Onkruidbestrijding in aardappelen kan het best ruim voor opkomst plaatsvinden op vochtige bezakte grond.

Mechanische Onkruidbestrijding

In het verleden is uitgebreid onderzoek verricht naar mechanische onkruidbestrijding in de akkerbouw. Mechanische onkruidbestrijding werd in de jaren '90 uitgebreid onderzocht. Door het wegvallen van chemische onkruidbestrijdingsmiddelen en de toenemende vraag naar duurzame teeltmethoden, is dit thema weer actueel. Kennis uit het verleden blijkt nog steeds waardevol te zijn.

Uit onderzoek blijkt dat mechanische onkruidbestrijding in aardappelen op alle grondsoorten effectief is. Tussen 1990 en 1993 is er specifiek voor aardappelen op diverse locaties in Nederland onderzoek uitgevoerd.

In het artikel 'Geïntegreerde onkruidbestrijding in aardappelen', recent gepubliceerd op Crkls, blijkt dat voor verschillende grondsoorten meerdere mogelijkheden zijn om een goed resultaat te bereiken, namelijk:

  • Verlaat rijenfrezen (na opkomst)
  • Aanaarden
  • Ruggenschoffelen
  • Afeggen van ruggen

Voor mechanische onkruidbestrijding moeten geschikte momenten worden benut. Dit vereist een grotere en effectievere inzet in vergelijking met chemische bestrijding. Uitstel door weersomstandigheden kan ertoe leiden dat het onkruid en/of gewas te groot wordt, waardoor een andere aanpak nodig is of het onkruid alleen nog handmatig kan worden verwijderd.

Het onderzoek vond plaats in de jaren 90. De gebruikte technieken zijn doorontwikkeld en verbeterd, zo kan nu bijvoorbeeld een precisie-wiedeg of eco-ridger gebruikt worden.

Belangrijkste conclusies

  • Op alle grondsoorten zijn effectieve strategieën voor mechanische onkruidbestrijding in aardappelen zonder opbrengstverlies mogelijk.
  • Een te groot aardappelgewas (grootste blad 3-5 cm) onderfrezen leidt tot opbrengstverlies.
  • Een stuifdek van rogge op dalgrond kan mechanisch bestreden worden en beïnvloedt onkruidbestrijding niet.
  • Er wordt een grotere en een meer doeltreffende inzet van de teler gevraagd om onkruid effectief mechanisch te bestrijden.

Chemische Onkruidbestrijding

Bij de teelt van consumptieaardappelen is het gebruikelijk om een bodemherbicide (eventueel met contactwerking) toe te passen in de periode tussen rugopbouw (frezen) en kort voor de opkomst van de aardappelen. Bij zetmeelaardappelen is/was het gebruikelijk om vóór opkomst tot rond opkomst van de aardappelen te spuiten met een contactherbicide in combinatie met een bodemherbicide.

Op gronden met een hoog organische stofgehalte is de werking van de bodemherbiciden vaak onvoldoende. Ook is de onkruiddruk op lichte grond groot, zodat naderhand een tweede na opkomst-bespuiting noodzakelijk is voor een goed bestrijdingsresultaat. Dit gebeurt dan meestal met contactherbiciden in een verlaagde dosering, al dan niet in combinatie met een bodemherbicide.

Voor de na opkomst-onkruidbestrijding in aardappelen zijn verschillende herbiciden(combinaties) inzetbaar. Het is echter bekend dat verschillende aardappelrassen (zeer) gevoelig zijn voor bepaalde herbiciden(combinaties).

Onderzoek naar Herbiciden

Naast veldproeven met zetmeelaardappelrassen zijn er kasproeven met consumptieaardappel- en zetmeelaardappelrassen uitgevoerd met een breed assortiment aan rassen en verschillende herbiciden als Titus, Sencor, MCPA en Basagran en combinaties van de genoemde middelen.

Er zijn acht consumptierassen (Frieslander, Lady Olympia, Victoria, LadyChristl, Carlita, Ariëlle, Agria en Ramos) en eveneens acht zetmeelrassen (Avarna, Seresta, Festien, Scarlet, Averia, Aveka, Sofista en Signum) bespoten met de genoemde herbiciden(combinaties).

Gebruikte Herbiciden en Resultaten

De verschillende bespuitingen zijn uitgevoerd op basis van de grootte van de aardappelplanten: de eerste bespuiting bij ongeveer 5 centimeter grootte en de volgende een week later bij ongeveer 15 centimeter gewashoogte. In de kas- en veldproeven is de gewasreactie visueel beoordeeld en ook gemeten met een MLHD-PS1-meter (fotosynthese-meter). In de kasproef is ook het gewicht van de boven- en ondergrondse plantendelen bepaald.

Het resultaat van de bespuitingen op de aanwezige onkruiden was van alle objecten goed tot zeer goed. Niet alle middelencombinaties zijn echter even veilig voor het gewas.

In de veldproeven met de rassen Festien en Seresta is een betrouwbare opbrengstreductie gemeten bij het ras Festien met de combinaties van Basagran + Sencor, Titus + Sencor en ook enigszins met alleen Sencor. Ook in het ras Seresta werd een iets lagere opbrengst vastgesteld na de toepassing van Basagran en Sencor.

Gebleken is dat de bepaling van de gevoeligheid van rassen voor herbiciden(combinaties) in veld en kas goed overeenkomen. Hierdoor is het mogelijk geworden om de gevoeligheid van een breed rassenpakket in de kas snel te testen en een uitspraak te doen over de mogelijkheden van een herbicide(combinatie) in een bepaald ras.

Tabel: Gebruikte herbiciden(combinaties) in de kas- en veldproeven en resultaten in het veld (2007-2008)

Kas Veld
Herbicide(n) Dosering(per ha) Bestrijdingsresultaat 1e en 2e bespuiting(schaal 1-10) Gemiddelde relatieve uitbetalingsgewicht(100= 72.8 ton/ha)
Seresta / Festien
onbehandeld ----- jaja 100 / 104
Titus + uitvloeier 1) 40 g + 0,4 l 6.9 / 6.8 100 / 104
Basagran + olie 2) 0,5 l + 1,0 l 7.7 / 7.5 97 / 99
Basagran + Sencor + olie 0,5 l + 100 g + 1,0 l 8.2 / 9.8 102 / 92
Basagran + Titus + uitvloeier 1) 0,5 l + 30 g + 0,4 l 8.2 / 8.5 100 / 104
Titus + Sencor + uitvloeier 1) 30 g + 100 g + 0.4 l 7.6 / 8.7 103 / 97
Titus + MCPA + uitvloeier 1) 30 g + 0,1 l + 0,4 l 7.3 / 6.8 100 / 107
Sencor + olie 2) 250 g + 1,0 l 7.5 / 8.6 98 / 98
Gemiddeld 7.6 / 8.1
LSD 0.8 / 1.17

1) Onkruid Olie van Luxan

2) Uitvloeier H van Luxan

Rasgevoeligheid voor Herbiciden

Op basis van de resultaten in het veld en in de kas zijn de rassen ingedeeld naar de kans op opbrengstschade per herbicide:

Sencor

Opbrengstschade als gevolg van de toepassing van Sencor is te verwachten bij de consumptieaardappelrassen: Frieslander, Lady Olympia, Victoria, Carlita, Ariëlle en Agria en bij de zetmeelaardappelrassen: Festien, Avarna en Aveka. De toepassing van Sencor moet dan ook worden afgeraden in deze rassen.

Basagran

Opbrengstschade als gevolg van de toepassing van Basagran is te verwachten bij de consumptieaardappelrassen Frieslander, Carlita, Ariëlle en Agria en de zetmeelaardappelrassen Festien, Avarna, Averia en Aveka. De toepassing van Basagran moet dan ook worden afgeraden in deze rassen.

Titus en MCPA

Soms wordt een geelverkleuring waargenomen als gevolg van de toepassing van Titus. Dit was met name het geval bij de rassen Ariëlle en Scarlet. De toevoeging van MCPA aan Titus kan een flinke gewasreactie (knijpen van het blad) laten zien. Dit was met name het geval bij de consumptieaardappelrassen Carlita en Agria en ook bij de zetmeelaardappelrassen Seresta en Averia en in mindere mate Avarna.

Adviezen voor de Praktijk

De toepassing van Basagran, Sencor en MCPA als na opkomst-bespuiting moet in feite worden gezien als een noodmaatregel na een slecht werkende bespuiting voor of bij opkomst. Afhankelijk van het aardappelras en het onkruidassortiment zijn er slechts beperkte mogelijkheden na opkomst van de aardappelen.

Titus is een herbicide dat zonder risico op schade kan worden ingezet als na opkomstbespuiting. Het gewas kleurt soms iets geel, maar dit is van tijdelijke aard.

Basagran zal met name worden ingezet voor de bestrijding van probleemonkruiden als zwarte nachtschade. Dit geeft echter risico op schade bij de consumptieaardappelrassen Frieslander, Carlita, Ariëlle en Agria en de zetmeelaardappelrassen Festien, Avarna, Averia en Aveka. De toepassing van Basagran moet in deze rassen dan ook worden afgeraden.

Sencor is een breedwerkend (bodem)herbicide met contactwerking en eveneens duidelijke rasbeperkingen. Opbrengstschade is te verwachten bij de consumptieaardappelrassen Frieslander, Lady Olympia, Victoria, Carlita, Ariëlle en Agria en bij de zetmeelaardappelrassen Festien, Avarna en Aveka. De toepassing van Sencor moet dan ook worden afgeraden in deze rassen.

MCPA wordt in de praktijk met name ingezet ter versterking van de werking van Titus op melganzevoet. Echter, kijkend naar de resultaten van de toevoeging van 100 ml MCPA aan 30 gram Titus, is de bestrijding van onkruiden niet beter dan van 40 gram Titus.

Onkruidbestrijding Strategieën

Een effectieve manier om onkruid in aardappelen te bestrijden is het toepassen van een bodemherbicide kort na het rijenfrezen. Zie onderstaand de onkruidbestrijdingsstrategieën voor zowel pootgoed als consumptie onderverdeeld naar sencor tolerante rassen en sencor gevoelige rassen. Alle strategieën nemen een breedspectrum aan onkruiden mee (o.a. Metribuzin bevattende middelen, zoals Sencor vlb, Citation en Arcade, mogen dit seizoen voor het laatst worden toegepast. Arcade is dit seizoen niet/zeer beperkt beschikbaar door leveringsproblemen bij de fabrikant. Sencor vlb kan dit seizoen toch worden ingezet binnen PlanetProof.

Beschikbare Middelen en Combinaties

De volgende middelen of combinaties van deze middelen zijn beschikbaar:

  • Sencor
  • Boxer
  • Arcade (= boxer + Sencor)
  • Challenge
  • Gofor (= Challenge + flufenacet)
  • Proman
  • Centium* (toegelaten in consumptieaardappelen)

Pootaardappelen

  • Proman 2-3 ltr/ha
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Sencor 0,3-0,5 ltr/ha
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Arcade 4 ltr/ha
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Challenge 0,75-1 ltr/ha of Gofor 1,5-2 ltr/ha
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Boxer 2-3 ltr/ha + Challenge 0,75-1 ltr/ha of Gofor 1,5-2 ltr/ha
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Sencor 0,3-0,5 ltr/ha + Challenge 0,75-1 ltr/ha of Gofor 1,5-2 ltr/ha

Consumptie- en Zetmeelaardappelen

  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Sencor 0,3-0,5 ltr/ha**
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Centium 0,2 ltr/ha + Sencor 0,3-0,5 ltr/ha **
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Arcade 4 ltr/ha
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Challenge 0,75-1 ltr/ha of Gofor 1,5-2 ltr/ha + Sencor 0,3-0,5 ltr/ha
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Boxer 2-3 ltr/ha + Challenge 0,75-1 ltr/ha of Gofor 1,5-2 ltr/ha
  • Proman 1,5-2 ltr/ha + Sencor 0,3-0,5 ltr/ha + Challenge 0,75-1 ltr/ha of Gofor 1,5-2 ltr/ha

Zetmeelaardappelen (eventueel tot bij doorkomst)

  • Sencor 0,5 ltr/ha + Challenge 0,5-1 ltr/ha + Olie H 1-2 ltr/ha
  • Sencor 0,5 ltr/ha + Boxer 2-3 ltr/ha + Challenge 0,5-1 ltr/ha

L.D.S. bij consumptie en zetmeelaardappelen na opkomst

  • Sencor 75-150 gr/ha + Promotor 0,25 ltr/ha
  • Titus 30-40 gr/ha + Promotor 0,25 ltr/ha
  • Titus 30-40 gr/ha + Sencor 100-150 gr/ha + Promotor 0,25 ltr/ha

Belangrijke Opmerkingen

  • Proman dient toegepast te worden voor opkomst van de aardappelen.
  • Gofor (= Challenge + flufenacet) is nieuw! Deze combinatie heeft een toegevoegde waarde op uitstaande melde, melganzevoet, straatgras, veelknopigen en zwarte nachtschade). Gofor is dit jaar nog beperkt leverbaar.
  • Sencor is toegelaten in aardappelen, denk om rasgevoeligheid. Voor Sencor zijn enkele rassen gevoelig, vooral bij een na-opkomst toepassing. (download: Sencor app van Bayer Cropscience).
  • Witlofopslag wordt goed bestreden met een combinatie met Challenge 3-4 ltr/ha, gebruik dan minimaal Challenge 3 ltr/ha en altijd ruim voor opkomst ivm witverkleuring.
  • Combinaties met Centium zijn alleen toegelaten in consumptieaardappelen.
  • Spuit in alle gevallen met 350-400 ltr water per ha met een grove druppel. Probeer drift te voorkomen (Anti-drift toevoegen!!).
  • ** = deze combinaties voldoen aan de norm voor tafelaardappelen!
  • Proman 2-3 ltr/ha is ongeveer vergelijkbaar met Afalon / linuron 1-1,5 ltr/ha .Voordeel van Proman is dat het tijdens doorkomst van de aardappelen nauwelijks geel verkleuring geeft. Proman kan net als Afalon / linuron ook in combinaties gespoten worden met bovenstaande middelen.
  • Voorkom schade aan buurtgewassen: Challenge en Centium kunnen door dampwerking schade veroorzaken in o.a. tulpen. Dus niet toepassen in de buurt van tulpen (ook niet wanneer de wind goedstaat). Boxer en Challenge kunnen door dampwerking (kiepers) veroorzaken in tulpen. Challenge veroorzaakt ook witverkleuring. Gebruik geen Challenge wanneer er op korte afstand tulpen staan. Pas op voor schade door drift (contactwerking) in buurtgewassen (deze tijd van het jaar wordt veel schade gespoten). Gebruik indien nodig Anti-drift. Ook na het aardappelen spuiten de tank goed reinigen. Voorkom door goed spoelen schade in andere gewassen!

Specifieke Aandachtspunten

  • Sommige rassen (o.a. Innovator en Frieslander) zijn zeer gevoelig voor metribuzin (o.a. Arcade en Sencor vlb.).
  • Let op met de dampwerking van Boxer, Challenge en Gofor naar buurpercelen (o.a.
  • Sinds 3 jaar is Gofor geïntroduceerd. Gofor is een combinatie van aclonifen (=Challenge) en flufenacet (= Herold). Het middel geeft aanvullende werking op o.a. meldes en zwarte nachtschade. Let op! Net als Challenge kan Gofor geelverkleuring in het loof geven. De verkleuring vertoont gelijkenis met de symptomen van virusinfectie. Deze middelen daarom niet toepassen in pootgoed.

Sencor Gevoeligheid

Bij de onkruidbestrijding in de aardappelen met o.a. Sencor vlb. en Arcade is het belangrijk om goed te letten op de sencor-gevoeligheid van een ras. Sencor-schade uit zich in de aardappelen als verkleuring in nerven en kan leiden tot opbrengstderving en problemen bij keuring/selectie.

Loofdodingsmiddelen

Dit seizoen zijn de volgende loofdodingsmiddelen beschikbaar: Quickdown , Spotlight Plus en Affinity Plus.

labels: #Aardappel

Zie ook: