Veel mensen hebben last van koude handen en voeten, zeker in de wintermaanden. Uit een analyse van bioprofielen blijkt dat maar liefst 46% van de cliënten hier last van heeft. Hoewel het buiten steeds kouder wordt, is het niet nodig om koude handen en voeten te hebben. Vaak is het een symptoom van een trager werkende schildklier.
Als de omgevingstemperatuur koud is en het lichaam afkoelt, zorgt het lichaam er in eerste instantie voor dat het gebied rondom onze organen warm blijft en vermindert de bloedcirculatie in de armen, benen, neus en oren. Dat is een natuurlijke reactie en kan op zich geen kwaad. Als je echter regelmatig koude handen hebt, ook als het niet koud is, kan dat er op duiden dat er meer aan de hand is.
De rol van hormonen en de schildklier
Hormonen spelen een belangrijke rol bij het reguleren van onze lichaamstemperatuur. Je schildklier (het thyroïd) is één van de belangrijkste organen in je hormonale stelsel. De schildklierhormonen zijn een belangrijke factor voor de temperatuurregulatie in ons lichaam. Schildklierhormonen reguleren (versnellen) onze stofwisseling, de doorbloeding en verhogen de warmteproductie in ons lichaam.
Dit is belangrijk, want bij elke graad afwijking van onze optimale lichaamstemperatuur neemt de enzymcapaciteit in onze cellen met 10-20 % af. De schildklier is heel gevoelig voor invloeden van buitenaf. Een trage schildklier (ook wel hypothyreoïdie genoemd) kan ontstaan door zowel negatieve invloeden uit je voedingspatroon, als uit je levensstijl, als door auto-immuunziekten (bijvoorbeeld de ziekte van Hashimoto).
Als de schildklier traag werkt kan dat leiden tot koude handen en voeten. Verwarmende voeding kan dan helpen om de warmteproductie in ons lichaam toch op peil te houden. Verwarmende voeding bevat componenten die de bloedcirculatie verbeteren, de organen in beweging brengen en extra energie geven om bij koude temperaturen toch je lichaamstemperatuur op peil te houden.
De omzetting van schildklierhormonen
Een trager werkende schildklier kan verschillende oorzaken hebben. Een gebrek aan jodium is een belangrijke oorzaak, omdat schildklierhormonen zijn opgebouwd uit jodium. Maar er kan ook een andere reden zijn: dat het niet-actieve schildklier hormoon T4 (thyroxine) niet goed wordt omgezet naar het actieve schildklier hormoon T3.
Zowel de schildklier zelf als de lever en onze botten kunnen T4 omzetten naar T3, het actieve schildklier hormoon. Als de omzetting niet goed gebeurt bijvoorbeeld door stress heeft dat invloed op onze stofwisseling en temperatuurhuishouding.
Als je meerdere symptomen herkent raad ik je aan om je schildklier te laten testen. Vraag dan wel naar een actieve T3 test, de TSH test zegt niet alles!
Verwarmende voeding
Dit is al eeuwen bekend in de Chinese voedingsleer die door ervaring, observatie en intuïtie de thermische werking van de voedingsmiddelen heeft leren kennen. Inmiddels is er ook een wetenschappelijke onderbouwing voor de verwarmende functie van bepaalde voedingsmiddelen. Zo helpen bepaalde stofjes in gember om de lichaamstemperatuur te verhogen. En bevat kardemom veel cineol wat een stimulerend effect heeft op de longen waardoor onze basistemperatuur stijgt. De sterke verwarmende effecten van cayenne peper hebben te maken met de hoge concentratie aan capsaïcine, een stofje met verwarmende eigenschappen.
De verwarmende werking van voedingsmiddelen heeft ook te maken met de hoeveelheden kalium en natrium in een product. Een neutraal product heeft een kalium-natrium verhouding van 5:1. In feite zijn alle wintergroenten verwarmend. Hoe langer het duurt voordat een groente volgroeid is, hoe groter de verwarmende werking ervan. De meeste wintergroenten doen er langer over om te groeien dan zomergroenten.
Dit verklaart ook waarom biologische groenten verwarmender zijn dan reguliere groenten of kasgroenten die sneller opgekweekt worden. Wintergroenten zijn ook een bron van antioxidanten en voedingsstoffen die je immuunsysteem ondersteunen. Grofweg geldt dat alles met een scherpe, pittige en zoete smaak een verwarmende werking heeft. Verwarmende voedingsmiddelen zijn vaak droog, klein, rood of oranje van kleur.
Let op: voor mensen met een trager werkende schildklier wordt wel eens aangeraden om niet te veel kolen of andere groenten uit de plantenfamilie van de kolen te eten. Bepaalde kankerremmende stoffen in kolen, gluconisolaten, kunnen de synthese van schildklierhormonen verhinderen. Dit gebeurt echter alleen als er ook een tekort aan jodium is. Bovendien ontstaat dit waarschijnlijk pas bij grote hoeveelheden (rauwe) kool per dag. Eet dus gerust kleine porties (gekookte) kool, want kool zit ook boordevol gezonde stoffen.
Naast groenten zijn er ook specifieke specerijen met een verwarmende werking: gember en alle soorten peper (cayenne, rode en zwarte) zijn het meest bekend. Maar ook kurkuma, kardamon, kaneel, komijn, kruidnagel, nootmuskaat, korianderkorrels en steranijs helpen je lichaam lekker warm te maken. Extra goed nieuws is dat de winter ook uitermate geschikt is om te genieten van chocola, aangezien cacao ook (evenals carobe) een verwarmende werking heeft.
Al deze voeding kan je lichaam helpen om op temperatuur te blijven. Maar als de oorzaak van je koude handen en voeten bij een slechte schildklierfunctie ligt lost deze voeding dat probleem niet op.
Andere tips om koude voeten te bestrijden
Het verwarmen van je lichaam vraagt energie. Die moet je dus wel eerst hebben. Soms heb je dat niet. Omdat je niet voldoende eet, niet het juiste eet, niet alles kunt opnemen - of simpelweg omdat je lichaam zijn energie ergens anders aan moet besteden (bij een te lage weerstand bijvoorbeeld, of juist als je al een tijd flink ziek bent). Of je nu een koukleum bent, altijd koude handen en voeten hebt, of gewoon je algehele gezondheid een tandje hoger wilt zetten: het stimuleren van je doorbloeding is in dit seizoen geen overbodige luxe. Het kan op de volgende manieren - en zoals altijd zijn deze tips bedoeld voor gezonde volwassenen die geen bijzondere omstandigheden hebben.
1. Kruiden
Met kruiden kun je heel goed je doorbloeding stimuleren. Verschillende kruiden hebben verschillende acties, dus kijk goed wat bij je past. Verwarmende specerijen zoals Gember, Zwarte peper, Kruidnagel en Kaneel kun je zowel inwendig gebruiken (in gerechten of als thee), maar ook uitwendig (in een bad of voetenbad). Doorbloedingskruiden zoals Rozemarijn, Duizendblad en Ginkgo biloba stimuleren de doorstroom van bloed tot in de haarvaten. Leverondersteunende kruiden zoals Engelwortel, Curcuma en Kalmoes kunnen ook helpen, maar gebruik ze alleen als je goed kunt ontgiften (door veel water te drinken bijvoorbeeld).
2. Etherische oliën
Etherische oliën kunnen je van buitenaf helpen om lekker warm te worden. Ook hier gebruik je veel verwarmende en doorbloedingsstimulerende oliën, zoals Gember, Zwarte peper en Kruidnagel. Gebruik alleen olie van een goede kwaliteit, en weet wat je doet. Kruidnagel en Kaneel kunnen bijvoorbeeld heel goed werken; maar gebruik je er teveel van, dan irriteren ze je huid.
3. Voeding
Ook met je voeding kun je natuurlijk zorgen dat je het lekker warm krijgt. Bijvoorbeeld door niet teveel koude voedingsmiddelen te eten. Eet en drink lekkere warme producten. Soep, groentenschotels, lauwwarme salades en liters thee doen al heel wat voor je inwendige kacheltje. Vooral als je er ook nog verwarmende voedingsmiddelen aan toevoegt. Ook 'gewone' voedingsmiddelen kunnen verwarmend zijn, vaak vooral als je ze ook warm eet. Een rauwe paprika is verfrissend, maar een verwarmde (gebakken of gegrilde) paprika is verwarmend. Gedroogde vruchten zijn vaak verwarmender dan hun ongedroogde versie.
4. Kleding
Tot slot maakt het natuurlijk uit wat je aan hebt. Laagjes werken ook prettig, want ze isoleren stilstaande lucht tussen de kledinglaagjes in. Goede sokken en/of sloffen doen trouwens ook wonderen, net als een extra panty of wollen legging onder je gewone broek.
Extra tip: Een van de meest eenvoudige en doeltreffendste methoden om in slaap te komen is om je voetzolen met een beetje sesamolie in te smeren. En er een paar wollen sokken overheen te doen.
Belangrijk om te onthouden
Belangrijk om te onthouden is echter dat het lichaam een complex geheel is waarbij de samenwerking van alle individuele onderdelen belangrijker is dan ieder individueel deel op zich. Het feit dat de schildklier niet goed werkt, hoeft niet perse bij de schildklier te liggen.
labels:
