Veel paardeneigenaren geven hun paard wel eens een stukje brood als traktatie. Maar is dat eigenlijk wel zo gezond? En hoeveel brood mag je maximaal voeren aan een paard?

Is brood geschikt voor paarden?

Brood wordt meestal gemaakt van tarwe, wat ook in diverse krachtvoeders wordt verwerkt. Het is dus geen ‘vreemd’ product voor een paard en kan gevoerd worden aan paarden. Brood is speciaal gemaakt voor menselijke consumptie en is dus niet afgestemd op de behoefte van een paard. Het bevat voornamelijk koolhydraten in de vorm van zetmeel, relatief veel B-vitaminen en weinig vitamine A, D en E.

De risico's van zetmeel

Zetmeel wordt in de dunne darm verteerd tot glucose en levert energie. Zetmeel is echter geen veilige energiebron, omdat bij paarden het zetmeelverterende amylase maar een beperkte activiteit heeft. Wanneer een paard teveel zetmeel eet, kan het zijn dat het onvoldoende verteerd wordt in de dunne darm.

Het stroomt dan door naar de blinde en dikke darm waar fermentatie van het zetmeel door de darmbacteriën plaatsvindt. Dit kan echter zorgen voor een verstoring in de darmen (verzuring en gasproductie) en hiermee wordt de kans op koliek of hoefbevangenheid vergroot. Daarnaast ligt ook het gevaar van insulineresistentie op de loer wanneer het rantsoen een hoog gehalte aan zetmeel bevat. Het is dus van groot belang dat je niet teveel brood voert aan je paard.

Brood als dikmaker?

Brood wordt geregeld gevoerd aan magere paarden. Op basis van bovengenoemde negatieve kenmerken van brood is het geen geschikte dikmaker. Verhoog altijd eerst de ruwvoergift en daarna kan je extra voedermiddelen toe gaan voegen zoals olie of bietenpulp.

Vers brood vs. oud brood

Wanneer je vers brood aan je paard voert, bestaat de kans dat er deegballen ontstaan die slecht verteerbaar zijn en daardoor verstoppingen kunnen veroorzaken. Ook bestaat de kans dat het verse brood aan het gehemelte van het paard blijft plakken. Daarom zou je dus geen vers brood aan je paard moeten voeren. Wanneer je je paard een keer wil verwennen met iets lekkers, kan je best een paar sneetjes ouder brood geven. Alleen voor paarden met overgewicht zijn alle extraatjes niet wenselijk, dus ook brood niet.

Waarom geven we onze paarden graag extra's?

Je paard iets extra’s of lekkers geven is hetgeen wat vele van ons heel graag doen. Appels, wortels, mandarijntjes, suikerklontjes, pepermuntjes, banaan, brood, paardensnoepjes, muesli, en slobber… Of we geven er gewoon nog een extra kilo biks bij uit onze zelf gekochte zak paardenvoer. Niets is ons te gek!

Vooral na het rijden of bij het doen van moeilijke oefeningen belonen wij onze paarden bij voorkeur. Beloningen kunnen in trainingen hele positieve resultaten geven. Voeren geeft ons een goed gevoel en veel voldoening, omdat je goed voor je paard zorgt.

Of misschien twijfel je of je paard wel voldoende heeft aan het ruwvoer en bijvoorbeeld het krachtvoer wat hij al krijgt, waardoor je hem nog iets extra’s toestopt? Je paard staat ongeduldig te wachten en soms zelfs te hinniken, opdat jij komt met dat heerlijke hapje, om het daarna gulzig en met smaak op te eten. Het liefste geef je hem nog meer!

Je paard is dit zo gewend en als hij niets krijgt is hij teleurgesteld of maakt veel kabaal en dat is dan zielig natuurlijk. En omdat het voor andere paarden ook zielig is dat ze niets krijgen, stop je hen ook wat toe. Herkenbaar?

De gevaren van een "snackbarpaard"

Het is namelijk heel belangrijk om te weten wat je daadwerkelijk het paard aandoet, wanneer je van hem een “snackbarpaard” maakt. Kan vooral suikers (melasse, glucose) niet verwerken en krijgt daardoor suikerspiegelschommelingen (schrikkerig, stress, ontploffen van energie, vervelend zijn, stalondeugden).

Heeft inderdaad vaak honger wanneer hij veel krachtvoer krijgt. Dit is niet op te lossen met extra’s, het komt door een verstoorde opname van ineens veel voer en daarna niets. Hierdoor kan het paard het ook snel koud krijgen en heeft vaak een opgeblazen buik.

Heeft in veel gevallen geen krachtvoer nodig om de training te kunnen doen die wij van het paard vragen. Verbrandt het beste op vetten en niet op koolhydraten (suikers). Is uniek!

We weten niet beter. Een paard eet toch alleen maar gras, hooi of biks?! Vastgeroeste overtuigingen, we niet willen veranderen. Wij mensen eten toch ook van alles en dat kan toch ook? Bijv. Het ziet er heerlijk uit en ruikt verrukkelijk.

De spijsvertering van het paard

Toen we paarden gingen houden om mee te werken en ze uren achterelkaar op het land liepen, konden deze paarden niet lang genoeg eten om aan voldoende energie te komen. Mensen aten toen al koolhydraten (zetmeel) uit bijvoorbeeld granen in de vorm van brood om aan hun energie te komen.

Onze spijsvertering is ingesteld op het verteren van zetmeel, …. dat dachten we in ieder geval… en zodoende werd er ook gedacht dat paarden dat zouden kunnen. Het probleem werd opgelost door het paard granen te geven.

Onze paarden hebben zich wel deels aangepast aan de verbranding van deze koolhydraten, maar dat levert tegenwoordig steeds meer problemen op. Vooral in goedkoop krachtvoer zit veel wat paarden juist niet nodig hebben (ballaststoffen, suikers, verkeerde verhoudingen aan vitaminen en mineralen).

Alternatieven voor brood

Niet al het krachtvoer is natuurlijk slecht voor je paard. Fabrikanten zijn door deze nieuwe inzichten hun producten aan het verbeteren en er zijn nu ook biologische krachtvoerders op de markt. Ook voer (brok) op basis van ruwvoer en zonder melasse, waarbij je er maar heel weinig van hoeft te voeren voor een goed resultaat.

Dit zijn meestal de wat duurdere zakken voer en deze zijn niet overal verkrijgbaar. Mooie alternatieven zijn rozenbottels, komkommer of broccoli. De spijsvertering moet zich aanpassen om de voedingsstoffen weer uit het ruwvoer te gaan halen, omdat het afhankelijk was van het krachtvoer.

Zorg er altijd voor dat het paard voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. De spieren van het paard moeten zich aanpassen van een glucose- naar een vetverbranding, hierdoor kan je paard in het begin wat slomer worden. Dat verandering en herstel tijd kost, soms wel tot een jaar!

Wat kun je beter niet voeren?

Zo nu en dan is het leuk om je paard te trakteren op wat lekkers. Maar wat op het eerste gezicht soms een fantastisch extraatje voor je paard kan lijken, blijkt soms tot een heleboel ellende te kunnen leiden. Hoewel de meeste paarden van nature prima kunnen inschatten of iets eetbaar is en hoeveel ze ervan kunnen eten, ligt dat bij andere dingen moeilijker. Het is daarom goed om je als eigenaar bewust te zijn van de gevaren. Ook om andere dierenliefhebbers te kunnen wijzen op hun traktatiegedrag!

Ervan uitgaande dat brood is gemaakt van tarwebloem, gist, zout en water, zit er op zich niets in het brood dat giftig is voor paarden. Echter: het voeren van veel brood kan leiden tot een verschuiving van de balans in voedingsstoffenopname in het lichaam van je paard.

Tarwebrood bevat weinig calcium en relatief veel fosfor. Hoe meer brood je paard eet, hoe minder goed calcium in zijn lichaam wordt opgenomen. Zonder voldoende calcium in het dieet van het paard, zal het lichaam van het paard calcium uit de botten onttrekken waardoor deze verzwakken.

Andere voedingsmiddelen om te vermijden

  • Grote hoeveelheden fruit: Te veel appels of fruit kunnen koliek veroorzaken. Ook ernstige problemen zoals maagzweren kunnen worden veroorzaakt door het eten van veel fruit. Pas extra op wanneer je paard gevoelig is voor hoefbevangenheid: de vele fruitsuikers kunnen tot deze zeer pijnlijke hoefontsteking leiden.
  • Vers gemaaid gras: Vers gemaaid (gazon)gras kan gevaarlijk zijn voor je paard. Gras dat net gemaaid is, is vaak warm. Dit betekent dat het in een staat van fermentatie is.
  • Snoeiafval: Hoewel er ongetwijfeld eetbare planten in je tuin staan, zijn veel planten en bomen giftig voor paarden.
  • Slecht hooi: Hooi dat vol zit met stof en schimmelsporen kan zorgen voor ademhalingsproblemen en allerlei gezondheidsklachten.
  • Veevoer: Het verteringsstelsel van paarden en koeien zit heel anders in elkaar. Veevoer wordt over het algemeen gegeven met het oog op productie.

Additieven in brood

Bij de moderne broodproductie komt meer kijken dan een simpele combinatie van bloem, gist, zout en water. Er zijn ongeveer 200 additieven goedgekeurd voor de broodproductie, waarvan er tot 20 in één deeg worden gebruikt. Deze additieven dienen verschillende doelen: zuurteregelaars verlengen de houdbaarheid, suiker en moutextract zorgen voor een donkere “volkoren” kleur. Weipoeder, een bijproduct van de zuivelindustrie, verbetert het uiterlijk van de korst.

Daarnaast worden enzymen en verbindingen gebruikt om productieprocessen te versnellen. Cysteïne helpt bijvoorbeeld om beter te kneden en voorkomt dat het deeg aan apparatuur blijft plakken.

Gluten en zetmeel

Zelfs als zelfgebakken brood zonder zulke toevoegingen wordt gemaakt, kunnen de hoofdingrediënten van het meeste brood - tarwe en misschien wat roggemeel - problemen opleveren voor paarden. Beide soorten granen bevatten gluteneiwitten die een uitdaging vormen voor de spijsvertering van paarden en kunnen leiden tot spijsverteringsstoornissen.

Bovendien is tarwezetmeel moeilijk te verteren voor paarden en draagt het bij aan gelatinering, ontstekingen in het spijsverteringskanaal en zelfs hoefbevangenheid. Afgezien van deze zorgen, moet het algemene probleem van zetmeel in paardenvoer ook worden opgemerkt.

Algemene richtlijnen voor het voeren van paarden

Goed voeren van een paard is niet eenvoudig. Er zijn een aantal uitgangspunten waarmee men rekening moet houden bij het voeren van een paard:

  1. Een paard is van nature een ruwvoer eter die ca 14 - 16 uur per dag bezig is met eten. Zorg daarom dat je paard voldoende ruwvoer krijgt van goede kwaliteit.
  2. Zorg dat je paard ten aller tijde de beschikking heeft over vers en schoon water.
  3. Voor iedere wisseling in het rantsoen van een paard dient de overgang geleidelijk te gebeuren.
  4. De maag van een paard is erg klein. Verdeel het krachtvoer over kleine porties per maaltijd.
  5. Een paard heeft geen galblaas, waardoor de verteringssappen doorlopend in de dunne darm terecht komen. Om de vertering op gang te houden is het belangrijk om vaker kleine porties per keer te geven.
  6. Als een paard 's nachts niet de beschikking heeft over vezelrijke voeding is het beste om de vertering's morgens op gang te brengen met ruwvoer en daarna pas krachtvoer te geven.
  7. Wees voorzichtig met het geven van extra producten, zoals muesli, slobber, wortels, appels, brood en andere lekkernijen.
  8. Een goede vertering begint bij een goed gebit. Laat het gebit van je paard daarom regelmatig controleren door een erkende paardentandarts.
  9. Wormen zijn een bekend probleem bij paarden en kunnen de gezondheid van het paard negatief beïnvloeden. Zorg voor een regelmatige ontworming.

Gezonde tussendoortjes

We verwennen onze paarden allemaal wel eens met iets lekkers, een tussendoortje. Een appel of een wortel is de meest voor de hand liggend lekkernij. Deze tussendoortjes voor paarden zijn bovendien het gezondste, veel gezonder dan bijvoorbeeld een suikerklontje.

Groenten en fruit moeten altijd dienen als een tussendoortje, nooit als aanvullend voer. Een paard kan, als hij genoeg en goed te eten krijgt, zelf aan voedingsstoffen komen om gezond te blijven. Als tussendoortjes voor paarden en een lekkere aanvulling passen wortels in elk rantsoen.

Recepten voor paardentraktaties

Elk paard verdient wel iets lekkers en dus ook jouw favoriete (verzorg/manege) paard. Hieronder vind je twee gerechten, voor een paardenworteltaart en voor slobber.

Paardenworteltaart

Wat heb je nodig:

  • 400 gram paardenmuesli
  • 100 gram honing
  • 2 winterpenen
  • 4 gewone wortels
  • 1 appel of ander fruit naar keuze

Stappen:

  1. Schil de wortels met een schiller en rasp ze vervolgens met de rasp.
  2. Haal het klokhuis uit de appel of haal de pitjes uit een ander gekozen fruitsoort en snijd het fruit in kleine plakjes of stukjes.
  3. Doe de paardenmuesli in de kom en giet de 100 gram honing erbij. Voeg de helft van de geraspte wortels in de kom erbij en roer het mengsel goed met een lepel.
  4. Pak een bord en leg het mengsel van de kom op het bord. Maak er een mooie taartvorm van.
  5. Leg de appelstukjes, of het andere gekozen fruit, om de taart heen en strooi de andere helft van de geraspte wortels als versiering boven op de taart.
  6. Je kan de gewone wortels als versiering in de taart steken als een soort kaarsjes. Of je kan ze in stukjes snijden en erbij leggen.

Slobber

Naast worteltaart word je paard altijd gelukkig van een lekkere bak met slobber. Wat is dat nou precies? Dat is dus het leuke, je kan er helemaal je eigen draai aan geven. Je begint met biks en water. Je laat dit even slaan tot dat het een papje is geworden.

Dan kun je verder je favoriete snacks van je paard toevoegen in kleine stukjes, bijvoorbeeld appel of wortel of paardensnoepjes.

Tip: Slobber is ook een perfecte maaltijd voor paarden die niet veel water drinken, omdat je natuurlijk veel water toevoegt in slobber!

Conclusie

Het is belangrijk om bewust te zijn van wat je je paard voert en in welke hoeveelheden. Brood kan in kleine hoeveelheden en in gedroogde vorm als traktatie gegeven worden, maar het is geen essentieel onderdeel van het paardendieet en kan bij overmatig gebruik schadelijk zijn. Kies liever voor gezondere alternatieven zoals wortels of ander geschikt groente en fruit.

labels: #Brood

Zie ook: