Je stapt ’s ochtends uit bed en die kop koffie kan er niet snel genoeg in. Filterkoffie, een strenge espresso of een schuimige cappuccino: alles om wakker te worden. Een paar slokken verder… en je moet rennen naar de wc. En dat nog voor het ontbijt! Feit of fabel: moet je écht poepen van koffie? Een laxerend drankje. Of niet?

Heeft koffie een laxerende werking?

Het antwoord is ja. Koffie heeft een licht laxerende werking, wat voornamelijk komt door cafeïne. Cafeïne stimuleert de peristaltiek. Dit is de knijpende beweging die ervoor zorgt dat voedsel vooruit wordt geduwd in het maag-darmstelsel of urine in de ureter. In feite versnelt cafeïne je stofwisseling. Dit geldt overigens niet alleen voor koffie. Aan de andere kant kunnen toegevoegde stoffen een neveneffect hebben.

Het laxerende effect van koffie is niet groot. Daarnaast is teveel cafeïne niet goed voor je lichaam. Nee, het is niet aan te raden om koffie als laxeermiddel te kiezen. De cafeïne blijft aanwezig, dus koffie blijft laxerend.

De wetenschap achter het effect van koffie op de darmen

Bij een oud onderzoek van de University of Iowa kwam naar voren dat de darmactiviteit van proefpersonen na een kop koffie toenam. Dus werkt koffie laxerend? Kort gezegd heeft de wetenschap er nog geen duidelijk antwoord op. Volgens sommige studies zou je door koffie meer van het gastrine-hormoon aanmaken, die je spijsvertering versnelt. Andere wetenschappers zijn het daar niet mee eens. In de praktijk (lees: na een bakkie) wordt koffie wel degelijk vaak ervaren als… poep-opwekkend. Maar waarom dat zo is, is simpelweg nog niet duidelijk.

Onderzoek naar de darmactiviteit na koffieconsumptie

Al ruim 20 jaar geleden vroegen wetenschappers van de University of Iowa en de George Regents University in Amerika zich dit ook af. Daarom hebben zij destijds een onderzoek uitgevoerd om antwoord te kunnen geven op de brandende, borrelende vraag: zorgt koffie er nou echt voor dat je moet poepen?

Het onderzoek van de University of Iowa

De onderzoekers van de University of Iowa verzamelden 13 proefpersonen die een manometrische sonde van achteren in moesten brengen. Deze sonde kon op verschillende punten in de darm activiteit meten. Nadat de sonde was ingebracht, mochten de proefpersonen de rest van de dag koffie of water drinken en een maaltijd eten. De metingen van de manometrische sonde toonden aan dat de darmactiviteit flink toenam nadat de proefpersonen koffie dronken. Veel meer dan na een glas water! Dat gebeurde zelfs al enkele minuten nadat ze een slok van hun koffie hadden genomen.

Het onderzoek van de George Regents University

Ook voor het onderzoek van de George Regents University moesten de proefpersonen een anale manometrische sonde dragen. Dit keer ging het om 12 deelnemers. De proefpersonen mochten 10 uur lang dezelfde soort koffie, decafé koffie en heet water drinken én een burger van 1000 calorieën eten. Uiteindelijk bleek dat de burger voor de grootste darmactiviteit zorgde, maar dat de koffie dezelfde krachtige samentrekkingen van de darmen veroorzaakte. De intensiteit van de darmactiviteit na een glas water was 60% minder en na een kop decafé koffie 23% minder.

Uit de onderzoeken blijkt dus dat de darmen inderdaad actief worden nadat er koffie wordt gedronken. Wat er ook uit blijkt, is dat cafeïne niet de (enige) veroorzaker is van de darmactiviteit.

De invloed van de maag op de darmactiviteit

Het antwoord: wetenschappers zijn er na al die jaren nog steeds niet 100% over uit. Maar wat ze wel sterk vermoeden, is dat je maag ermee te maken heeft. Nadat je koffie hebt gedronken, bereikt de drank de maag al na enkele minuten. In de maag zitten wel honderd verbindingen, waarvan één of meer de productie van bepaalde hormonen in je lichaam stimuleert. Dat zijn de hormonen motiline en gastrine. Motiline zorgt ervoor dat de darmen samentrekken, gastrine scheidt maagzuur uit. Dit zijn hormonen die het gevoel kunnen veroorzaken dat je na je bak koffie naar de wc moet.

Maar zoals je al las, kunnen niet alle wetenschappers deze theorie met volle overtuiging bevestigen. Er zijn ook wetenschappers die zeggen dat je hele ochtendroutine ervoor zorgt dat je in de vroege uren met spoed moet toiletteren. Dat kan bijvoorbeeld komen omdat je dikke darm ’s ochtends sowieso al veel actiever is door je biologische klok. Als je dan ontbijt én een kop koffie drinkt, kun je de klok er bijna op gelijk zetten dat je binnen enkele minuten de behoefte voelt om naar de wc te gaan.

Cafeïne heeft een stimulerend effect op je maagdarmkanaal

Koffie heeft voor veel mensen een laxerende werking. Na een ‘koffietje in de ochtend’ helpt cafeïne je stoelgang misschien wel een handje op weg. Of niet, want voor een grote groep mensen zorgt cafeïne juist voor vervelende maag- en darmklachten. Maar hoe ontstaan deze vervelende klachten én kun je er wat aan doen?

Cafeïne stimuleert de samentrekking van de spieren in je maagdarmkanaal. Hierdoor geeft je maag z’n inhoud al te vroeg door aan je dunne darm. Door cafeïne geeft je maag voedsel wat nog niet volledig verteerd is al door aan je dunne darm.

De effecten op de dunne en dikke darm

Dit onverteerde voedsel gaat vervolgens rotten in je dunne darm. Dit vormt een warm nest voor slechte bacteriën. Op de lange termijn kan dit zelfs resulteren in het beschadigen van de dunne darmwand.

Daarnaast zorgt cafeïne ook voor het versnelt voortduwen van voedsel in de dikke darm. Dit effect zorgt ervoor dat je snel en nodig moet poepen of zelfs last krijgt van diarree. Recent onderzoek toont aan dat de activiteit van de dikke darm binnen 4 minuten toeneemt na het drinken van cafeïne. Het welbekende laxerende effect van koffie. Onderzoek toont aan dat cafeïne de dikke darm 60% actiever maakt dan water.

Cafeïne zorgt ervoor dat al het voedsel in je maag te snel naar je dunne darm verplaatst en vervolgens laat het je voedsel in je dikke darm versneld uitpoepen. Daarna vertraagt je spijsvertering. Dat komt doordat cafeïne de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline stimuleert.

Twee koppen koffie (met cafeïne) veroorzaken al voor een stijging van 30% van je cortisolspiegel. Cortisol en adrenaline zorgen ervoor dat je in gevaarlijke situaties kan ‘vechten of vluchten’ door je hart sneller te laten kloppen en de bloedtoevoer naar je hersenen te verhogen. Hierdoor stroomt er minder bloed naar je maagdarmstelsel waardoor je spijsvertering vertraagt. Een vertraagde spijsvertering geeft klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn en misselijkheid.

De invloed van koffie op chronische darmaandoeningen

Het is wetenschappelijk aangetoond dat cafeïne de symptomen (zoals diarree, buikpijn en zure oprispingen) verergert van chronische darmaandoeningen als het prikkelbare darm syndroom (PDS) en de ziekte van Crohn. Mensen met deze aandoeningen worden daarom afgeraden om koffie met cafeïne te drinken. Cafeïne speelt echter geen rol in het ontwikkelen van deze aandoeningen.

Wat te doen bij buikpijn na koffieconsumptie

Heb jij snel last van je maag of darmen? Loop niet langer onnodig door met deze klachten en probeer eens cafeïne te vermijden door over te stappen op cafeïnevrije koffie. Je zal niet de eerste zijn waarbij cafeïne de oorzaak is van maag- en darmklachten. Ook de lactose in melkproducten veroorzaken bij veel mensen maag- en darmklachten. Drink jij je koffie het liefst als cappuccino of latte? Dan is het zeker de moeite waard om eens te kijken hoe jij reageert als jij de (koe)melk weglaat. Vervang de melk voor bijvoorbeeld een plantaardige variant.

Hoe (on)gezond is koffie?

Koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Dat zijn de richtlijnen voor een gezond eetpatroon, opgesteld door het Voedingscentrum. Volgens het centrum ‘voorziet koffie je lichaam op een gezonde manier van vocht’. Maar hoeveel kopjes mag je maximaal per dag drinken? Dat verschilt van zo’n één tot vier koppen per dag, afhankelijk van wat voor soort koffie je drinkt.

Filterkoffie wordt beschouwd als het gezondst. Gefilterde koffie bevat namelijk minder cafestol en kahweol. Die stoffen verhogen je LDL-cholesterol. Bij een hoog LDL-cholesterol heb je meer kans dat slagaders vernauwen, en daarmee méér kans op een hartaanval of beroerte. Van andere koffiesoorten (die geen filterkoffie zijn) kun je daarom beter niet meer dan één kopje per dag drinken.

Gevoeligheid voor cafeïne

Waar de een moeiteloos vijf koppen koffie per dag wegtikt, ligt de ander uren later nog te stuiteren in bed. Niet gek, want mensen reageren nu eenmaal verschillend op koffie. Of beter gezegd: op cafeïne. Van veel cafeïne kun je hoofdpijn krijgen, duizelig worden, hartkloppingen krijgen, slecht slapen en je angstig voelen. Er is geen precies advies of limiet aan cafeïne (per dag) vastgesteld. Hoe gevoelig (of juist tolerant) jij bent voor cafeïne, zul je zelf moeten ontdekken.

Koffie op een lege maag

Een bakkie pleur drinken nog vóór je een ontbijt hebt gegeten: veel van ons doen het. Sommige mensen doen dat bewust om hun bezoek aan het toilet wat… soepeler te laten verlopen. Maar wat doet koffie op een nuchtere maag eigenlijk voor je lichaam? En is dat schadelijk?

Het oordeel daarover verschilt. Echter, er is nooit bewezen dat koffiedrinken op de lege maag klachten geeft of maagproblemen veroorzaakt. Uit het onderzoek van een maag-darm-leverarts naar de effecten van koffie op het maag- en darmstelsel, kwam naar voren dat koffie op de lege maag niét schadelijk is voor het maagslijmvlies. Ons maagvlies is bestand tegen maagzuur, en ook tegen koffie. Wél bleek dat koffie je darmen meer kan stimuleren, dan bijvoorbeeld water of thee. Hoe dat komt, is nog niet bekend.

Tips om snel poepen na koffie te voorkomen

Meteen een grote boodschap doen als je aankomt op kantoor: je zit er niet op te wachten. Zeker niet als die belangrijke meeting je eerste afspraak van de dag is. Hoe kun je dit voorkomen? Het slimste is om je eerste kop koffie van de dag thuis te drinken. Trek er iets meer tijd voor uit, zodat je nog vóórdat je de deur uitgaat naar de wc kunt. Een andere optie is om je koffie pas te drinken als je twee uur wakker bent. Dan krijgt je dikke darm voldoende tijd om wakker te worden.

Is er niet iets veel simpelers aan de hand?

Je komt uit bed, zet een lekkere bak koffie en intussen komen je darmen ook uit de ruststand. Zodra je je kopje onder het koffieapparaat uithaalt, draait de buikstreek lekker. En als je je kopje leeg hebt, roepen je darmen: het is tijd. Daar is geen zwart smeermiddel voor nodig. Ook na een glas water zou je naar de wc moeten.

De dag beginnen met een lekker bakkie koffie. De een geniet intens van de aroma, de ander heeft de cafeïne hard nodig om op te starten. Maar een dingen willen we allemaal: zo snel mogelijk lekker op de wc zitten. Waarom moeten we van koffie eigenlijk poepen? Het komt in ieder geval (niet alleen) door cafeïne. 'Koffie heeft een stimulerende werking op de darmmotiliteit, oftewel de bewegelijkheid van de darmen, en dat is niet gerelateerd aan cafeïne. We zien het effect namelijk ook bij decaf-koffie, dus het zit 'm niet alleen in de cafeïne,' aldus onderzoeker Xuan-Zheng Shi.

Professor Xuan-Zheng en collega's deden onderzoek naar ratten, waardoor de resultaten zich niet een op een naar mensen laten vertalen. Meer onderzoek is dus nodig naar de bijzondere werking van koffie op poepen.

'Andere studies vonden dat koffie darmcontracties veroorzaakt en daarmee ook de neiging om te poepen,' aldus professor Satish Rao, directeur van het spijsverteringscentrum aan de Georgia Regents University.

Twee decennia geleden verrichtten professor Rao en zijn team onderzoek onder 12 personen. De 12 uitverkorenen droegen anale sondes met sensoren die drukactiviteit in verschillende delen van hun dikke darm en rectum moesten meten. In de loop van 10 uur dronken de proefpersonen dezelfde hoeveelheden cafeïne-houdende koffie, cafeïnevrije koffie en heet water, en aten ze een maaltijd van 1000 calorieën.

Uit het onderzoek bleek dat cafeïne een stimulerende factor is, als 't op poepen aankomt. Toch is dit niet de enige stimulus. 'Het is waarschijnlijk dat er nog iets in koffie zit dat verantwoordelijk is voor een grote boodschap', aldus professor Rao.

Poeptheorie

Experts hebben een theorie waarom je na een bakkie koffie zo snel naar de wc moet. Slechts enkele minuten na het drinken van koffie, bereikt het je maag. De honderden verbindingen activeren de productie van bepaalde hormonen in je lichaam, zoals motiline - welke darmcontracties stimuleert - of gastrine -dat de afscheiding van zuur in je maag veroorzaakt. Dat is wanneer het poepen begint.

Een andere theorie van wetenschappers is dat het een combinatie van factoren is: de gehele ochtendroutine. 'Je dikke darm is 's ochtends ongeveer twee keer zo actief,' zegt dr. Rao. Voeg het ontbijt toe, spoel het af met koffie - die beide onafhankelijk van elkaar darmsamentrekkingen veroorzaken - en voilà: je sprint naar het toilet.

Conclusie

Menig koffiedrinker deelt het gevoel: een goede kop brengt de darmen op gang. Maar gaan je darmen wel echt pruttelen van het drankje? Het lijkt erop dat koffie inderdaad aanzet tot poepen. Dus neem nog een bakkie als het nog niet zo wil vlotten met de stoelgang.

Onderzoek Resultaten
University of Iowa Darmactiviteit neemt toe na koffieconsumptie, meer dan na water
George Regents University Koffie veroorzaakt krachtige samentrekkingen van de darmen

labels:

Zie ook: