Groente en fruit met een afwijkende vorm, kleur of beschadiging worden door veel supermarkten niet verkocht. Maar waarom is dat eigenlijk zo, en wat zijn de gevolgen hiervan?

Oorzaken van Misvorming

Misvorming bij groenten en fruit kan verschillende oorzaken hebben. Een van de oorzaken kan zijn:

  • Phytoplasma: Dit zijn plantenparasieten, kleiner dan bacteriën. Ze leven alleen op planten en veroorzaken fysiologische afwijkingen, zoals bladverkleuring, dwerggroei, misvormde bloemen en extreme vertakkingen. Dat komt omdat de parasieten in de vaatbundels van de planten terecht komen en daar de aanmaak, groei en het transport van plantaardige groeistoffen verstoren. Phytoplasma wordt verspreid door insecten. Er zijn verschillende soorten, zoals Candidatus Phytoplasma solani (voor tomaten en aardappel), mali (= appel), vitis (= druif), asteris, ulmi, prunorum, etc., afhankelijk van de soort en op welke plant het parasiteert.

Naast parasieten kunnen ook omgevingsfactoren een rol spelen. Probeer de planten zo gelijkmatig te laten groeien en voorkom grote wisselingen in omstandigheden. Geef dus niet teveel voeding maar ook niet te weinig. Geef water in droge perioden.

De Rol van Supermarkten en Consumenten

Uit onderzoek van Radar onder 30.000 consumenten geeft 98% aan misvormde groente en fruit wel te willen kopen, mits beschikbaar en tegen een gunstige prijs. Consumenten verspillen 53% van hun voedsel, blijkt uit cijfers van belangenorganisatie GroentenFruit Huis. Naar schatting wordt 10% van al het groente en fruit verspild vanwege uiterlijk of overproductie, zegt Chantal Engelen van Kromkommer, een organisatie die zich inzet om kromme groente en fruit terug in het schap te krijgen. Voor producten die in een kas groeien, zoals tomaat en paprika, ligt de verspilling rond de 5%.

Van de 30.000 ondervraagden vindt 48% het uiterlijk in het algemeen niet belangrijk. Slechts een derde vindt kleur (34%) en gaafheid (37%) van belang. 40% zou groente of fruit met een afwijkende vorm kopen als het aangeboden wordt, nog eens 29% als het ook goedkoper is en 27% wil wel, maar zegt dat er geen aanbod is in hun winkel.

Voor groente en fruit zijn Europese regels opgesteld. Afwijkende groente en fruit voldoen wel aan die eisen, maar niet aan de aanvullende eisen van de supermarkt. Supermarkten zijn wel steeds meer genegen om afwijkingen te accepteren en ze willen ook inspelen op de wens van de consument. Die is gewend aan een bepaalde kleur of vorm of een product zonder vlekken. Slechts 2% van het Testpanel zegt dat zij geen groente of fruit met een afwijkende vorm wil.

Motie aangenomen voor soepelere omgang

In 2018 is er door Tweede Kamerlid Carla Dik-Faber (ChristenUnie) een motie aangenomen om cosmetische eisen voor groente en fruit te schrappen. Daar is tot nu toe weinig mee gedaan. Chantal Engelen van Kromkommer: 'We hebben met supermarkten om tafel gezeten, maar er zijn nog geen concrete acties uitgekomen'.

Voedselverspilling: Een Groter Probleem

Nederlanders verspillen thuis gemiddeld 33,4 kilo eten per persoon per jaar aan vast voedsel. Vooral bij brood, groente, fruit, aardappelen en zuivel is veel winst te behalen. De totale hoeveelheid verspilling in Nederland in de hele keten lag in 2019 tussen de minimaal 1.51 en maximaal 2.38 kiloton. De vijf meest verspilde productgroepen zijn brood en deegwaren (6,2 kilo), groente (4,4 kilo), fruit (4,3 kilo), aardappelen (2,8 kilo) en zuivel (2,8 kilo).

Het verminderen van voedselverspilling is een van de belangrijkste aandachtspunten om klimaatverandering tegen te gaan en de groeiende wereldbevolking te kunnen voeden. Wanneer voedsel wordt verspild, heeft er al impact plaatsgevonden op het milieu. Dit gebeurde tijdens elke stap van de productie, het vervoer, de verpakking en bereiding thuis. De geschatte broeikasgasuitstoot die gepaard gaat met het gehele proces dat aan verspilling bij de consument thuis voorafging, is 99 kilo CO2-equivalent per persoon per jaar.

Verspilling komt het meest voor bij huishoudens met (jonge) gezinnen. Ook jongere consumenten verspillen relatief veel. Hoewel iedereen wel een beetje voedsel verspilt, wil niemand echt voedsel verspillen. Zo geeft 94% van Nederland aan hun best te doen om minder voedsel te verspillen. En vindt 95% het belangrijk om zo min mogelijk voedsel te verspillen.

Hieronder een tabel met cijfers over voedselverspilling in Nederland:

Productgroep Verspilling per persoon per jaar
Brood en deegwaren 6,2 kilo
Groente 4,4 kilo
Fruit 4,3 kilo
Aardappelen 2,8 kilo
Zuivel 2,8 kilo

Wat Kun Je Zelf Doen?

Er zijn verschillende manieren waarop je zelf voedselverspilling kunt tegengaan:

  • Controleer je voorraad voor je boodschappen doet.
  • Bewaar restjes en open verpakkingen op een vaste plek.
  • Zet producten die als eerste op moeten vóór de andere producten.
  • Maak een menu voor de hele week en schrijf een boodschappenlijstje.
  • Kook precies genoeg en weeg af hoeveel je nodig hebt.
  • Bewaar je eten op de juiste plek en eet producten voor het verstrijken van de datum op.
  • Houd wekelijks een kliekjesdag/donder-niet-weg-dag.
  • Invriezen of gekoeld bewaren.

De Weg Vooruit

Engelen zegt dat consumenten actief moeten gaan vragen naar misvormde groente en fruit. 'Als we samen deze producten kopen en er een eerlijke prijs voor betalen, dan gaat de sector vanzelf mee.'

Het Voedingscentrum biedt informatie en tools om het tegengaan van voedselverspilling makkelijker te maken. Simpele oplossingen zijn bijvoorbeeld het gebruiken van een boodschappenlijstje, een maatbeker ( Eetmaatje) om de juiste porties te bepalen en weten welke producten je waar en hoe bewaart ( Bewaarwijzer).

labels:

Zie ook: