Koffiezetten met een percolator is een traditionele en smaakvolle manier om koffie te zetten. Ook koffie zetten met een percolator koffiepot behoort tot een bijna vergeten koffie-zet-methode. Met name in de jaren 50 en 60 was het een populaire wijze van koffiezetten. Hoewel er vele manieren zijn om koffie te zetten, biedt de percolator methode unieke voordelen. In dit artikel vertellen we je er alles over. Heb jij zin om binnenkort van een lekker kopje pruttelkoffie te genieten met een heerlijke rijke smaak?

Wat is een Percolator?

Een percolator is een koffiezetapparaat dat qua uiterlijk wel wat lijkt op een waterkoker. Een percolator is een soort koffiepot die bestaat uit drie delen: een waterreservoir, een koffiekorf en een koffiepot. Het is een metalen koffiekan met in het midden een holle buis. De percolator werd uitgevonden in de periode 1810 - 1814. Overigens wordt koffie zetten met een percolator ook wel verward met een cafetière of espressopotje.

Hoe Werkt een Percolator?

In een percolator wordt kokend water door een koffiemaalsel geleid. Naarmate dit proces langer duurt wordt de koffie steeds sterker. Nu duidelijk is hoe je de beste koffie kunt zetten, kan worden uitgelegd hoe dit apparaat precies werkt. Kort samengevat:Een percolator werkt door water in het onderste reservoir te verwarmen, wat stoom genereert.

Het proces om koffie te zetten begint wanneer je de percolator op een warmtebron plaatst. Het water in het onderste reservoir begint hierdoor te verwarmen. Uiteindelijk zorgt dit ervoor dat het water begint te koken. De stoom stijgt vervolgens op door een centraal buisje in de percolator. De warme stoom stijgt door dit buisje en komt in contact met de gemalen koffie. Wanneer de stoom in contact komt met de maling, condenseert deze en wordt hij weer vloeibaar. Dit gecondenseerde water druppelt vervolgens op de gemalen koffie. Het water dat is doorgedrongen in de gemalen koffie wordt vervolgens weer verzameld op de bodem van de percolator. Van daaruit wordt het opnieuw verwarmd. Dit zorgt voor een constante herhaling van het proces, waarbij het water omhoog stijgt en vervolgens weer over de koffie druppelt.

Een percolator bestaat uit vijf onderdelen. Het waterreservoir, de filter waar de gemalen koffie ingaat, het filterplaatje met de filterring en de percolatorkan waarmee de koffie tot slot uitgeschonken wordt. Uiteindelijk is de constructie vrij eenvoudig en is dit niet te vergelijken met de geavanceerde volautomatische koffiemachines. Onderin het apparaat zit het waterreservoir. Dit is het gedeelte waar je vanzelfsprekend water in giet. Bovenin het waterreservoir bevindt zich het filter. Dit is het gedeelte waar je de gemalen koffie in plaatst. Een centraal buisje loopt door het midden van de percolator van het waterreservoir naar het filter. Door dit buisje gaat stoom en gecondenseerd water naar boven. Sommige percolators hebben een ventiel aan de bovenkant van het centrale buisje. Dit ventiel regelt de druk binnen de percolator en kan de stroom van stoom goed reguleren.

Soorten Percolators

Waar er verschillende soorten koffiemachines zijn, worden deze soorten ook weer onderverdeeld in verschillende categorieën.

  • De Moka pot: is een kleine draagbare percolator. Deze soort zet sterke en geconcentreerde koffie vergelijkbaar met espresso. Het bestaat uit een drie verschillende delen.
  • Drip percolators: zijn elektrische koffiezetapparaten die water laten circuleren door gemalen koffie. Dit doen zij met behulp van een ingebouwd verwarmingselement en een filter.
  • Stovetop percolators: zijn zo ontworpen om op een fornuis of kookplaat te worden geplaatst. Deze percolator hebben een klassiek uiterlijk en werking. De stovetop soort heeft een klassiek ontwerp met een onderste reservoir voor water, een buisje voor het verplaatsen van stoom en de bekende plek voor de gemalen koffie.
  • Elektrische percolators: lijken qua ontwerp erg veel op stovetop percolators. Ze worden alleen met elektriciteit verwarmd in plaats van gas.

Stapsgewijze Instructies voor Koffiezetten met een Percolator

Hieronder wordt beschreven hoe je een heerlijke bak koffie met een percolator zet. Kort samengevat:Vul je het onderste reservoir met water, voeg je gemalen koffie toe aan het filtermandje, en verwarm je de percolator op een warmtebron.

  1. Stap 1: Vul de percolator met water. Start eerst met het vullen van percolator. Hierbij is het belangrijk dat je niet meer water toevoegt dan de maximale capaciteit van de percolator. De capaciteit van een percolator kun je vaak vinden op het apparaat. Gebruik de vuistregel van 30ml water per kop koffie, voor het vullen van de percolator. Hierbij is het belangrijk dat je niet meer water toevoegt dan de maximale capaciteit van de percolator. De uiteindelijke hoeveelheid water is afhankelijk is afhankelijk van de maat van de percolator. Zodra het waterreservoir gevuld is plaats je de filter weer terug op de bovenkant van het reservoir. Let op: het water mag nooit boven het ventiel van het reservoir uitkomen.
  2. Stap 2: Voeg gemalen koffie toe. Nadat de juiste hoeveelheid water is toegevoegd, is het tijd om de koffie in het koffie filter doen. Voeg vervolgens de gemalen koffie toe aan de koffiekorf. Het is belangrijk dat het water er goed doorheen kan, anders bouwt de percolator te veel druk op wat resulteert in een bittere koffiesmaak en een stomend ventiel. Mocht het zo zijn dat het ventiel gaat stomen, zet dan onmiddellijk de warmtebron uit.
    • Welke soort koffie is geschikt? Niet iedere koffie is geschikt voor een percolator. Gebruik altijd gemalen koffie, bij voorkeur versgebrand en zo kort mogelijk voor gebruik gemalen. Let op dat de koffie is gebrand voor filter (dit staat aangegeven op de verpakking), deze koffie is middelgrof in maling. Gebruik geen maling voor espresso, deze is te fijn. Te grove koffie resulteert in een zure smaak, te fijne koffie in een bittere smaak.
    • Koffiemolen voor percolator: De ene koffiemolen is de andere niet. Kijk daarom goed of de koffiemolen die je in combinatie met een percolator wilt gebruiken, een instelbare maalgraad heeft. Hiermee kun je zelf aangeven hoe grof of fijn je de maling van de bonen wilt hebben. Wellicht verstandig om een handmatige bonenmolen te overwegen in plaats van een elektrische koffiemolen.
  3. Stap 3: Zet de percolator op het vuur. Plaats het filter in de percolator en sluit hem goed af. Hierdoor voorkom je dat er water uit de zijkanten stroomt. Zet daarna het apparaat op een warmtebron. Controleer eerst welke type percolator je hebt voor het selecteren van de juiste warmtebron. Sommige zijn namelijk gemaakt voor inductie, waar anderen juist weer enkel op gas werken. Zodra de percolator volledig in elkaar gezet is, kan deze op de warmtebron geplaatst worden. Gebruik hiervoor een gematigd vuur. Het is belangrijk dat het proces in de gaten wordt gehouden. Loop dus niet weg van de percolator tijdens het koffie zetten. Door koffie te zetten met een open vuur bestaat er een kans dat de koffie kan verbranden. Door het proces in de gaten te houden voorkom je dit. Hou het deksel open om het proces te volgen.
  4. Stap 4: Laat de koffie pruttelen. Na het plaatsen van de percolator op de warmtebron, is het van belang om de koffie langzaam te laten doordruppelen.
    • Warmtebron voor percolator: Voor het gebruik van een percolator heb je een warmtebron nodig. Er zijn percolators van verschillende materialen: aluminium en roestvrijstaal. Let op: aluminium percolators zijn enkel geschikt voor gasfornuizen. Tip: zorg ervoor, wanneer je met gas kookt, dat de gasvlam niet onder de percolator uitkomt. Is je percolator te klein voor de gaspit? Kies dan een vlamverdeler.
    • Fases tijdens het koffieproces: Vervolgens is het belangrijk om de slow coffee door te laten sijpelen. Zodra de percolator in contact komt met de warmtebron herkennen we 3 fases tijdens het koffieproces.
      • Fase 1: Er komt waterdamp uit het holle buisje.
      • Fase 2: De koffie loopt langs het holle buisje in de uitschenkkan. Het extractieproces is begonnen.
      • Fase 3: Er zijn weer koffiebelletjes te zien.
  5. Stap 5: Haal de percolator van het vuur. Je haalt het apparaat van de warmtebron wanneer er geen nieuwe koffie meer in de kan loopt en de koffiebelletjes stoppen met pruttelen. Laat de percolator niet te lang op het vuur staan. Tip: het is belangrijk dat je regelmatig de percolatorring vervangt.
  6. Stap 6: Schenk de koffie uit. Schenk de koffie uit de percolator in een koffie kop. Het is hierbij belangrijk om te letten de hitte van de kan. De percolator kan namelijk erg heet worden. Doordat deze koffie wordt gezet middels stoomdruk heeft percolatorkoffie altijd een wat troebele uitstraling. Het uitschenken van de koffie kan op twee verschillende manieren. Rechtstreeks vanuit de percolator, of door deze eerst over te schenken in een andere kan. De percolatorkan heeft een hoge temperatuur waardoor de kans groter is dat de smaak van de koffie bitter wordt. Met overschenken verklein je deze kans. Hoe langer je de koffie laat staan, hoe sneller de versheid achteruit gaat. Tip: wil je nog een kan percolatorkoffie zetten? Plaats dan de percolator onder koud water zodat deze in rap tempo afkoelt. Zo wordt deze snel weer hanteerbaar. Je ruikt nu de verse koffie aroma’s, dat betekent dat het tijd is om te genieten van jouw versgezette percolatorkoffie! Alleen of met gasten. Deze manier van koffiezetten brengt namelijk een hoop sfeer met zich mee.

De Verhouding Koffie Versus Water

Als je koffie gaat zetten is de verhouding tussen koffie en water belangrijk. Per 1 liter water heb je +/- 70 gram gemalen koffie nodig. Dit zijn ongeveer tien eetlepels.

Welke Soort Koffiemaling Gebruiken?

Als je koffie gaat zetten met een percolator kun je het beste een medium koffiemaling kiezen. Test de grofheid van de maalgraad door de koffie in het geperforeerde bakje te doen. Als de maling door de gaatjes valt, is de maling te fijn. Met een goede handkoffiemolen is het mogelijk om de koffiebonen een medium maling te geven. Deze kun je kopen of zelf malen in een handkoffiemolen. Om te testen of de koffie een goede grofheid heeft, kun je hem door de gaatjes van het bakje doen. Valt de koffie er doorheen dan is hij té fijn. Ook zeker niet doen: espressomaling. Ook veel te fijn. Ga beter voor een iets te grove koffiemaling dan een te fijne koffiemaling. Een percolator werkt met een lage druk.

Percolator Schoonmaken

Als je gek bent op koffie uit de percolator, dan weet je: die smaak moet puur blijven. Een vieze percolator kan daar flink roet in het eten gooien. Geen zorgen - schoonmaken hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Echt waar: een simpele spoelbeurt met heet water na elk gebruik doet al wonderen. Je voorkomt dat oude koffieresten aankoeken of nare smaken achterlaten. Gewoon even afspoelen, laten drogen en klaar. De binnenkant van je percolator is gevoelig voor zeepresten. Die kunnen de smaak van je koffie beïnvloeden.

Een percolator schoonmaken kost niet zo veel tijd. Het enige waar je op moet letten is dat je hem met de hand schoonmaakt, dus niet in de vaatwasser. Zodra alle koffie is uitgeschonken en je de percolator niet meer wilt gebruiken, laat deze dan ongeveer 30 minuten staan voordat je hem uit elkaar haalt. Een percolator schoonmaken is heel gemakkelijk. Zorg dat de kan leeg is en draai de bovenkant los. Vervolgens haal je het filter eruit en spoel je deze af onder de kraan. Let op: De percolator mag niet in de vaatwasser. Was deze ook niet met sop. Een zacht sponsje of een afwasborstel met heet water volstaat. Zo voorkom je dat de percolator gaat oxideren. Gebruik je een aluminium percolator?

Grondige Reiniging

Toch kunnen er ook vlekken en hardnekkiger vuil op een percolator achter blijven. Je zult hem dus eens in de zoveel tijd even wat grondiger schoon moeten maken. Hoe maak je een percolator grondig schoon?

  • IJs: Doe twee kopjes gemalen ijs in de percolator, voeg wat eetlepels grof zeezout toe en wat citroensap. Laat het ijs wat smelten en schud/draai alles even goed rond.
  • Azijn: Meng wat witte azijn met warm water. Doe dit mengsel in de percolator en breng het aan de kook.

Tips voor het Schoonmaken:

  • Is je potje een keer echt vettig of vergeten schoon te maken?
  • Dat kleine rubberen ringetje (de afdichting tussen boven- en onderkant) lijkt onbelangrijk, maar doet z’n werk stilletjes. Wordt het bros, kleurt het donker of lekt je percolator ineens?
  • Woon je in een gebied met hard water? Dan is kalk een stille sluiper. Meng wat azijn met water (ongeveer 1 op 3) en laat dit een keer door je percolator lopen alsof je koffie zet. Daarna een paar keer goed naspoelen met alleen water.
  • Laat de onderdelen goed drogen na het schoonmaken. Aluminium modellen kunnen anders lelijke plekjes krijgen of zelfs gaan oxideren.
  • Gebruik liever een zachte borstel of een sponsje - schuursponsen kunnen de binnenkant beschadigen.

Percolator vs. Andere Koffiezetmethoden

Er zijn ontzettend veel verschillende methodes om koffie te zetten. Je kunt gebruikmaken van een filterautomaat, koffie zetten met cupjes of oploskoffie gebruiken, maar je kunt ook 'ouderwets' koffie zetten met bijvoorbeeld een percolator of cafetière.

Percolator vs. Moka Pot

Het termen ‘percolator’ en ‘moka pot’ worden vaak door elkaar heen gebruikt. Een percolator maakt gebruik van zwaartekracht tijdens het brouwen. Onderin de percolator doe je water, bovenin een zet je een geperforeerd bakje met gemalen koffie. Vervolgens gaat het water (bijna) koken en door een buis omhoog. Dit hete water komt op de koffie terecht en druppelt weer naar beneden. Een moka pot gebruikt stoomdruk om water één keer door de gemalen koffie te persen. Water gaat in een onderste reservoir koken en via een buisje en filter wordt het door de koffie omhoog geperst. De vloeistof gaat daarna verder omhoog via een pijpje en wordt opgevangen in een opvangbakje bovenin. Vaak wordt er voor een moka pot ook de term (Italiaanse) percolator gebruikt. Het kan dus zijn dat je bij het woord ‘percolator’ aan een moka pot denkt.

Mokapot: Enkele doorloop met stoomdruk. Sterk en zuiver van smaak. Espresso-achtige intensiteit.

Percolator: Herhaalde doorloop zonder druk. Sterk en eventueel bitter van smaak. Sterker en vaker bitter van intensiteit.

Percolator vs. Vacuüm Koffieapparaat

Een vacuüm koffieapparaat is net als een percolator een ouderwetse manier om koffie te zetten. Het is een apparaat dat water via stoom in een tweede kamer (vaak bovenste) perst. Hier mengt het zich met gemalen koffie. Soms moet je dan even roeren om de koffie goed te mengen. Dan wordt na enkele minuten het apparaat van het vuur gehaald, waardoor er geen stoom meer wordt geproduceerd. En ontstaat dan een vacuüm in de onderste kom, die de gezette koffie door een filter weer naar beneden trekt. Het vacuüm brouwproces is volledig afgesloten, hierdoor ontsnappen er geen aroma’s en zet je altijd de perfecte kop koffie. Je zet er een lichte koffie met een heldere smaak en breed smaakprofiel mee.

Percolator vs. Cafetière

Een percolator en een cafetière verschillen best wel van elkaar, maar worden toch ook nog af en toe door elkaar gebruikt. Bij een cafetière doe je grof gemalen koffie in het apparaat. Hier giet je vervolgens bijna kokend water op. Het geheel roer je door en laat je vervolgens 4 minuten rustig staan. Na die 4 minuten duw je de zuiger met zeef heel rustig naar beneden. Tijdens dat proces wordt het koffieresidu van de koffie gescheiden. Er zijn dus verschillende opties om uit te kiezen. Hier maak je een sterke ‘espresso-achtige’ koffie mee. Het valt niet onder de noemer espresso, omdat de koffie onder een veel lagere druk (ongeveer 1,5 bar) gezet wordt. Met dit apparaat zet je een lichte koffie met een breed smaakprofiel.

Tips voor de Beste Percolator Koffie

  • Gebruik de juiste maling: Ga voor een medium roast met grove maling als moet kiezen welke koffie in je percolator moet.
  • Let op de warmtebron: Controleer eerst welke type percolator je hebt voor het selecteren van de juiste warmtebron.
  • Schoonmaken: Maak de percolator steeds nadat je hem hebt gebruikt schoon met was afwasmiddel en warm water.
  • Verhouding koffie vs. water: Per 1 liter water heb je +/- 70 gram gemalen koffie nodig.

Veelgestelde Vragen

Heb je na het lezen van dit artikel toch nog vragen over percolators, andere koffieapparaten of wil je gewoon wat advies over een specifiek product?

labels:

Zie ook: