Het Nieuwe Aardappelseizoen in Nederland: Uitdagingen en Kansen

Een bewogen seizoen was het absoluut en ook het nieuwe seizoen start met mooie uitdagingen. Afgelopen seizoen hebben wij voor het eerst ingestoken op jaarrond kruimige, iets kruimige en vastkokende aardappelen uit Nederland.

Uitdagingen in het Teeltseizoen

Het groeiseizoen van 2022 was warm, erg warm. In de bewaring zorgt dit voor een slechte kiemrust. Discipline, lef en goede afspraken waren nodig om jaarrond Nederlandse aardappelen tot een succes te maken. Echter bleef de vroege, nieuwe Nederlandse oogst uit. In het begin hebben de grote hoeveelheden regen ‘roet in het eten gegooid’ en veel aardappelen zijn later gepoot of opnieuw gepoot.

De Primeur van de Nieuwe Oogst

Aardappels zijn het hele jaar door mooi verkrijgbaar. De nieuwe oogst, de primeur aardappels, zijn echter slechts een korte tijd van het jaar verkrijgbaar. De nieuwe oogst, vaak primeur aardappels genoemd, wordt jong geoogst. Deze primeur aardappels zijn nog fijn of middelgroot van formaat. Ze worden vers geoogst direct verkocht voor consumptie.

De eerste primeur aardappels verschijnen in april in de winkel en komen uit landen rond de Middellandse Zee. Denk aan Malta, Israël, Egypte en Portugal. In deze landen worden de aardappels al gepoot in november en december en geoogst van maart tot en met mei. De vroegste Nederlandse primeur aardappels worden gepoot in februari en groeien onder afdekking, zodat ze warmer blijven.

De Traditionele Veiling in Tholen

Traditioneel vindt begin juni op het eiland Tholen de veiling van de eerste Nederlandse aardappels plaats. Op Tholen zijn de omstandigheden voor primeur aardappels wegens het zachte winterklimaat en zandzavelgrond namelijk erg goed. Na de veiling van de eerste primeur aardappels neemt de vroege oogst steeds ver der toe en worden de hoeveelheden die worden geoogst ook steeds groter. Tot september komen de zogenoemde vroege aardappelen aardappelen op de markt.

Gek genoeg wordt de komst van de ‘eerste nieuwe’ Nederlandse aardappel tot nu toe nauwelijks opgemerkt. In de rest van Nederland wordt in de normale teelt de aardappel gepoot in april en geoogst in september en oktober.

Bewaring en Opslag van Aardappelen

Aardappels gaan na het oogsten direct naar de schuur omdat ze door blootstelling aan licht groen kunnen verkleuren. In de schuur worden ze aan de buitenkant snel droog geventileerd. Gedurende de eerste week wordt de temperatuur relatief hoog (ongeveer 15 graden) gehouden zodat kleine wondjes die tijdens de oogst ontstaan zijn kunnen helen. Daarna wordt de temperatuur, afhankelijk van het ras, verlaagd tot 4-7 graden. Ventilatie gebeurt doorgaans met buitenlucht (in de nacht) en soms met koelinstallaties.

De aardappels blijven bij de teler in de schuur tot het moment van afleveren aan de koper. Doordat in de afgelopen jaren de apparatuur sterk is verbeterd en ook de kennis van telers flink is toegenomen, zijn de aardappels zelfs na een half jaar in de opslag nog in uitstekende conditie.

Vroege Oogst en Snelle Afrijping

Vooral op niet-beregende percelen rijpen aardappelen momenteel snel af. Dit heeft te maken met de vroege start van het pootseizoen en een snelle beginontwikkeling van de aardappelen op vroeg gepote percelen. Daarbij zorgen korte, heftige buien van de afgelopen tijd ervoor dat gewassen inmiddels over hun hoogtepunt heen zijn.

Volgens Agrifirm-accountmanager Midden Jeroen Nijenhuis lopen aardappelgewassen wat betreft ontwikkeling ruim twee weken voor op een gemiddeld groeiseizoen. Nijenhuis constateert dat veel aardappelen op een natuurlijke manier bezig zijn met de laatste fase van knolvulling en afrijping.

Het positieve van dat telers dit seizoen vroeg kunnen beginnen met rooien, is dat het waarschijnlijk onder betere omstandigheden kan plaatsvinden dan later in het jaar. Voor de opbrengstverwachting maakt het niet veel uit. Voor de prijsvorming zal het minder goed uitpakken, omdat er al vroeg veel aardappelen op de markt zullen komen.

Kwaliteitsproblemen en Doorwas

Nijenhuis verwacht dat er vanwege een paar droogteperiodes in combinatie met veel zon en hoge temperaturen in een aantal partijen kwaliteitsproblemen gaan komen. 'We komen nu op meerdere plekken doorwas tegen.

Kenmerken van Nieuwe Aardappels

De allereerste oogst van het jaar noemen we nieuwe aardappels of primeur-aardappels. Omdat de aardappels vroeg worden gerooid, zijn de suikers nog niet omgezet in zetmeel. Juist dit geeft de aardappeltjes die kenmerkende romige, zachte smaak. Ze zijn kleiner van stuk en hebben een heel dun schilletje. Het dunne schilletje van nieuwe aardappels is dun, delicaat en zit vol vezels.

Bovendien zorgt de schil ervoor dat tijdens het koken de wateroplosbare vitaminen niet verdwijnen maar in de knol blijven. Nieuwe aardappels schillen is bijna onmogelijk door hun ultradunne schilletje. Je maak er een ware delicatesse van door het schilletje er voorzichtig af te halen met een sponsje of er met een mesje voorzichtig langs te schrapen.

Tips voor Bereiding

Aanrader: doe ze eerst in een bak water en stoot met bijvoorbeeld een schone afwasborstel voorzichtig tegen de aardappels. Zo laat de schil een beetje los en ontstaat er een beginnetje voor het schrappen.

Culinaire Combinaties

Traditioneel worden nieuwe aardappels vaak gecombineerd met witte asperges. De zachte, romige smaak past heel goed bij het lichtzoete van asperges. Nieuwe aardappels en dragon zijn dikke vrienden. Heerlijk in zo'n romige stoof met groene asperges en sappige kipdijfilet.

Beschikbaarheid en Seizoensgebondenheid

Aardappel is misschien niet het product waar je aan denkt als seizoensproduct. Aardappels zijn immers het hele jaar door mooi verkrijgbaar. De nieuwe oogst, de primeur aardappels, zijn echter slechts voor een korte tijd van het jaar verkrijgbaar.

• Vroege aardappelen zijn aardappelen die als eerste gepoot en gerooid kunnen worden.
• Middelvroege aardappelrassen worden 1 of 2 weken na de vroege aardappelen gepoot.
• Tot slot zijn er nog late aardappelrassen.

Innovaties en Duurzaamheid

Door import voor het grootste gedeelte over te slaan reduceren wij 12% CO2 ten opzichte van eerdere jaren. Maar het belangrijkste is dat wij in een krimpende markt meer Nederlandse tafelaardappelen kunnen verkopen. Uiteindelijk zijn er allemaal omstandigheden die invloed kunnen hebben op ons doel om alle aardappelen van Nederlandse bodem te leveren, maar het belangrijkste is de mening van onze klant en de consument. Trots op het feit hoe wij dit samen met teler, leverancier, klant en consument (tegen alle verwachtingen in!) gerealiseerd hebben.

De aardappelsector werkt aan innovaties om bijvoorbeeld het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te minimaliseren door inzet van moderne teelttechnieken en rassen met een verbeterde ziekteresistentie. De eisen van de Van-boer-tot-bord-strategie en het wegvallen van steeds meer gewasbeschermingsmiddelen leveren flinke uitdagingen op voor de aardappelteelt.

De Aardappelmarkt

De eerste vroege aardappelen worden verhandeld op een heel laag prijsniveau. Volgens Viaverda en Fiwap is er nog maar weinig vraag naar nieuwe vroege aardappelen van uit de aardappelverwerking. Het prijsniveau is wel extreem laag voor vroege aardappelen.

Viaverda/Fiwap hebben de laatste notering van Fontane-aardappelen uit oogst 2024 vastgesteld op 5 euro per 100 kilo. PotatoNL laat de notering van Fontane deze week onveranderd op 3 tot 5 euro per 100 kilo. De PotatoNL-noteringen voor Agria en Innovator gaan deze week nog wel wat omlaag.

Pootaardappelen

Pootaardappelen zijn aardappelen die het volgende seizoen weer als uitgangsmateriaal worden gebruikt. In Nederland worden jaarlijks circa 500 verschillende aardappelrassen vermeerderd. Het totale areaal pootaardappelen is afgelopen decennium toegenomen van 38.540 ha in 2010 tot 43.150 ha in 2022. In-vitro of snelle vermeerdering vormt meer en meer onderdeel bij de eerste vermeerdering van het pootgoedvermeerderingsproces. Pootaardappelen moeten voldoen aan hoge kwaliteits- en exporteisen.

De oogst van pootaardappelen bedroeg in 2022 1,6 mln. ton. Circa twee derde, ruim 1,1 mln. ton, werd goedgekeurd door de NAK. Ongeveer 80% van de goedgekeurde pootaardappelen wordt geëxporteerd.

Consumptieaardappelen

Consumptieaardappelen gaan voor het grootste deel naar de verwerkende industrie om te worden verwerkt tot een grote verscheidenheid aan producten, merendeels diepvriesproducten. Een klein deel van de consumptieaardappel is de ‘tafelaardappel’ die zonder bewerking (met uitzondering van wassen en verpakken) verkocht wordt. Consumptieaardappelen werden in 2022 geteeld op 6.700 bedrijven. De productie van consumptieaardappelen ligt de laatste 10 jaar gemiddeld op 3,6 mln. ton.

In totaal werd in 2022 3,9 mln. ton aardappelen verwerkt tot 1,8 mln. ton voorgebakken producten (frites) en 0,36 mln. ton ander verwerkt product (VAVI). Naast de afzet op de binnenlandse markt wordt een aanzienlijke hoeveelheid aardappelen geëxporteerd (2022: 0,9 mln. ton) door de Nederlandse aardappelhandel en verpakkers.

Zetmeelaardappelen

In 2022 teelden 1.531 bedrijven zetmeelaardappelen. De productie van zetmeelaardappelen bedroeg in 2022 ruim 1,7 mln. ton. De aardappelen worden verwerkt tot zetmeel- en eiwitproducten die wereldwijd worden afgezet aan de voedingsmiddelenindustrie, en ook als ingrediënt voor de veevoederindustrie en voor technische toepassingen.

Telen op Contractbasis

Het leeuwendeel van alle aardappelen wordt op contractbasis geteeld, bewaard en afgeleverd. Voor consumptieaardappelen bestaat een grote diversiteit aan contractvormen, maar telers kunnen ook kiezen voor de vrije handel of de termijnmarkt. De prijsinformatie over gedane transacties van vrije aardappelen wordt vastgesteld op de beurs.

Eind 2017 is de nieuwe aardappelbeurs PotatoNL van start gegaan. Er zijn in totaal 10 aardappelnoteringen waarvoor de prijzen door de noteringscommissie worden vastgesteld. De notering verschijnt wekelijks op dinsdag en donderdag en wordt vastgesteld op basis van recentelijk gedane zaken van in Nederland geteelde aardappelen.

Thuis Aardappelen Telen

Aardappelen lijken op het eerste gezicht misschien geen culinaire hoogvliegers, maar vergis je niet: deze knollen zijn ware smaakbommen met eindeloze mogelijkheden in de keuken! En geloof het of niet, zelfgekweekte aardappelen smaken nog beter! Stop er wat liefde en aandacht in, en je wordt beloond met de lekkerste oogst. Het telen van aardappelen is niet eens zo moeilijk! Of je nu en grote tuin hebt of alleen een terras of balkon, je kunt er zo mee aan de slag. Zelfs met beperkte ruimte kun je al genieten van een kleine maar smaakvolle oogst.

Soorten Aardappelen

Er zijn verschillende soorten aardappelen, die worden ingedeeld op basis van de periode waarin ze geoogst worden: primeuraardappelen, vroege, halfvroege of laat oogstbare aardappelen.

Alles Begint met Voorkiemen

Om aardappelen sneller oogstklaar te maken, is het belangrijk om tijdig pootaardappelen aan te schaffen en ze gedurende enkele weken te laten voorkiemen. Het voorkiemen duurt meestal 4 à 6 weken. Om het voorkiemen te vergemakkelijken, kunnen de aardappelen naast elkaar worden gelegd in kistjes of eierdoosjes. Plaats de doosjes op een plek met veel licht, maar vermijd direct zonlicht. Een temperatuur van een ongeveer 10° C is ideaal.

Kies een Geschikte Plaats

Om aardappelen succesvol te kweken, is het belangrijk een geschikte plek te kiezen. Aardappelen groeien het best op een zonnige plaats in de tuin en gedijen goed op de meeste grondtypes, maar hebben een voorkeur voor lichtzure grond met een pH-waarde tussen 5 en 6, die goed gedraineerd is.

Aardappelen Planten

Wanneer de grond warmer wordt (doorgaans vanaf half april), kunnen aardappelen in de volle grond worden geplant. Voordat je begint, maak je de grond nogmaals goed los. Span een koord en maak om de 40 cm een plantgat van 5 cm op zware kleigrond en tot 10 cm diep op lichte zandgrond. Leg in elk plantgat een knol met de mooiste scheutjes naar boven, vul het plantgat met aarde, maar druk niet te hard aan. Geef voldoende water na het planten.

Aanaarden van de Aardappels

Ongeveer vier weken na het planten, wanneer het loof goed gegroeid is, is het tijd om de aardappelen aan te aarden. Dit houdt in dat de stengels bedekt worden met aarde om de vorming van ondergrondse stengels te stimuleren. Bij het aanaarden wordt elke rij met 10 cm grond opgehoogd, waardoor de jonge stengels grotendeels bedekt worden met aarde. Dat kan je makkelijk doen met een hak of een aanaardploeg. Deze handeling herhaal je best nog een tweetal keren, telkens na 3 à 4 weken.

Wanneer Aardappelen Oogsten?

Vroege aardappelen kunnen al geoogst worden in juni - juli, wanneer ze nog in volle bloei staan. Oogst ze pas als je ze nodig hebt of enkele dagen ervoor, zodat je altijd over verse aardappelen beschikt. Gebruik een oogstriek om de knollen voorzichtig omhoog te tillen en te voorkomen dat de knollen beschadigd raken.

De opbrengst per plant varieert tussen de 1 en 2 kg, afhankelijk van het ras en de oogsttijd.

labels: #Aardappel #Ei

Zie ook:

• Nieuwe Aardappelen Koken: Hoe Lang voor de Perfecte Garing?
• De Nieuwe Beuk BBQ: Ontdek de Voordelen & Mogelijkheden!
• Nieuwe Aardappelen Recepten: Heerlijke Gerechten met Verse Aardappels
• Ontdek Verrukkelijke Recepten met Coca Cola die Je Moet Proberen!
• Ontdek Hoeveel ml Een Kopje Koffie Echt Is - De Ultieme Gids!