Er zijn miljoenen mensen die elke dag brood eten. De kans is groot dat jij vandaag één of meerdere keren brood hebt gegeten. Als de Heere Jezus de uitspraak doet: “Ik ben het Brood des Levens”, vergelijkt Hij Zichzelf met brood. In dit artikel gaat het over de betekenis daarvan.

Brood houdt leven in

Het antwoord op de vraag: “Waarom eten mensen brood?”, is een open deur. Je moet immers eten om in leven te blijven. Brood verzadigt en stilt de honger.

Brood is tijdelijk

Elke dag sterven mensen die wel brood gegeten hebben. Zo was het ook met de Israëlieten in de woestijn. Ze werden dagelijks met manna, hemels brood, verzadigd, maar zijn toch gestorven. Het eten van brood helpt uiteindelijk niet. Brood redt je niet van de dood.

De dood is niet gewoon

Je bent misschien gewend aan het feit dat er een einde aan dit leven komt. Toch is sterven onnatuurlijk. De dood was er bij de schepping niet. De dood is gekomen door de zondeval. De zonde is onze (en mijn) opstand tegen de eeuwige God. Die opstand is zo erg dat het de dood heeft veroorzaakt.

Werk voor voedsel dat blijft

Door onze ongehoorzaamheid houdt brood ons niet voor altijd in het leven. De Joden in Johannes 6 volgden Jezus vanwege de wonderbare spijziging. Ze hadden van de broden gegeten, maar hadden niet begrepen dat brood maar tijdelijk voedsel is. Daarom klinkt met klem de oproep: “Werk niet om het voedsel dat vergaat, maar om het voedsel dat blijft tot in het eeuwige leven!” (Johannes 6:27).

Brood dat eeuwig leven geeft!

Naast het brood van de bakker is er ook ander Brood. Geen gewoon brood, maar levend Brood. Brood dat wel eeuwig leven geeft. Daarom heet het levend Brood. Jezus zegt: “Ik ben het Brood des levens” (Johannes 6:48). De Heere Jezus Christus is het levende brood.

Jezus Christus is Brood voor de ziel

Natuurlijk bedoelt Jezus niet dat Hij een echt brood is, dat je bij de bakker kunt kopen. De Heere Jezus is geen brood om je lichaam mee te voeden. Hij is Brood voor de ziel. Waarom vergelijkt Jezus Zichzelf met Brood?

Brood is een eerste levensbehoefte

Brood heb je dagelijks nodig om in leven te blijven. Zo is Jezus ook een eerste levensbehoefte. Iedereen zonder Hem zal eeuwig sterven. Als je niet van dit Brood eet dan heb je geen leven (Johannes 6:53). Jezus is hierin heel radicaal en eerlijk. Hij benadrukt dit extra door de woorden: “Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u”. Dit Brood is broodnodig en ongetwijfeld dé eerste levensbehoefte van ieder mens.

Honger naar gerechtigheid

In ieder mensenhart, in iedere ziel zit een soort hongergevoel. Het is honger naar gerechtigheid, het is honger naar vrede met God. Tijdelijke pleziertjes kunnen die honger niet stillen. Zonder God blijft de knagende honger naar geluk bestaan. Anderen proberen de honger van hun ziel te onderdrukken door druk bezig te zijn met andere dingen. Daardoor lijken ze de honger naar gerechtigheid niet te voelen.

Jezus Christus geeft verzadiging

Alleen Jezus Christus geeft echte verzadiging, vrede en geluk. Zoals het eten van gewoon brood de maag vult, zo verzadigt Jezus het verlangen van het hart. Hij zorgt voor gerechtigheid zodat het weer recht ligt tussen God en je ziel. Degenen die een sterk verlangen hebben naar deze gerechtigheid zijn zalig. Ze zullen verzadigd worden. De Heere Jezus zegt in Johannes 6:51: “Het Brood dat Ik geven zal is Mijn vlees, dat Ik geven zal voor het leven van de wereld.”

De voedingskracht van het Brood des levens

Er hoeft niet getwijfeld te worden aan de voedingskracht van dit Brood. Jezus zegt het heel stellig: “die tot Mij komt zal beslist geen honger hebben” (Johannes 6:35). In vers 54 (zie ook vers 47) staat dat wie Zijn vlees eet, eeuwig leven heeft. Hij heeft het al. Dit Brood stilt niet voor even de honger, maar voor altijd, ja voor eeuwig. De voedingskracht van dit Brood gaat de voedingskracht van alle bakkersbroden ver te boven.

Brood gegeven door de Vader

Jezus zegt: “Mijn Vader geeft u het ware Brood uit de hemel.” (vers 32). Dit Brood komt van God. Het daalde uit de hemel neer (vers 33). God geeft geen stenen te eten in plaats van brood. God geeft het Allerbeste. Hij geeft het Liefste, Zijn Kind.

Jezus geeft Zichzelf

Jezus geeft vervolgens ook Zichzelf. In vers 27 zegt Hij: “het voedsel dat blijft tot in het eeuwige leven, dat de Zoon des Mensen u geven zal.” En zie ook in vers 51: “Het Brood dat Ik geven zal, is Mijn vlees, hetwelk Ik geven zal voor het leven van de wereld.” God de Vader geeft Brood uit de hemel. Het is Zijn Zoon, Die Zichzelf geeft. Hij beloofde Zich te geven en Hij heeft Zich helemaal gegeven.

Het eten van het Brood

De Joden begrijpen er niets van. Hoe kan Jezus nu Zijn vlees te eten geven? Misschien denk jij ook wel: ‘Hij is toch geen Brood, je kunt Hem toch niet eten?’ De betekenis achter de woorden dat Jezus het ‘Brood des levens’ is hebben de Joden gemist. Ze hebben één ding echter wel begrepen. Hij wil Zijn vlees te eten geven. Hoe? Dat begrijpen ze niet. Maar het is voor hen wel duidelijk: Hij wil te eten geven.

Brood moet gegeten worden

Brood is niet bedoeld om alleen naar te kijken of alleen aan te ruiken. Er moet niet slechts over brood gesproken worden. Dan heeft het Brood geen nut. Brood is bedoeld om opgegeten te worden. Alleen dan zal het immers voeden en verzadigen. Brood moet gegeten worden, anders voedt het niet.

Eten staat symbool voor geloven

In Johannes 6:54 lees je: “Wie Mijn vlees eet, heeft eeuwig leven” en in vers 47 staat: “Wie in Mij gelooft heeft eeuwig leven.” Daaruit blijkt dat eten symbool staat voor in Hem geloven. In Jezus Christus geloven, is Hem vertrouwen. Instemmen dat je dit Brood nodig hebt. Vertrouwen dat Hij waarmaakt wat Hij belooft: Eeuwig leven voor ieder die in Hem gelooft. Door het offer van Zijn leven, door Zijn vlees te geven. Geloven is je laten voeden door een Ander, omdat alles wat je zelf probeert niet helpt.

Eten is tot Hem gaan

Het eten van het Brood is volgens vers 35 tot Hem gaan. Op de uitspraak “Ik ben het Brood des levens” volgt: “Die tot Mij komt zal geenszins hongeren en die in Mij gelooft zal nimmermeer dorsten”. Alleen door tot Hem te gaan, wordt je ziel verzadigd. Omdat je eigen inspanningen je niet kunnen redden van de dood.

Er is niemand meer te vertrouwen dan Hij

Er is alle reden om Hem te vertrouwen. Jezus, de Zoon van God, beloofde Zich te geven. Heeft Hij dit niet gedaan? Jawel, geduldig en gehoorzaam, gewillig en volhardend heeft Hij Zich gegeven. Zijn vlees, Zijn leven heeft Hij geofferd voor de zonden van Zijn volk. En Hij was onschuldig. Wanneer je alleen het brood van de bakker eet, kan je je hele leven blijven eten en toch zal het je niet voor altijd in leven houden. Het Brood echter dat “Jezus Christus” heet, zorgt ervoor dat je eeuwig leven hebt, en dat je de dood niet zult zien (Johannes 8:51). Voor eens en voor altijd.

Wat heeft ‘eten’ met ‘geloven’ te maken?

Iedereen weet wat eten is. Je stopt het brood dat je wordt aangeboden in je mond. Je proeft het, je kauwt erop en je slikt het door. Het geloof richt zich steeds weer op het Woord van God. Op de beloften van de Heere. Je hoort de woorden en je laat ze op je inwerken, je proeft ze als het ware. Een psalmdichter zingt: “Hoe zoet zijn Uw woorden voor mijn gehemelte, zoeter dan honing voor mijn mond.” (Psalm 119:103). Je smaakt de goedheid van God.

Eten is eenwording met Christus

Je proeft het niet alleen. Je denkt erover na, je mediteert erover, je herkauwt het. Het woord wordt één met je en het dringt door tot diep in je ziel. Zoals ook het voedsel door de spijsvertering in je wordt opgenomen. Zo woont het woord van Christus in je en zo wordt het waar: “Die Mijn vlees eet en Mijn bloed drinkt, die blijft in Mij en Ik in Hem.” (Johannes 6:56).

Verzadiging geeft vreugde

Het geloof in de Heere Jezus zorgt dat voor een eeuwige verzadiging en vreugde. Een diepe blijdschap zal dan het hart vervullen. Dat is een blijdschap die dieper is dan al het geluk van deze aarde. Het is een blijvende verzadiging.

De Eucharistieviering als teken

Wanneer je dit hoofdstuk uit het evangelie van Johannes leest dan ligt het voor de hand om te denken aan de eucharistieviering. Zeker wanneer verder in het evangelie Jezus zegt dat hij zichzelf te eten geeft. Toch denk ik dat we door zo snel het plaatje in te vullen geen recht doen aan de discussie die Jezus voert. Zijn toehoorders hebben namelijk volgens hem niets begrepen van het teken dat hij gesteld heeft door vijfduizend mensen te laten eten van vijf gestebroden en twee vissen. Het heeft nogmaals alleen maar hun honger gestild evenals het manna bij Mozes in de woestijn, terwijl hij het bedoelde als teken dat een mens juist niet leeft van brood alleen.

Ons samenkomen op zondag is niet bedoeld om onze geestelijke honger te stillen, het is niet bedoeld om ons een alibi te verschaffen bij alles wat er mis gaat in onze samenleving. Ook eucharistievieren is een teken. Het is een teken dat wij de boodschap van Jezus verstaan en serieus nemen.

De verzoeking in de woestijn

Jezus is in de woestijn en heeft honger. In die toestand komt de duivel naar Hem toe om Hem te verzoeken. Maar laten we wel bedenken: die duivel komt niet alleen mensen die honger hebben verzoeken, de duivel komt met zijn verzoekingen even goed tot mensen, die in overvloed leven.

We horen Satan heel vriendelijk woorden tot Jezus spreken. Dat doet hij altijd! Hij heeft zo’n zoetgevooisde stem en hij meent het zo goed met je. “Waarom ligt u daar zo dodelijk vermoeid en hongerig neer? Dat hoeft toch niet? U kunt toch wonderen doen? U is toch de Zoon van God? Als U wilt, dan staat er onmiddellijk een heerlijke maaltijd voor U klaar. U hoeft daartoe maar één woord te spreken en in een ogenblik zullen de stenen hier broden worden.”

Maar reken er op: hoe sympathieker hij zich voordoet, des te gevaarlijker hij is! Jezus mocht Zijn wondermacht toch niet voor Zich Zelf gebruiken. Alleen voor God en Diens eer en het verlossingswerk van de mensen. Gelukkig laat Jezus ons hier zien, hoe het WEL moet: “Er staat geschreven” zegt Hij; dat is het voornaamste: “Er staat geschreven… Weet u dat wel? Denkt u daar wel aan? Er staat geschreven! Niet wat mensen zeggen, niet wat we er zelf van denken, niet wat voor ons het voordeligst is. Nee, één ding is slechts belangrijk: Er staat geschreven! Wat zegt Gods Woord er van?”

Meestal wordt dit zo uitgelegd, dat de mens niet alleen sterfelijk voedsel nodig heeft, maar ook geestelijk voedsel. Niet alleen het lichaam heeft voedsel nodig, maar ook de ziel. Toch wordt dit - denk ik - niet met onze tekst bedoeld. Dat wordt ons duidelijk, als we er op letten dat Jezus hier een woord uit Deuteronomium 8 aanhaalt. In dat hoofdstuk worden we herinnerd aan de veertig jaar, die Israël na de bevrijding uit Egypte in de woestijn heeft doorgebracht.

Waarvan leefde Israël dus in de woestijn? Niet van het gewone voedsel, want dat was er niet, maar van wat er uit Gods mond uitging. Dus van woorden die God sprak, maar daar kun je toch niet van leven? Ja toch, juist van woorden moeten we leven! Van Gods Woorden! Dat kan, want Gods woorden zijn machtige woorden, scheppende woorden. Denkt u ‘t zich eens in: er was niets eetbaars in de woestijn, maar God opende Zijn mond en sprak slechts één woord, en zie: de grond lag bezaaid met het allerbeste voedsel. Eet maar, zoveel als je nodig hebt! En zo heeft Israël geleefd in de woestijn.

Eigenlijk ook niet zo zeer van het manna. God immers moest elke ochtend opnieuw het woord spreken, waardoor het manna kwam. Zó leefde Israël dus van het Woord, dat uit Gods mond kwam. Wij zouden vandaag zeggen: Israël leefde van Gods zorg en aandacht.

Vandaag aan de dag mag dan wel heel veel anders zijn dan vroeger en zeker dan de tijd, waarin Israël zwierf door de woestijn, toch is de hoofdzaak nog steeds hetzelfde: we leven niet alleen van brood, maar van God en Zijn Woord, Zijn aandacht en zorg. En dat moeten we beseffen.

Natuurlijk, we leven niet meer in een woestijn, en die zegen van God is daardoor niet zo duidelijk als toen. Voor de meesten in ons land is het een tijd van welvaart, ondanks de crisis, waar wij - zegt men- bezig zijn uit te krabbelen. Er is voedsel genoeg voor iedereen, de landbouwwetenschap leert ons hoe we de grond vruchtbaar moeten maken, zó vruchtbaar dat er zelfs grote overschotten zijn gekweekt en worden vernietigd. Ons kan toch eigenlijk niets meer overkomen!

We leven niet van brood, we leven niet van de arbeid van ons hoofd en onze handen, van het vele dat we doen, van het land dat we hebben bewerkt… We leven van dat Woord van God, en niet van brood en boter, niet van vlees en aardappelen en groenten. En zo is het overal. Hoe werden de weiden groen? Hoe is het koren gaan groeien en en kwamen onze koeien aan zo hoge melkproductie? Is dat door onze kundigheid, door onze goede behandeling en verzorging? Natuurlijk, ook dat was nodig. Maar toch, dat deed ‘t ‘m tenslotte niet. God moest op de akker komen en God moest in de stal komen en daar Zijn Woord spreken. Dan alleen ging het goed, werd de oogst vruchtbaar, zegenrijk.

Logos en Rhema

Het logos is dus het geheel van Gods gedachten en bedoelingen, zijn volmaakte en volledige raadsplan. En dit logos, deze raad van God, is bovendien samengevat in een persoon. Lees maar in Johannes 1 vers 1 en 2:

In den beginne was het Woord [logos] en het Woord was bij God en het Woord was God. Dit was in den beginne bij God. (NBG)

Jezus is de vleesgeworden logos, de logos in persoon. Hij is de totale raad, het plan en de gedachten van God.

Het woord rhema betekent letterlijk 'een gesproken woord'. Iets is geen rhema, tenzij het gesproken wordt. Gods logos-Woord, Gods raad, staat voor eeuwig vast in de hemel; of het nu uitgesproken wordt of niet, het is er, eeuwig. Maar van rhema is alleen sprake als het woord wordt uitgesproken.

Luister in dat verband naar wat Jezus zegt in Mattheüs 4:4, waar Hij het woord 'rhema' gebruikt:

Maar Hij antwoordde en zeide: Er staat geschreven: Niet alleen van brood zal de mens leven, maar van alle woord [rhema], dat uit de mond Gods uitgaat.

We hebben dus enerzijds het woord van God dat eeuwig is, de volkomen raad Gods, onveranderlijk en compleet, in de hemel. Maar we kènnen die hele raad Gods niet. We kunnen met ons beperkte verstand niet de hele raad van God, zijn eeuwige woord, bevatten. Maar God brengt het tot ons in een rhema, in woorden die tot ons gesproken worden, in woorden die persoonlijk worden doordat we ze persoonlijk ontvangen. Daarom leeft ieder mens door alle woord dat uit de mond van God uitgaat.

Zoals gewoon brood het natuurlijke lichaam van de mens voedt, zo is het persoonlijke woord van God voor ieder mens het brood dat zijn innerlijke wezen voedt. Het rhema voedt de geest en die ene soort voeding hebben we net zo hard nodig als de andere. Om ons natuurlijke lichaam gezond te houden hebben we brood nodig.

Jezus als het Levende Brood

Jezus noemt Zichzelf in Johannes 6 het Levende Brood. Hij zegt hiermee “Eet Mij, Mijn woorden geven je leven”. In deze overdenking ga ik kijken wat Hij bedoelt met de uitdrukking “Ik ben het levende brood”. En wat deze uitspraak te maken heeft met het manna in het Oude Testament.

De eerste keer dat hij zo’n uitspraak gebruikt is in hoofdstuk 6: ‘Ik ben het brood des levens’.

De aanleiding voor de Here Jezus om te gaan spreken over het Levende Brood is de eerste wonderbare spijziging. Hij had ongeveer vijfduizend man te eten gegeven van vijf broden en twee vissen. De volgende dag zoeken de mensen Hem op en stellen Hem allerlei vragen. Als Jezus zegt dat ze in Hem moeten geloven, zeggen ze: Joh. 6:30 Zij zeiden dan tegen Hem: Welk teken doet U dan, opdat wij het zien en U geloven? Wat voor werk verricht U?

Dat blijkt ook uit het volgende vers waar ze zelf een link leggen naar het manna wat hun voorouders in de woestijn te eten kregen. 31 Onze vaderen hebben het manna gegeten in de woestijn, zoals geschreven is: Hij gaf hun het brood uit de hemel te eten. Dan gaat Jezus uitleggen dat het manna, wat uit de hemel kwam en wat hun voorouders kregen een beeld is van het ‘Ware Brood’ dat God aan de wereld geeft.

Dat lokt de reactie uit: ‘Heere, geef ons altijd dat brood’. Maar als Jezus vervolgens zegt: ‘Ik ben het brood des Levens’, beginnen de Joden te mopperen. Hoe kan het dat Jezus van zichzelf zegt dat hij het brood is dat uit de hemel is neergedaald? ‘We kennen toch zijn vader en moeder’?

Dit is het brood dat uit de hemel neerdaalt, opdat de mens daarvan eet en niet sterft.

Betekenis van het manna

Het manna was in eerste instantie voedsel voor de Israëlieten waardoor hun lichaam gevoed werd. Maar in Deuteronomium lezen we al dat het manna symbool staat voor iets anders. Mozes zegt in Deut.8:3 tegen de Israëlieten:

Ook moet u heel de weg in gedachten houden waarop de HEERE, uw God, u deze veertig jaar in de woestijn geleid heeft, opdat Hij u zou verootmoedigen, en u op de proef zou stellen om te weten wat er in uw hart was, of u Zijn geboden in acht zou nemen of niet.Hij verootmoedigde u, Hij liet u hongerlijden en Hij liet u het manna eten, dat u niet kende en ook uw vaderen niet gekend hadden, om u te laten weten dat de mens niet alleen van brood leeft, maar dat de mens leeft van alles wat uit de mond van de HEERE komt.

Het manna, wat in het Hebreeuws wat is dit? betekent, was een beeld van de Woorden van God, van Zijn geboden. God wilde de Israëlieten leren dat ze meer nodig hadden dan voedsel voor hun lichaam. En dat past de Here Jezus in Johannes 6 toe op Zichzelf. ‘Ik ben dat manna, Ik ben dat brood, Ik ben het Woord dat uit de mond van de Heere komt’.

Feitelijk begint het evangelie van Johannes hiermee: Joh.1:1 In het begin was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God.

Wat betekent dat voor mij?

Als ik mijn geestelijke honger wil stillen, dan heb ik het Brood des levens nodig en dat is de Here Jezus.

56 Wie Mijn vlees eet en Mijn bloed drinkt, blijft in Mij en Ik in hem.

57 Zoals de levende Vader Mij gezonden heeft, en Ik leef door de Vader, zo zal ook wie Mij eet, leven door Mij.

58 Dit is het brood dat uit de hemel neergedaald is; niet zoals uw vaderen het manna gegeten hebben en gestorven zijn. Wie dit brood eet, zal in eeuwigheid leven.

Dat is niet eenmalig toen ik tot geloof kwam en ook niet alleen als ik het avondmaal vier. Deel hebben aan Christus is iets wat ik iedere dag nodig heb. Iedere dag kan ik het geestelijke manna oprapen en eten. Hoe kan ik dat doen? Door in het Woord van God te lezen over Wie Christus is en wat Hij doet. Wat zegt Gods Woord over Hem?

labels: #Brood

Zie ook: