omdat ze niet zuiver zijn. Deze hebben een rookpunt onder de 180 graden Celsius.

Het rookpunt van vet- en oliesoorten is de temperatuur waarbij het een blauwachtige walm (rook) zichtbaar wordt. Als het rookpunt is bereikt, verbranden stoffen in de olie en breken ze af. Het is kortgezegd een maat voor de temperatuur waarbij een vet of olie afbreekt. Dit is een belangrijke factor bij het koken met oliën en vetten, want bij het rookpunt beginnen ze af te breken en produceren dan schadelijke giftige stoffen.

Acroleïne: geur van verbrand vet

Bij oliën die hun rookpunt bereiken komt een stof vrij die acroleïne heet. De geur van verbrand vet wordt veroorzaakt door de afbraak van glycerol in het vet tot acroleïne. Deze stof kan niet alleen een onaangename verbrande smaak geven, maar ook gevaarlijk zijn voor je gezondheid. Acroleïne is een zeer giftige stof die ernstige irritatie van de huid, ogen en ademhalingswegen kan veroorzaken.

Welke olie is wel geschikt om mee te bakken?

Andere oliesoorten, zoals zonnebloemolie, zijn wel geschikt om in te bakken of te wokken.

Waarom lijnzaadolie niet geschikt is om te bakken

Lijnzaadolie is niet geschikt voor bakken en braden, aangezien alfa-linoleenzuur sterk onverzadigd en daarom zeer oxidatiegevoelig is.

Als een olie rijk is aan meervoudig onverzadigde vetzuren, kan deze gemakkelijk oxideren. Hierdoor komen er vrije radicalen vrij. Deze verbindingen kunnen negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid, en cellulaire schade veroorzaken die ziekten kunnen bevorderen.

Bak daarom altijd in olie of vet die rijk zijn aan verzadigde of enkelvoudig onverzadigde vetzuren. Deze oxideren niet snel.

Raffineren van olie

Geraffineerde oliën hebben een hoger rookpunt. Geraffineerde oliën zijn bewerkt om onzuiverheden en plantaardige deeltjes te verwijderen. Deze deeltjes bestaan uit onder meer polyfenolen, maar ook vrije vetzuren.

Hoe meer vrije vetzuren er in een olie aanwezig zijn, hoe lager het rookpunt. Hierdoor bevatten de geraffineerde oliën geen deeltjes meer die kunnen verbranden of afbreken.

Ongeraffineerde oliën kunnen meer voedingsstoffen bevatten, maar ze zijn ook gevoeliger voor hitte en kunnen sneller ranzig worden dan sterk bewerkte olie.

Gezondheidsvoordelen van lijnzaadolie

Lijnzaadolie bevat ongeveer 50% linoleenzuur. Dit linoleenzuur valt onder de omega 3-vetzuren. Aan omega 3-vetzuren worden positieve eigenschappen toegeschreven. Het kan helpen bij het voorkomen van meerdere aandoeningen. Door voldoende omega 3 vetzuren te eten kan de kans verlaagd worden op artritis (ontstekingen aan de gewrichten), hart- en vaatziekten en depressies. Vooral de invloed op hartaandoeningen is groot.

Lijnzaadolie kan zorgen voor een mooie en glanzende huid. De olie uit lijnzaad blijkt te helpen bij het verkrijgen van een mooie huid.

Andere toepassingen van lijnzaadolie

• Lijnzaadolie is het belangrijkste onderdeel van linoleum.
• Verder wordt het gebruikt voor het maken van zeep en kunsthars.
• Lijnzaadolie wordt wel gebruikt om gietijzeren en stalen pannen van een beschermend laagje te voorzien, zodat ze geschikt zijn om in de keuken te gebruiken.
• Lijnzaadolie is in Europa een van de vroegst gebruikte oliën voor verdere verwerkingen. Het is een bestandsdeel van diverse verfsoorten waaronder van oudsher olieverf. Ook kan het gebruikt worden als basis voor vernislak.
• Daarnaast wordt lijnzaadolie gebruikt voor de conservering van ongeverfd hout en van visnetten.

Tabel: Rookpunten van verschillende oliën

labels: #Bakken

Zie ook:

• Bakken met Lijnzaadolie: Gezonde Recepten & Tips
• Ontdek de Verbluffende Gezondheidsvoordelen van Kwark met Lijnzaadolie!
• Hoe lang ongepaneerde schnitzel bakken: Perfecte baktijd & tips
• Ontdek Waarom Je Gekookte Ei Drijft – De Verbluffende Wetenschap Achter Dit Fenomeen!
• Ontdek Heerlijke Gevulde Pannenkoeken uit de Oven: Onweerstaanbare Recepten & Variaties