Elk land en zelfs elke regio heeft zijn eigen kersttradities. De Provence is hierop geen uitzondering. In deze regio wordt kerst uitgebreid gevierd, van 4 december tot 6 januari. In deze periode is er veel te doen. Zo kunt u kerstmarkten, santonmartken en kerststallen bezoeken en slenteren door de dorpjes die prachtig versierd en verlicht zijn.

Afgelopen dinsdag was het La Candelouso, en dan moet je pannenkoeken bakken. Maar druk, dus echt geen tijd om uitgebreid luchtige crêpes te gaan staan bakken ter ere van Maria Lichtmis. Bovendien ben ik geen overtuigde aanhanger van welk geloof dan ook, dus volgens mij kan het best: La Candelouso dit weekeinde vieren, of als het je zo uitkomt. Ik leg het even uit.

De Betekenis van La Candelouso

Op 2 februari is het ‘Chandeleur’ (Maria Lichtmis). In de Provence noemen ze het La Candelouso, Provençaals voor kandelaar, het feest van het licht en de kaarsen. La Chandeleur in het Frans en wat algemener bekend als Maria Lichtmis, en één van hoogtepunten van de Provençaalse Kersttraditie. Inderdaad, Kersttraditie. Want La Candelouso vindt officieel precies 40 dagen na Kerstmis plaats. Dan is het 40 dagen na Kerstmis.

Volgens de Provençaalse (en joods/christelijke) traditie moest iedere vrouw na een bevalling die periode binnenshuis blijven, dus ook Maria. Pas daarna mocht de kers(t)verse moeder de deur weer uit en aan het normale leven deelnemen. Dat werd en wordt in de Provence gevierd met La Candelouso: een processie met brandende kaarsen, waarbij het vuur de ‘zuivering van de Maagd’ symboliseert. Die kaarsen worden gezegend voor ze worden aangestoken, en ze worden geacht gedurende het hele jaar huis en haard tegen onweer te beschermen.

De Oorsprong van het Feest

Van oorsprong was La Candelouso een Romeins feest ter ere van de god Pan, waarbij met fakkels en toortsen de doden werden herdacht. Van oorsprong was La Candelouso een Romeins feest, waarbij met fakkels en toortsen de doden werden herdacht. Toen de paus van dienst in de 5e eeuw besloot het feest te annexeren, trokken duizenden enthousiaste pelgrims naar Rome. Uitgehongerd kwamen ze daar aan. Om die menigte te voeden was goedkoop en simpel te bereiden voedsel nodig: meel, melk, eieren. Even door elkaar klutsen en bakken: de pannenkoek!

Pannenkoeken als Traditie

La Chandeleur - Marie Lichtmis. Als je in de laatste week van januari in Frankrijk boodschappen gaat doen, dan zal het je opvallen hoeveel koekenpannen er te koop worden aangeboden. Ook dat er veel aanbiedingen van Nutella zijn en dat er overal suiker te vinden is. En dat is natuurlijk met een reden. Frankrijk staat bekend om de vele Christelijke feestdagen, en 1 er van is “Maria Lichtmis” op 2 februari.

Vandaag is het Maria Lichtmis, een christelijk lichtfeest dat in vele landen al eeuwen voortgezet wordt. Het is de laatste feestdag waarvan de datum verbonden is aan kerst. Lichtmis kent vele tradities, en pannenkoeken eten is daar een van. Daar zeggen wij kookliefhebbers natuurlijk geen nee tegen!Waar de traditie precies vandaan komt is onduidelijk, maar er wordt altijd gezegd dat de kippen op deze dag genoeg eieren leggen voor het beslag en dat de kinderen zo ook veel plezier beleven aan Maria Lichtmis.

Tradities Rondom Pannenkoeken

Rond die ‘crespèu’ bestaan tal van mythes; zo zou een goede graanoogst gegarandeerd zijn, als je met de pan in je rechterhand de eerste pannenkoek in de lucht liet flippen, terwijl je een gouden muntstuk in je linker hield. In de Provence bestond ook nog het gebruik die munt daarna in de pannenkoek te wikkelen en ‘m bovenop de kast in de woonkamer te leggen. Met een beetje mazzel vond je daar de ingedroogde restanten van het vorige jaar met ook zo’n munt erin. Met nog meer mazzel trouwens alléén de munt; over de pannenkoek hadden de ratten en muizen zich inmiddels ontfermd, dus die had daar niet weg liggen rotten.

Deugde je, dan gaf je de munt aan de eerste de beste bedelaar die langs kwam. Geluk en gezondheid waren dan voor het komende jaar verzekerd! Zat je een beetje krap bij kas, dan nam je de gok en hield dat goudstuk lekker zelf. Maar ja, die bedelaars waren natuurlijk ook niet gek en behalve die geurende pannenkoeken roken ze ook hun kans: “Siéu carga d’argen coumo un grapaou de plumo”, riepen ze dan onder het keukenraam: ik heb net zoveel geld als een pad veren heeft.

Men moest de eerste crêpe met één hand keren, terwijl men in de andere een gouden munt hield. Als het keren helemaal goed ging en de crêpe zonder kreukels in de pan terugviel, kreeg men een bijzonder voorspoedig jaar. De munt werd in de crêpe gewikkeld op de kast gelegd, waar hij een jaar bleef liggen.

Tijdens Maria-Lichtmis eten de Provençalen pannenkoeken in de vorm van een zon, die wordt opgeroepen zodat de lente weer kan beginnen. Volgens de traditie moet je bij het bakken van de eerste pannenkoek een gouden munt in je linkerhand houden, terwijl je de pannenkoek met je rechterhand in de lucht gooit om deze om deze te draaien.

Maria Lichtmis en het Einde van de Winter

La Candelouso luidt hier in het zuiden ook min of meer het einde van de winter in, en het - aarzelende - begin van het voorjaar. Al kan het maar beter rotweer zijn op die dag zelf, een mooie Maria Lichtmis is een slecht voorteken: “A la Candelouso lou loup sort sa paio, se fai seren l’estremo, e sort plus de quaranto jour.” (Op 2 februari gooit de wolf zijn stro naar buiten, als de zon schijnt haalt hij het weer binnen, en komt 40 dagen niet meer tevoorschijn).

De Symboliek van Licht en Vruchtbaarheid

Maria Lichtmis valt tegelijk met Imbolc. Imbolc is een lichtjesfeest met Keltische oorsprong. De Kelten vierden het lengen van de dagen, vruchtbaarheid en wedergeboorte; de lente. De lente waarin de zon in kracht toeneemt en de aarde weer zal verwarmen. De lente waarin nieuw leven ontwaakt.

Pannenkoeken Variaties

Pannenkoeken kun je klassiek eten, met stroop en suiker, maar er zijn enorm veel mogelijkheden om lekker te variëren. Zo kun je je beslag bijvoorbeeld van pastinaak of zoete aardappelen maken, lekker en bewust, of tover je een stapel pannenkoeken om in een taart of sandwich.

Crêpes Suzette

Als je ooit een keer op een menukaart als dessert de “Crêpes Suzette” ziet staan, bestel die dan gerust. Het verhaal gaat dat het recept per toeval ontstaan is door een 14-jarige leerling kok. Hij mocht de Crêpe serveren aan tafel bij de Prins van Wales, we schrijven dan het jaar 1895. Hij vroeg direct hoe deze variant heette en de leerling zei : Crêpes Princesse. De prins stelde toen om het te noemen naar zijn vrouwelijke gezelschap, Suzette. De waarheid van dit verhaal wordt bestreden, maar de chef-kok van weleer beweert dat het klopt.

labels: #Pannenkoeken #Pannenkoek

Zie ook: