Duurzaamheid is iets wat we tegenwoordig allemaal verwachten. Boeren en werknemers werken hard, maar verdienen vaak te weinig. Fairtrade maakt zich sterk voor betere prijzen, veiligere werkomstandigheden en milieuvriendelijke landbouw. Daarnaast geven we boeren en werknemers de ruimte om zelf mee te denken en mee te beslissen over hun toekomst. Goed voor vrouwen, mannen én de planeet.

Wij willen een eerlijke wereld waarin iedereen profiteert van goede producten en een beter leven. Maar dat lukt niet als je alles apart bekijkt. Mensenrechten horen bij milieurechten, kinderbescherming hoort bij een eerlijk inkomen en gelijke kansen horen bij goede arbeidsvoorwaarden. Echte verandering vraagt om flinke stappen in het systeem.

Wist je dat er superveel Fairtrade producten zijn? Van cacao en bananen tot koffie, cashewnoten en katoen. Of je ze nu koopt of verkoopt: met Fairtrade maak je echt verschil.

Affoué Angèle Kouassi verbouwt al 14 jaar cacao op haar eigen land. “Fairtrade heeft mijn leven veranderd. In een crisissituatie heb ik de financiële middelen om in mijn behoeften te voorzien, in plaats van schulden te maken.

Wat is Fairtrade Original?

Fairtrade Original is een foodmerk met een eigen assortiment aan Fairtrade producten. Fairtrade Original is een social enterprise: een B.V. zonder winstoogmerk. De winst die we maken investeren we weer in ons werk, hier en bij onze partners in de keten. Wij zijn licentiehouder van Stichting Max Havelaar en voeren hun Fairtrade keurmerk op alle producten in ons assortiment.

Fairforward ontwikkelde gifts & living producten onder het merk Fair Trade Original: de voorganger van ons huidige merk onder licentie. Omdat wij ons volledig op food producten hebben gericht, is de licentieovereenkomst met Fairforward beëindigd.

We worden momenteel gefinancierd door Fair Trade Assistance (FTA): zij verstrekken ons een renteloze lening en een rekening courant om onze activiteiten te kunnen financieren. Kijk bijvoorbeeld op de pagina Ons verhaal. In het Jaarverslag vind je de jaarcijfers en een helder overzicht van onze activiteiten in het afgelopen jaar. Als je na dit alles nog vragen hebt, neem dan contact met ons op.

Fairtrade en Biologische Keurmerken

Onze Fairtrade producten voldoen aan strenge milieueisen. Dit betekent dat veel van onze producten naast Fairtrade, ook een biologisch keurmerk hebben. Maar niet al onze producten zijn biologisch gecertificeerd. Voor de thee geldt bijvoorbeeld dat alle varianten biologisch zijn.

Op onze producten gebruiken we verschillende keurmerken. Bijna alle producten zijn Fairtrade gecertificeerd en voorzien van het Fairtrade keurmerk. Voor de producten die nog geen Fairtrade keurmerk hebben, werken we met de coöperaties wel toe naar een Fairtrade erkenning. Door de producten alvast zonder keurmerk op de markt te brengen, bieden we de coöperatie zekerheid en toekomstperspectief.

We vinden het belangrijk dat onze producten Fairtrade en waar mogelijk ook biologisch, 100% plantaardig en vrij van kunstmatige toevoegingen zijn. Met een bewust en duurzaam oog kijken we ook naar de verpakkingen om onze producten. Daarnaast is het verduurzamen van onze verpakkingen een proces waar we continu mee bezig zijn en proberen we dit altijd te optimaliseren. Al onze blikken zijn BPA vrij. Wij kiezen bewust voor BPA-NI (non-intent) blikken voor onze producten, dit zijn blikken waar tijdens de productie geen BPA wordt gebruikt. Om dit te borgen vragen wij de producenten van de blikken om een verklaring dat dit daadwerkelijk het geval is. Onze blikken zijn oneindig recyclebaar.

Waar zijn Fairtrade Original Producten te Koop?

Je vindt onze producten landelijk bij Albert Heijn, Jumbo, COOP, Picnic, Plus, Dirk, Boni, Spar, Marqt, Boon’s Markt, Deen, Hoogvliet, Vomar & Jan Linders.

De Geschiedenis van Fairtrade en Max Havelaar

Amsterdam maakte in 1628 kennis met cacao, toen een eerste vracht als onderdeel van de door Piet Hein veroverde zilvervloot de haven binnenvoer. Het zou het begin zijn van een lange en liefdevolle relatie met het smakelijke bruine goedje. In de negentiende eeuw zouden de bekende chocolademerken, zoals Van Houten, Blooker en Verkade, volgen.

De broers Johannes en Cornelis Blooker begonnen in 1813 met hun cacaobedrijf in Amsterdam, vader en zoon Houten volgden twee jaar later. Zij vonden in Amsterdam de cacaopers uit, waar ze in 1828 patent op kregen. Met deze machine kon de cacaoboon gesplitst worden in cacaopoeder en cacaoboter. Ook ontdekten ze een manier om cacao minder bitter te maken, door het te alkaliseren.

Op dat moment had nog niemand het over de omstandigheden waarin de cacaobonen geproduceerd werden. Van oorsprong kwamen cacaobomen voor in Midden- en Zuid-Amerika, maar in de zeventiende en achttiende eeuw werden ze door Europeanen in Zuidoost-Azië en West-Afrika aangeplant. Samen met koffie en suiker was cacao destijds een luxe lekkernij, die op plantages in Indonesië gekweekt werd en als handelsproduct naar Nederland verscheept.

De Amsterdammer Multatuli (pseudoniem van Eduard Douwes Dekker) was de eerste die deze omstandigheden aankaartte. In zijn boek Max Havelaar uit 1860 gaf hij scherpe kritiek op de manier waarop Nederland de boeren in haar kolonie Nederlands-Indië (het huidige Indonesië) uitbuitte. Nederland is rijk, maar wil niet weten waar deze rijkdom vandaag komt, stelt hij. De Javaanse boeren die werken op de plantages zien van die enorme rijkdom namelijk geen cent terug. Van het koloniale regime ontvangen ze nét genoeg om in leven te blijven.

Multatuli’s boek werd een doorslaand succes, maar vooral vanwege zijn literaire kwaliteiten en niet om de beschreven misstanden - dit tot groot verdriet van de schrijver. Wel zorgde het voor een grotere ethische bewustwording onder het Nederlandse volk over de situatie in de koloniën. Het verschijningsjaar van de Max Havelaar markeerde het einde van de slavernij in Nederlands-Indië. Suriname en de Caribische eilanden zouden drie jaar later volgen.

Honderd jaar na het verschijnen van de Max Havelaar vond er een belangrijke ontwikkeling in Nederland plaats: de oprichting van Fairtrade Original als eerste fairtrade organisatie ter wereld. Vanuit het idee dat eerlijke handel drijven beter is dan giften schenken, kocht oprichter Paul Meijs producten uit ontwikkelingslanden om in Nederland te verkopen.

Vanaf 1988 kunnen consumenten ook zien voor welke producten boeren een ‘eerlijke’ prijs hebben gekregen, dankzij het eerste fairtrade keurmerk van stichting Max Havelaar, genoemd naar Multatuli’s meesterwerk. De producten van Fairtrade Original werden eerst alleen nog in speciale winkels verkocht, maar liggen sinds 2006 ook gewoon in de supermarkt.

Fairtrade Keurmerken en Hun Betekenis

De afgelopen decennia zijn er verschillende fairtrade labels bij gekomen. Zo heeft het grootste fairtrade label ter wereld, Rainforest Alliance, een kantoor in Amsterdam. Ook het bekendste fairtrade chocoladebedrijf van Nederland, Tony’s Chocolonely, is gevestigd in onze hoofdstad.

Amsterdam is nog steeds de thuisbasis van tal van initiatieven die zich inzetten voor eerlijke lonen voor boeren en duurzame chocolade. Sommigen gaan zelfs een stap verder dan fairtrade. Zo maken bedrijven als Original Beans, Macao Movement en de Chocolatemakers zogenaamde ‘direct trade’ chocolade. Daarbij worden de cacaobonen rechtstreeks bij de boeren ingekocht, zonder tussenpersonen. Ook het transport gebeurt op een eerlijke en duurzame manier: de bonen komen per zeilschip naar Amsterdam en worden op een CO2-neutrale manier naar de winkels vervoerd.

Koffie, thee en chocola zijn heerlijk Maar deze producten kunnen ook met flinke problemen komen. Zo kan de teelt van tropische producten voor ontbossing, erosie en verlies van biodiversiteit zorgen. En kan er in de (ontwikkelings)landen waar veel tropische producten vandaan komen, onverantwoord omgegaan worden met bestrijdingsmiddelen en water. Mensen moeten regelmatig werken onder slechte omstandigheden of er is sprake van kinderarbeid.

Overzicht van Keurmerken

Ieder keurmerk wil iets goed doen voor de wereld. Sommige keurmerken letten daarbij op het milieu. Andere richten zich op dierenwelzijn of werkomstandigheden. En veel keurmerken stellen een mix van eisen voor duurzaamheid. Fairtrade-Max Havelaar is een topkeurmerk vanwege hoge score op controle, transparantie en duurzaamheid.

Fairtrade-Max Havelaar bevordert eerlijke handel, omdat een groter deel van de opbrengst van producten naar de boeren in ontwikkelingslanden gaat. De telers krijgen gegarandeerd een vaste minimumprijs, om zeker te stellen dat de kosten van een sociaal- en milieuverantwoorde productie worden gedekt. Boven het minimum wordt de marktprijs gevolgd, maar altijd komt daar een kleine premie bovenop die wordt besteed aan de verbetering van de sociale situatie van de arbeiders.

Het keurmerk is te vinden op koffie, thee, chocoladeproducten, fruit, dranken en andere producten uit ontwikkelingslanden.

Max Havelaar controleert of Nederlandse marktpartijen voldoen aan de normen voor eerlijke handel. Deze normen staan in de zogeheten Fairtrade Standards, opgesteld door de Fairtrade Labelling Organisation.

Fairtrade-Max Havelaar is niet te verwarren met Fair Trade Original, de organisatie die betrokken was bij de oprichting van Max Havelaar. De producten van Fair Trade Original zijn niet altijd gecontroleerd door Max Havelaar.

De minimumprijs is voor de producent. De premie is voor de coöperatie. Daarin beslissen de boeren democratisch over de besteding van premies. Het gaat om sociale en economische investeringen in de gemeenschap en de coöperatie.

De Uitdagingen van Eerlijke Chocolade

Max Havelaar, Fair Trade, UTZ; een beetje chocoladereep heeft een of meerdere keurmerken op zijn wikkel staan. Als consument kijk je misschien niet eens naar zo’n chocolade keurmerk. Of je denkt ‘nou, dat zit dus wel goed’, terwijl je eigenlijk geen idee hebt wat die logootjes betekenen. Zie jij ook door de bomen het bos niet meer?

Dat keurmerk op je favoriete chocolade zegt iets over de manier waarop de grondstoffen verkregen zijn. Het geeft bijvoorbeeld aan dat de cacaoteelt op een milieuvriendelijke manier heeft plaatsgevonden, of dat de ingrediënten biologisch geteeld zijn. Andere keurmerken zeggen iets over de samenwerking tussen de cacaoboeren en de producent, bijvoorbeeld dat de cacaoboeren een eerlijke prijs hebben gekregen voor hun oogst.

Cacaobomen groeien voornamelijk in ontwikkelingslanden, waar toch al veel armoede heerst. De oogst wordt vaak voor extreem lage prijzen ingekocht door de grote, rijke chocoladefabrieken. Door deze oneerlijke handel gaat het op veel cacaoplantage niet goed. Kinderarbeid is geen uitzondering en volwassen arbeiders worden uitgebuit. Bovendien wordt er met het milieu nauwelijks rekening gehouden.

Keurmerken proberen verandering te brengen in de slechte arbeids- en milieuomstandigheden. De instanties achter de keurmerken zorgen er bijvoorbeeld voor dat de cacaoboeren beter betaald krijgen, als die zich tenminste aan bepaalde arbeids- en milieuregels houden.

Er zijn een aantal internationale en nationale topkeurmerken. Daarnaast ontwikkelen steeds meer winkelketens en chocolademerken hun eigen keurmerk. Om het nog verwarrender te maken: naast keurmerken zijn er ook gewone merken en bedrijfslogo’s van instanties die zich bezighouden met eerlijke/duurzame cacao.

Bekende Keurmerken

  • Fairtrade: een internationaal keurmerk dat in 1988 in Nederland begon als Max Havelaar. Fairtrade stelt eisen op het gebied van milieu (geen gevaarlijke bestrijdingsmiddelen, zo weinig mogelijk kunstmest en bestrijdingsmiddelen, degelijk water- en afvalbeheer). Daarnaast stimuleert Fairtrade langdurige handelsbetrekkingen tussen boeren en cacao-importeurs. Bovendien bieden ze cacaoboeren gegarandeerde prijzen en ontwikkelpremies. Veel chocoladerepen dragen inmiddels een Fairtrade-label.
  • UTZ Certified: een internationaal keurmerk dat een duurzame teelt en eerlijke handel nastreeft. De cacaoboeren die aan dit programma verbonden zijn, gebruiken bijvoorbeeld minder bestrijdingsmiddelen.
  • Rainforest Alliance: dit internationale keurmerk heeft vooral betrekking op natuurbehoud. De instantie garandeert de bescherming van bepaalde natuurgebieden. In die gebieden zijn er sinds 2005 geen bossen gekapt. Daarnaast probeert Rainforest Alliance de arbeidsomstandigheden te verbeteren.
  • Fair Trade Original: geen keurmerk, maar een stichting zonder winstoogmerk dat zich inzet voor eerlijke en transparante handel.

De Complexiteit van de Cacaoketen

Een keurmerklogo op de wikkel van je reep garandeert helaas niet altijd dat je te maken hebt met 100% duurzame of eerlijke chocola. Het is onmogelijk om iedere cacaoboon in de gaten te houden tijdens zijn lange reis van plantage tot de fabriek. Zo wordt de cacao-oogst van keurmerkboeren vaak in dezelfde hal gesorteerd als de oogst van ‘gewone’ boeren, waarbij de scheidslijn tussen de twee partijen heel erg dun is. En dan moet de boel ook nog eens getransporteerd worden, vaak via allerlei tussenhandelaren.

Het mengen van gecertificeerde cacaobonen met niet-gecertificeerde cacaobonen (dus zonder keurmerk) is niet verboden, domweg omdat het gewoon niet mogelijk is om het te voorkomen. Dit proces wordt mass balance genoemd en is voor de grote chocoladefabrikanten - die hun cacao in bulk inkopen- niet te vermijden.

Volgens de keurmerken zelf, maar ook volgens veel andere partijen, helpen de fairtrade-initiatieven weldegelijk om de cacaowereld gezonder te maken. Het gaat echter wel langzaam. Miljoenen cacaoboeren zijn nog niet aangesloten bij een programma als Fair Trade of UTZ. Maar er klinken ook kritische geluiden. Zo zou er in de praktijk weinig veranderen voor de cacaoboeren. En er zou teveel geld naar de keurmerkbedrijven gaan voor controles en promotie van hun label.

Bean to Bar Chocolade en Direct Trade

Wil je als chocolademaker helemaal zeker zijn van de herkomst van de cacao? Dan moet je de cacaobonen rechtstreeks inkopen bij de boer en vervolgens het hele traject tot en met het verpakken van de chocolade zelf begeleiden. ‘Bean to bar’ wordt deze methode ook wel genoemd.

Steeds meer ondernemers werken op deze maniere. Vanwege het intensieve bean to bar-procedé zijn dit geen grote merken, maar kleine chocolademakers die onbekendere, maar mooie, traceerbare chocolade maken. Daarbij gebruiken ze cacao met een hoge kwaliteit. Niet uit Ivoorkust en Ghana, waar veruit de meeste cacaobonen vandaan komen, maar uit landen als de Dominicaanse Republiek, de Filipijnen en Madagaskar bijvoorbeeld.

Op veel bean to bar-chocolade ontbreekt trouwens ook een keurmerk op de verpakking. Dat betekent niet dat dit geen ‘eerlijke’ chocolade is. Integendeel zefs! De chocolademaker onderhandelt meestal rechtstreeks met de cacaoboer, buiten programma’s als Fairtrade om. ‘Direct trade’ noemen ze dat. Daarbij worden er doorgaans ook hogere bedragen betaald voor de cacao.

Echte handgemaakte bean to bar-chocolade is (nog) niet bij de grote supermarkten verkrijgbaar. Het wordt verkocht in gespecialiseerde chocoladewinkels of via goede chocoladewebshops. Deze repen zijn wel een tikkie duurder dan die van de populaire chocolademerken, maar vaak proef je dat er ook aan af.

Hoe Kun Je Zelf Bijdragen?

Wil jij ook je steentje bijdragen aan een betere cacaowereld? Kies dan zo vaak mogelijk voor chocoladerepen die voorzien zijn van een keurmerklogo, of ga voor bean to bar-chocolade van kleinere producenten.

labels:

Zie ook: