De weg van cacao tot chocola is lang. Van boer tot supermarkt probeert iedereen geld te verdienen, maar dat is niet helemaal eerlijk verdeeld. Laten we eens kijken naar de verschillende stappen in deze complexe keten.
De Cacaoboer
In West-Afrika oogsten cacaoboeren tweemaal per jaar. Van hun land, met een gemiddelde oppervlakte tussen de twee en twintig voetbalvelden, halen ze bij een goede oogst zo’n achthonderd tot tweeduizend kilo cacao. Na aftrek van kosten zoals ingehuurde arbeid, pesticiden, water, nieuwe zaden, cacaozakken en algemene organisatie- en productiekosten, houden ze daar ongeveer de helft van over. Uiteindelijk komt zo'n zes procent van de verkoopprijs in de supermarkt terecht bij de boer.
Tussenhandel en Internationaal Transport
Vanuit de boerderij of het dorp wordt de cacao naar een inzamelcentrum of coöperatie gebracht. Lokale handelaren of inkoopbedrijven kopen daar de cacao op. Deze schakel lijkt overzichtelijker dan het in werkelijkheid is. Omdat de cacao op kleine, ver uit elkaar liggende boerderijen wordt geproduceerd, komt het regelmatig voor dat er bij het binnenlandse transport meerdere handelaren met elkaar in aanraking komen. Iedere handelaar wil voor zijn inspanning iets terugzien. Dat drijft de cacaoprijs verder op.
COCOBOD en CCC
Uniek voor de cacaoketen in Ghana en Ivoorkust is de rol van de overheid. Aan de start van ieder seizoen bepalen zij de minimumprijs voor cacao: de farmgate price. Dat is het bedrag dat boeren per duizend kilo cacao ontvangen. Iedere cacaoboon die Ghana of Ivoorkust verlaat, wordt daadwerkelijk door de overheid gekocht en weer doorverkocht met een winstmarge. Over de hoogte van het percentage zijn beide landen onduidelijk. Schattingen schommelen rond de twintig a veertig procent. Waar de opbrengst heen gaat, blijft eveneens onduidelijk.
De Verwerkende Vermalers
De rauwe cacaobonen die vanuit Ghana of Ivoorkust in Nederland aankomen, zijn onbewerkt. Hoewel de boon nog exact hetzelfde is als toen die de boer verliet, is de prijs al met zestig procent gestegen. En de prijs zal nog verder oplopen. In het verwerkingsbedrijf worden de bonen gemalen of gebrand tot cacaomassa. Deze bedrijven hebben vaak grote voorraden. Dat geeft ze de mogelijkheid op prijsschommelingen in te spelen en zo een maximale marge uit hun product te halen.
De Chocoladefabriek
Bijna alle chocolademakers kopen hun cacaomassa, cacaoboter en cacaopoeder bij een van de drie verwerkers om daar volgens eigen recept een reep chocolade van te maken. Net als bij de verwerkers is de markt van chocoladefabrikanten vrij geconcentreerd. De grootste vier fabrikanten (Mars, Mondelez, Nestlé en Ferrero) zijn goed voor een gezamenlijk marktaandeel van zo’n veertig procent. Net als in de verwerksector zorgen overnames ervoor dat het marktaandeel verder toeneemt. Al die inspanning legt fabrikanten bepaald geen windeieren: ze voegen ruim 35 procent aan waarde toe.
De Verkopers
Retailers - zoals supermarkten - voegen in de cacaoketen de meeste waarde toe. Maar liefst 44 procent. De macht van supermarkten is groot terwijl er onderling grote concurrentie is.
De Consument
De laatste schakel in de keten zijn wijzelf, de consument. Wij kopen de chocola. Van dat geld krijgt de boer dus maar een klein beetje. Je zou als consument kunnen kiezen voor chocolade met een keurmerk dat garandeert dat de boer meer verdient aan zijn cacao. Maar dat verandert alsnog niets aan de winstmarges. ‘Eerlijke chocolade’ is onder andere zo duur omdat alle bedrijven in de keten hun marges gelijk willen houden: als de grondprijs hoger is en de marges gelijk blijven, stijgt de prijs.
Alternatieven: Bean-to-Bar Chocolade
Steeds vaker zie je alternatieven op de markt die proberen aan de ‘normale’ cacaoketen te ontsnappen. Bean-to-bar chocolade is zo’n alternatief waarbij kleine chocolademakers de keten van boon tot reep in handen hebben. Op eigen initiatief zoeken makers geschikte cacaoboeren en vervolgens verwerken en fabriceren ze zelf de cacao tot chocolade. Dit kan tot een efficiëntere keten leiden.
Duurzaamheid en Verpakking
Er zijn maar heel weinig bedrijven die echt chocola maken, laat staan de hele keten in handen hebben. Sommige bedrijven zorgen ervoor dat mens en natuur met respect worden behandeld in de origines, dat het vervoer zo emissievrij mogelijk gebeurt (soms helemaal emissievrij), en zodra de cacao arriveert wordt deze emissievrij en plasticvrij verwerkt.
Wij willen onze klanten verwennen. Maar nog fijner zouden we het vinden als jullie genieten én dit doorvertellen zodat iedereen bewustere keuzes in de supermarkt kan nemen. Wij vinden dat je echte chocola met veel aandacht moet maken: ambachtelijk, 100% biologisch, Fairtrade, zero waste en duurzaam. Alle ingrediënten zijn van topkwaliteit. En we voegen liefst zo min mogelijk aan de cacao toe: de smaak van de boon moet helemaal tot zijn recht komen.
Naast dat wij helemaal biologisch werken zorgen wij er ook voor dat wij onze boeren in alle origines een faire prijs voor hun betalen. Wij betalen 50% meer per ton cacao dan het fairtrade gemiddelde. En dat proef jij dus ook. Omdat onze boeren goed betaald krijgen zijn zij niet gedwongen te haasten in het process. Dat betekent dat de bonen lang mogen rijpen, drogen en fermenteren. Net zolang tot ze perfect zijn voor de reis.
Cold Chain en Temperatuurgecontroleerd Transport
De reis van cacaoboon naar verrukkelijke chocoladereep is een gevoelig en ingewikkeld proces, die zorgvuldige opslag vereist. Chocolade is gevoelig voor temperatuur en luchtvochtigheid. Het transporteren van chocoladeproducten over lange afstanden kan een flinke uitdaging zijn. Chocolade vraagt om transport per containers met temperatuurcontrole, zoals koelwagens of vrachtruimen met airconditioning. Tijdens het transport van chocoladeproducten wil je bijvoorbeeld de blootstelling aan temperatuurschommelingen zoveel mogelijk minimaliseren. En dus plan je de verzendduur zorgvuldig in. Ook wil je middels geavanceerde monitoringsystemen de temperatuur- en vochtigheidsniveaus tijdens het transport volgen.
Ketensamenwerking en Regie
Supply chains worden steeds langer, internationaler en complexer en zijn daardoor nauwelijks nog overzichtelijk te noemen. Toch is dat overzicht juist nu belangrijker dan ooit. Geen bedrijf is een eiland en niemand wint in z’n eentje. Of je het nu leuk vindt of niet, je bent afhankelijk van je ketenpartners en deze afhankelijkheid kun je maar beter in je voordeel benutten. Dat vergt een effectief samenspel met leveranciers, toeleveranciers, retailers en consumenten. Regie is gebaseerd op het besef dat je de beste resultaten behaalt door samen te werken aan gemeenschappelijke doelstellingen en door rekening te houden met verschillende stakeholders. Centraal staat de eindklant; degene waarvoor je samenwerkt aan een optimaal aanbod.
labels:
