Wanneer je moestuin in de schaduw ligt, denk je al snel dat groenten kweken er voor jou niet in zit. Is er niet heel veel zon nodig om te kunnen slagen? Niet altijd! Wil je een moestuin aanleggen? Dan is het goed om je te te oriënteren op de zon en schaduw die er over je gewassen valt. Niet alle soorten schaduw zijn namelijk even sterk.

Bovendien werpen ze meestal niet de hele dag schaduw. En dat levert allerlei termen op als ‘halfschaduw’, ‘gevlekte schaduw of bijvoorbeeld ‘diepe schaduw’.

Soorten Schaduw en Geschikte Groenten

Nu je weet met welke soorten schaduw je te maken hebt, kun je een keuze maken voor de juiste soorten groenten en kruiden voor je moestuin in de schaduw.

Diepe Schaduw

Dit is de donkerste en moeilijkste plek. De meeste groenten worden lang en dun, omdat ze zoeken naar licht. Neem genoegen met een kleine oogst van bladgroenten. Blijf plukken en zaaien om doorlopend te oogsten.

Beste groenten om te kweken: Alle groenten die ook in de ‘diepe schaduw’ groeien, plus bladgroenten zoals snijbiet, spinazie en boerenkool. Pluksla en saladebladeren zoals rucola zaaien.

Halfschaduw

De planten groeien trager en worden wellicht minder groot dan in de zon, maar je haalt er een behoorlijke oogst van binnen.

Saladegroenten en kruiden zoals dille kiemen langzamer in de schaduw. Zaai ze dus eventueel voor op een zonnige plek en verhuis ze later naar hun schaduwplek. Voordeel: in de schaduw schieten groenten en kruiden minder snel door.

Vruchtdragende gewassen, zoals courgettes, produceren wat minder vruchten met minder uren zon, maar soms kun je de oogst sowieso niet bijbenen. Meer schaduw is dan eerder een voordeel!

Wacht met het zaaien van wortelgroenten (wortelen, bieten) tot eind voorjaar. Tip! Sommige van deze groentesoorten zijn uitermate geschikt om de hoogte mee in te gaan, zoals klimcourgette en stoksnijbonen.

Makkelijke Groenten Om Mee Te Beginnen

Eten uit eigen tuin is fantastisch. Een lekkere salade of een tomatensoep bijvoorbeeld. Of een stamppot met eigen gekweekte aardappelen. Maar wat zijn nu makkelijke groenten om mee te beginnen?

  • Radijsjes: Met radijsjes kan het bijna niet fout gaan. Ze groeien makkelijk en snel. Radijsjes zaai je vanaf halverwege maart tot en met augustus. Ze kunnen zowel in de volle zon als in de halfschaduw. Na zes tot acht weken kan je al beginnen met oogsten.
  • Rode bieten: Net zoals met radijsjes zit je met rode bieten eigenlijk altijd wel goed. Rode bieten zaai je vanaf half april in de volle grond. Deze groente groeit snel en makkelijk.
  • Courgettes: Ook courgettes zijn handig als je nog weinig ervaring hebt. Eenmaal geplant vinden ze makkelijk een weg in je moestuin. Courgettes zaai je vanaf begin mei tot half juni in de volle grond. De planten worden groot, daarom is één plant per vierkante meter genoeg. Begin eens met één of twee planten. Want als courgettes eenmaal goed gaan, produceren ze veel.
  • Wortels: Geduld is een schone zaak als je wortels zaait. Wortels doen er namelijk drie maanden over om uit te groeien. En pas na drie tot vier weken beginnen ze te kiemen. Maar laat je hierdoor niet tegenhouden. Wortels zaai je vanaf begin maart in de volle grond. Doe dit in luchtige grond in de volle zon. In de winter ook zin in wortels? Dan kan je ook winterpeen zaaien. Dit kan je doen in april of mei.
  • Rucola: Wat meer pit in je salade? Rucola is smaakvol én makkelijk te verbouwen in je moestuin. Rucola kiemt makkelijk in de zon, maar kan ook prima in de halfschaduw. En heb je geen plek in je tuin? Zaaien kan vanaf begin maart tot augustus. Al na enkele weken kan je al oogsten.
  • Bosui: Bosui, sla-ui of lente-ui? Hoe je het ook noemt, zowel in je salade als in een roerbakschotel zijn ze heerlijk. Geef de plantjes de ruimte en houd minimaal 2,5 cm tussen elke plant. De plantjes zijn winterhard, daarom kan je ze al vroeg in het voorjaar planten. Dit kan vanaf eind maart tot begin april. Geef ze genoeg water, want lente-uitjes staan niet graag droog.
  • Pompoenen: Bij pompoenen denk je waarschijnlijk aan de herfst. Maar met het zaaien moet je er al vroeg bij zijn! Zorg ook voor voldoende ruimte. Pompoenen kan je vanaf halverwege mei zaaien in pot binnenshuis. Zo houdt je ongedierte op afstand. Slakken en muizen zijn namelijk dol op de jonge blaadjes. Voelen de blaadjes ruw aan?
  • Komkommers: Ook komkommers zijn makkelijk te kweken in eigen tuin. De planten houden van warmte en hebben niet al te veel water nodig. Weinig geduld? Ga dan eens voor snackkomkommers. Komkommers zaai je binnen in potjes voor vanaf april. Wanneer de blaadjes ruw aanvoelen kan je ze buiten planten.
  • Tomaten: Tomaten zijn niet de allermakkelijkste groenten om te kweken in je moestuin. Daarom vind je ze lager op deze lijst. Kies een plekje in de volle zon, want tomaten zijn echte zonaanbidders. Vanaf half maart tot half mei kan je tomaten zaaien in een kweekbak. Verplaats de plant vervolgens pas vanaf juni naar je moestuin.
  • Prei: Met prei kan je alle kanten op. Prei houdt van een luchtige, voedingsrijke bodem. Zaai prei diep in de grond, minimaal 20 centimeter. Prei heb je in verschillende soorten. Vroegbloeiende prei kan je in maart binnen voorzaaien, en vanaf mei in de volle grond plaatsen. Late prei kan je vanaf half april voorzaaien.

De Beste Plek Voor Je Groenten

Heb je jouw groenten uitgekozen? Dan is het belangrijk dat je de groenten op de juiste plek inzaait. Zo haal jij het beste uit jouw moestuin. Benieuwd hoe je dit aanpakt? Met deze makkelijke groenten geniet je het hele jaar van heerlijke groenten uit eigen tuin.

Handige Tips

  • In de schaduw groeien planten langzamer en de opbrengst is lager.
  • Zaai of plant de groenten niet dicht op elkaar, zo kan er toch nog licht tussen de planten komen.
  • Groenten die in de schaduw staan hebben minder vocht nodig. Dat is wel weer makkelijk in drogere perioden!

Groenten Die Goed Gedijen in de Schaduw

Over het algemeen doen bladgroenten het beter in de schaduw dan fruit of wortel- en knolgewassen (denk aan wortels, radijsjes en rapen). Dit komt omdat schaduw de groei van de bladeren bevordert, maar de groei van wortels en vruchten juist afremt. Het fruit zal hierdoor niet alleen minder snel groeien, maar het wordt ook langzamer rijp én de smaak zal minder zoet zijn.

Om overzichtelijk te maken welke groenten je kunt telen in een moestuin met veel schaduw heb ik een lijstje gemaakt. In dit overzicht kun je zien hoeveel zon en schaduw die specifieke groentesoort per dag kan hebben. Het is heel belangrijk dat je hier rekening mee houdt wanneer je een moestuinplan gaat maken.

  • Pluksla: deze groeit zeker niet in volle zon.
  • Aziatische groenten, zoals paksoi of andere kolen vinden het heerlijk om in de schaduw te groeien. Ze kunnen wel wat zon verdragen, maar niet te veel.
  • Diverse kruiden hebben 3 uurtjes zon nodig op een dag.
  • Spinazie houdt echt van schaduw. Als er te veel zon op staat, schiet hij veel te snel door waardoor het blad minder lekker is.
  • Rucola houdt echt van schaduw. Als er te veel zon aanwezig is bij het groeien van de rucola, wordt het blad erg bitter. Dit is echt niet lekker.
  • Andijvie staat prima als hij 3 uurtjes zon heeft per dag. Wist je trouwens dat je aan de binnenkant van de krop kunt zien of hij te oogsten is?!
  • De aardappel en zoete aardappel hebben ook helemaal niet zoveel zon nodig.
  • Knoflook kun je mooi tussen de aardbeien planten, maar ook op een plekje in de tuin waar toch niet heel veel gebeurt. Knoflook heeft helemaal niet zoveel nodig: niet veel voeding, maar ook zeker niet veel zon. Tussen de hortensia of in het randje waar nog niks groeit, is dus een prima plek.
  • Kamille kun je heel goed in de schaduw laten groeien.
  • Kropsla kan op plekken staan waar halfschaduw is. Zon is goed voor deze plant, want dan groeit hij goed, maar zorg ervoor dat hij geen fel, direct zon vangt, want dan schiet hij te snel door.
  • Worteltjes, radijsjes en bieten zullen veel sneller te oogsten zijn als er minimaal 4 uur zon op staat.
  • Mocht je er maar 3 uur zon op hebben staan, wees dan niet getreurd.
  • Dopbonen en droogbonen kweken en erwtjes kunnen ook zeker groeien op een plek waar minder zon schijnt, maar 5 uur zon zorgt ervoor dat je meer oogst hebt.

Wist je trouwens dat planten die in de schaduw staan, minder water nodig hebben dan de planten die in de zon staan? Het is heel duidelijk en makkelijk uit te leggen waarom. In de zon verdampt het water na het water geven natuurlijk heel snel. In de schaduw gebeurt dit niet zo snel.

Als je bepaalde groentesoorten in de schaduw zaait of uitplant, kunnen deze gewoon groeien en zul je ze ook kunnen oogsten. Ze groeien helaas wel minder snel. Door de warmte groeit boerenkool bijvoorbeeld net wat sneller, waardoor de krop veel groter is wanneer de winter begint.

Voor veel tuiniers zijn de optimale omstandigheden voor de meeste groente (8 tot 10 uur van volle zon) niet mogelijk. Meestal komt schaduw van bomen of nabijgelegen gebouwen. Er zijn slechts weinig tuinen waar helemaal geen schaduwplaatsen zijn.

Gelukkig hoeft schaduw geen rem te zijn voor het kweken van hun eigen groenten. Heb je enkele schaduwrijke plaatsjes in de tuin, en is het de bedoeling daar groenten te telen? Deel dan de groenten in volgens wat de bedoeling is. Teel je ze voor de bladeren (boerenkool, sla, spinazie, …) of net voor de wortels (bieten, wortelen, rapen, …).

Groenten die voor de vruchten geteeld worden zullen minder goed tot slecht groeien op deze schaduwrijke plaatsen, want die hebben een aantal uur volle zon nodig per dag. Hou je van snijbiet voor de scherpe stengels, kies dan voor 5 uur zon per dag, verkies je jonge blaadjes, dan is 3 uur voldoende.

Sla is een ideale groente om te telen in schaduwrijke tuinen. Bovendien kan sla niet zo goed tegen de felle en warme zon. Mesclun is een salade uit de Franse keuken, het is een mengsel van verschillende slasoorten zoals bloemblaadjes, slasoorten, andijviesoorten, kruiden en koolsoorten. Wanneer deze soorten geteeld worden op schaduwrijke plaatsen, zal de oogst wat uitgesteld worden. Om een goede oogst te halen moet er toch een minimum van 4 tot 5 uur zon per dag zijn.

Spinazie houdt van schaduw. Een moestuin starten is leuk, lekker en voordelig. Het geeft veel voldoening om zelf gekweekte groenten en kruiden te eten. Maar hoe begin je nu met een moestuin? De belangrijkste tips zetten we hier op een rijtje.

Veel soorten fruit, kruiden of groenten houden van een lichte plek. Een plek voor de moestuin op het zuiden, of zuidwesten is ideaal. Let ook op beschutting tegen koude noordoostenwind. Met minimaal 6 uur zon heeft u de meeste mogelijkheden. Gelukkig zijn er ook groenten en kruiden die in de (half)schaduw kunnen.

Daarnaast is er verschil tussen diepe schaduw, waar helemaal geen licht komt en gefilterd licht. Als bloei niet noodzakelijk is, dus bijvoorbeeld bij bladgroenten of kruiden, dan is minder licht niet zo erg. Sla wil zelfs liever op zo’n plekje.

Op het zaadzakje vindt u meer informatie over de standplaats.

Heeft u een geschikte plek in de tuin dan kunt u het ontwerp gaan uitzetten. Klassieke ontwerpen bestaan meestal uit vakken of een grote cirkel. Een vak kan bijvoorbeeld 120 cm breed zijn, zo kunt u er aan beide kanten goed bij, zonder over het moesbed te hoeven lopen. Maak een pad van minimaal 30 cm tussen de bedden of, als u met een kruiwagen eroverheen wilt, 60 cm. Een pad van gewone stoeptegels van 30x30 cm is handig, maar gras (maaien) of houtsnippers (bijvullen) kunnen ook.

Heeft u niet genoeg ruimte voor een aparte moestuin? Ook dan kunt u eten uit eigen tuin. Groenten en kruiden plant u bijvoorbeeld tussen andere beplanting in een border. Naast groenten, fruit en kruiden, kunt u ook kiezen om eetbare bloemen in de border te zetten. Zo kunt u een hele border opbouwen met eetbare planten: de moesborder.

Voor balkons en terrassen moestuiniert u in potten en bakken. Heel flexibel! Of plaats in een kleine tuin een m2-bak. Dat houdt uw moestuintje meteen overzichtelijk. Potten kunt u ook op een plantentrap of op andere verhogingen plaatsen.

Naast een klassieke moestuin, tussen de andere borderplanten of potten en bakken, kunt u ook nog denken aan een kruidenspiraal.

Heeft u de juiste plek gevonden voor uw (mini)moestuin en het ontwerp klaar? Maak de grond vrij van onkruid, stenen of oude plant- en wortelresten. Het liefst handmatig, maar is het een groot oppervlak dan kunt u ook de grond omspitten. Doe dit het liefst maar één keer, zodat de grond daarna weer kan herstellen. Door te spitten, keert u bodemlagen waarin verschillende organismen en nuttige bacteriën leven. Strooi een laag compost om de grond te verbeteren.

Afhankelijk van het moment zaait u binnen voor in bakken (of in de kas of koude bak) of u zaait direct in de volle grond buiten. Voorzaaien kan vanaf ongeveer februari. Buiten direct op de goede plek kan vanaf ongeveer maart, april en mei.

Bij een moestuin kiest u voor combinatieteelt of wisselteelt. Combinatieteelt betekent dat u binnen één vak allerlei verschillende kruiden en groenten kweekt. Voor een nutstuin of moestuin van groter formaat werkt u het meestal met wisselteelt. Elk vak of taartpunt bevat alleen gewassen uit zijn eigen plantengroep en deze schuift u elk jaar een vak op. Hierdoor rouleert het gewas en teelt u het pas na 4-6 jaar (afhankelijk van de hoeveelheid vakken) weer op de plek waar u begon.

Aardbeien zijn vaste planten, die u beter elke 3 jaar kunt vervangen.

Voor een gezonde groei van uw groenten, kruiden en fruit verwijdert u regelmatig onkruid en zorgt u voor voldoende water en meststoffen. Sommige gewassen hebben sneller last van plagen dan anderen, zoals kolen en wortels. U kunt hiertegen voorzorgsmaatregelen nemen om te voorkomen dat u plagen in een later stadium moet bestrijden. Want ook al is het een ezelsbruggetje, voor een eetbare tuin geldt: alle pesticiden kunnen beter vermeden worden!

Veel mensen denken dat een schaduwmoestuin niet kan. Zonde! Er zijn namelijk veel meer schaduwgroenten- en kruiden dan je denkt.

Als je net zoals ik in de stad woont, is een hele dag zon in je tuin of op je balkon nogal uitzonderlijk. Zelfs als je tuin op het zuiden ligt, verdwijnt de zon regelmatig achter al die huizen en andere gebouwen om je heen. Misschien dat je qua moestuinieren dan geneigd bent meteen de handdoek in de ring te gooien.

Maar ho, stop niet doen. Er zijn meer dan genoeg mogelijkheden voor een moestuin in de schaduw. Overigens betekent schaduw niet dat er helemaal geen zonnestraal je tuin inkomt. Schaduw staat voor ongeveer 2 uur zon per dag in de zomer.

Als je een moestuintje wil starten, roepen veel mensen meteen ‘Je hebt wel minimaaaal 6 uur zon per dag nodig hoor’. Ik kan je melden: dat is totale onzin. Er zijn inderdaad groenten, kruiden en fruit die van flink wat zon houden. Denk aan vruchtgroenten zoals tomaat, peper, paprika, aubergine en komkommer.

Of fruitboompjes zoals kiwi, vijg en abrikoos. Mediterraanse kruiden zoals salie, rozemarijn en tijm zijn ook dol op zon. Die kun je beter niet in je schaduwmoestuin zetten. Alhoewel mijn vriend oregano in een bak had waar geen zon kwam. Het werd me een grote bos! Hij heeft alleen niet gebloeid. Dus je kunt ook gewoon eigenwijs dingen proberen.

Maak gebruik van de hoogte (bijvoorbeeld een balkonrailing, schutting of muur) en hang daar bakken, een eetbare wand of potjes tegenaan. Je hebt groenten die van een zonnetje houden, maar ook wel wat schaduw kunnen verdragen. Denk aan wortel, radijs, rode biet, knoflook en aardappel. Ze groeien allemaal deels onder de grond. Daar komt sowieso al nooit licht;-) Die kunnen prima met 3/4 uurtjes zon per dag toe. Net zoals lente-ui en snijbiet.

Ze groeien wellicht wat langzamer, maar geduld is sowieso iets wat je moet hebben met moestuinieren.

Je hebt ook echte schaduwgroenten die het in de schaduw beter doen dan in de volle zon. Dat zijn vooral bladgroenten. Die bestaan voor een groot deel uit water en houden dus van een schaduwrijke plek. In de zon verdampt het water uit de grond veel te snel voor ze. Ook verlept het blad dan al snel. Ook rucola doet het vaak goed in de schaduw.

Winterpostelein doet het heel goed onder struiken en bomen. In mijn achtertuin verbouw ik al mijn kruiden. Dat doe ik in potten. Die staan maar een paar uurtjes in de zon, want die trekt langs de muur tussen 11.00 en 18.00 uur. En daar zitten dus ook kruiden tussen die het liefst in de zon staan, maar het ook best naar hun zin hebben op een plekje met wat meer schaduw. Zo heb ik er dit jaar kamille ingezet. Die schijnt met meer schaduw wel minder bloemen aan te maken, maar de plant wordt wel hoger.

Qua kruiden heb je ook echte schaduwkruiden. En dat zijn er meer dan je denkt!

Let op: munt is een enorme woekeraar. Bij mij staan de peterselie, munt, lavas en bieslook op een schaduwplekje onder de blauwe regen in een verhoogde moestuinbak op poten.

labels:

Zie ook: