Een halve pan eten overhouden na het eten: bewaar je dit in de koelkast of gooi je het weg? In het kader van voedselverspilling is dat niet verstandig, want met kliekjes kun je vaak nog veel de volgende dag.
Het bewaren van restjes eten is natuurlijk heel duurzaam, maar hoe veilig is het opnieuw opwarmen van voedsel eigenlijk? Hierover gaan nogal wat verhalen rond. De één zegt dat bepaalde voedingsmiddelen absoluut niet opnieuw verhit mogen worden, terwijl de ander dit soort opmerkingen naar het land der fabelen verwijst.
Het is daarbij wel goed om te weten dat niet alle voedingsmiddelen geschikt zijn om opnieuw op te warmen. In sommige gevallen brengt dit zelfs gezondheidsrisico’s met zich mee. Met deze ingrediënten moet je voorzichtig zijn:
1. Kip
Het opnieuw opwarmen van kip brengt risico’s met zich mee vanwege de verandering in de eiwitsamenstelling. Bovendien kunnen bacteriën zoals Salmonella en Campylobacter groeien als kip niet goed bewaard of voldoende verhit wordt.
Kip opnieuw opwarmen kán, maar dan moet zowel de binnen- als buitenkant van de kip minimaal 75 graden zijn. Een cruciale tool is wat dat betreft de keukenthermometer, zónder kun je er beter niet aan beginnen.
Verhit kip altijd door en door tot minimaal 75 °C. Gebruik bij voorkeur een keukenthermometer om zeker te zijn.
Laat restjes kip niet langer dan twee dagen in de koelkast staan en warm ze slechts één keer opnieuw op.
Andere voedingsmiddelen om op te letten
2. Aardappelen
Hoewel sommigen botulisme hebben gekregen na het eten van gebakken aardappelen, is het onjuist dat aardappelen helemaal niet opgewarmd mogen worden. Aardappelen zijn veilig opnieuw op te warmen, alleen moet je ze na de eerste bereiding snel afkoelen en direct in de koelkast worden bewaard.
Laat je aardappelen te lang op kamertemperatuur staan, dan kunnen bacteriën zoals Clostridium botulinum (verantwoordelijk voor botulisme) zich ontwikkelen. Hoewel het een klein risico is, is het vermijden van langdurige blootstelling aan kamertemperatuur cruciaal.
Bewaar aardappelen afgedekt in de koelkast en warm ze binnen 1-2 dagen opnieuw op.
3. Eieren
Een ei opwarmen? Dat raadt eigenlijk elke voedingsdeskundige af. In verband met de voedselveiligheid, maar ook omdat het simpelweg niet lekker is; de hele structuur is al snel naar de knoppen. Gerechten met eieren, zoals roerei of omelet, worden bij heropwarming vaak rubberachtig en krijgen een onaangename geur.
Hoewel het risico op schadelijke stoffen gering is, wordt het afgeraden om eieren opnieuw op te warmen. Koud eten, zoals in een salade, is een betere optie.
Wil je voedselverspilling voorkomen? Voeg koude eieren toe aan een wrap of salade in plaats van ze opnieuw te verhitten.
4. Bladgroenten
Bieten, spinazie en andijvie: zomaar wat voorbeelden van groenten die veel nitraat bevatten. Bladgroenten zoals spinazie, sla en andijvie bevatten van nature nitraat. Bij heropwarming kan nitraat worden omgezet in nitriet, wat schadelijk kan zijn, vooral voor baby’s en jonge kinderen. Hoewel het risico voor volwassenen beperkt is, blijft het belangrijk om dit bij deze groenten in je achterhoofd te houden.
Als je bladgroenten opnieuw wilt gebruiken, voeg ze koud toe aan een smoothie of salade.
5. Rijst
Ook het opnieuw opwarmen van rijst- en pastagerecht is volgens verschillende nieuwsbronnen iets wat men beter niet kan doen. Als dit soort gerechten te lang of niet koel genoeg bewaard worden en daarna in de magnetron of pan belanden, kan het zijn dat iemand de bacillus cereus bacterie binnenkrijgt.
Rijst bevat soms sporen van Bacillus cereus, een bacterie die gifstoffen kan aanmaken wanneer rijst te lang op kamertemperatuur blijft staan. Om voedselvergiftiging te voorkomen, moet rijst na bereiding snel worden afgekoeld en direct in de koelkast worden bewaard bij maximaal 4 °C. Warm rijst altijd goed op en gebruik het binnen 24-48 uur.
Verdeel rijst na het koken in kleine porties om sneller af te koelen.
6. Paddenstoelen
Niet iedereen is gek op opnieuw verwarmde champignons, maar slecht voor de gezondheid is het zeker niet. Er gaan verhalen dat deze etenswaar opnieuw opwarmen voor spijsverteringsproblemen zou worden, maar dat is volgens het Voedingscentrum niet waar. Wat wél waar is, is dat u beter geen heel doosje rauwe champignons kunt eten. Het behoeft natuurlijk geen uitleg dat uitgerekend champignons gevoelig zijn voor schimmelvorming en bacteriegroei.
Paddenstoelen bevatten veel water en eiwitten, waardoor ze snel bederven. Wanneer paddenstoelen na bereiding niet snel worden afgekoeld, kunnen schadelijke bacteriën ontstaan. Bewaar ze maximaal twee dagen in de koelkast en verhit ze bij opnieuw opwarmen grondig tot minstens 70 °C.
Gebruik bij het bewaren van paddenstoelen een luchtdicht bakje om uitdroging en schimmelgroei te voorkomen.
7. Restjes van afhaalmaaltijden
Gerechten van afhaalrestaurants, zoals nasi en bami van de chinees, worden door het Voedingscentrum afgeraden om opnieuw op te warmen. Vooral rijstgerechten kunnen de bacterie Bacillus cereus bevatten. Als je restjes wilt bewaren, zorg er dan voor dat deze snel worden afgekoeld en in de koelkast worden geplaatst.
Consumeer afhaalmaaltijden dezelfde dag of bewaar ze maximaal één dag in de koelkast.
Algemene tips voor het opwarmen van kliekjes
- Snel afkoelen: Laat kliekjes na bereiding niet langer dan twee uur op kamertemperatuur staan en plaats ze in de koelkast bij maximaal 4 °C.
- Goed verhitten: Warm restjes altijd door en door op tot ze stomend heet zijn, idealiter tot minstens 75 °C.
- Beperk heropwarmen: Warm restjes slechts één keer opnieuw op en consumeer ze direct.
Veiligheid bij het bereiden van voedsel
Als je eten voldoende verhit, voorkom je dat je ziek wordt. Zorg ervoor dat vlees en vis goed gaar zijn als je het eet, zodat bacteriën en eventuele ziekteverwekkers dood zijn. Voorkom dat je eten aanbrandt. Verhit je eten altijd goed. Verhit rauw vlees door en door. Draai het vlees regelmatig om.
Voor bewerkt vlees (gemarineerd, gesneden of gemalen) zoals worst, hamburger, spiesjes en gehakt geldt: controleer of het volledig is gegaard voor je het opeet. Alleen vlees uit één stuk van rund of varken, zoals biefstuk of varkenshaas, kan je rosé eten. Maar doorbakken is altijd de meest veilige keuze. Verhit eieren goed, zodat ook het wit gestold is. Gebruik liever geen rauwe eieren in gerechten die niet meer worden verhit, zoals bavarois, mousse of zelfgemaakte mayonaise.
Verhit ook vis en schaal- en schelpdieren goed. Vooral schaal- en schelpdieren kunnen ziekteverwekkers bevatten. Door deze te koken of mee te bakken voorkom je dat je ziek wordt. Ook op kiemgroente, zoals taugé, kunnen ziekteverwekkers voorkomen. Door kiemgroente onder te dompelen in kokend water of ze goed mee te wokken met de maaltijd, worden alle bacteriën gedood.
Soms houd je eten over, bijvoorbeeld om de dag erna weer te eten. Verhit restjes en kliekjes altijd door en door tot ze stomend heet zijn, daarmee dood je alle bacteriën. Warm kliekjes liever niet voor een tweede keer op. Je hebt dan meerdere keren dat het eten op kamertemperatuur komt. Warm jij je restje op in de magnetron? Soms blijven er dan delen koud. Daarin kunnen nog bacteriën zitten waar je ziek van kunt worden. Zorg dus dat je eten goed verhit en regelmatig omschept.
Aanvullende tips voor veilig koken
- Zorg bij bakken of frituren dat olie niet begint te roken of te dampen.
- Ventileer je huis.