Paprika chips zijn een favoriete snack voor velen, maar waar komen ze eigenlijk vandaan? In dit artikel duiken we in de geschiedenis en het productieproces van deze populaire chips, van de selectie van de aardappelen tot de uiteindelijke verpakking.
De Geschiedenis van Chips
Om de oorsprong van chips te begrijpen, moeten we terug naar 1853, naar het plaatsje Saratoga in Amerika. De machtige zakenman Vanderbilt bestelde een portie frieten in restaurantje “Moon Lake Lodge”, maar vond ze te dik en stuurde ze terug. De kok, George Crum, besloot hem een lesje te leren en sneed een aardappel in flinterdunne plakjes, bakte ze goudbruin en serveerde ze. Tot zijn verbazing was Vanderbilt er niet kwaad om; de ‘Saratoga chips’ waren geboren!
Aardappelchips waren al enkele decennia eerder in Engeland een daverend succes. Wat later zetten de gefrituurde aardappelschijfjes voet in wal in Nederland en België.
De Opkomst van Croky
Het merk Croky zag het levenslicht in 1966 in Nieuwkerke, toen de West-Vlaamse familie Huyghe op het idee kwam om chips te verkopen. Als eerbetoon aan hun familiepapegaai die toen net het loodje had gelegd, gaven ze hun bedrijfje de naam "Croky". Meteen een schot in de roos! Croky komt op de proppen met de smaak bolognese.Tijden veranderen en ook Croky staat niet stil: tijd voor een herlancering met een nieuwe logo, nieuwe verpakkingen en verschillende promotiele acties. Croky blaast 50 kaarsjes uit! We lanceren onze Patatas Fritas: lekker luchtige snacks in de vorm van frietjes.
Lay's in Nederland
Aardappelteler Gerrard Kistemaker is degene die de chips voor Nederland heeft ontdekt. In 1957 ging hij naar Engeland, op zoek naar nieuwe mogelijkheden om meer aardappels te verkopen. Terug op zijn boerderij in Middenmeer, trommelde hij een aantal collega’s op om onder de naam Smiths samen te beginnen met het maken van chips. De belangrijkste kennis hadden ze zelf in huis. Als rasechte aardappeltelers wisten ze namelijk: als je de lekkerste chips wilt maken, moet je de beste aardappels gebruiken.
Gerard Nieuwenhuijse nam zestien jaar geleden het bedrijf van boer Kistemaker over en hij is nog steeds vaste leverancier van Lay’s. Natuurlijk zijn de landbouwmethodes op zijn bedrijf in de loop der jaren veranderd, maar de basis voor chips is en blijft de aardappel, een echt natuurproduct.
Het Productieproces van Chips
Voor de productie van chips wordt hoofdzakelijk het aardappelras Saturna gebruikt. Andere rassen die ook wel eens gebruikt worden zijn: Lady Rosetta, Dore, Amazone en Emtestolz. Omdat alleen de beste aardappelen moeten worden gebruikt, krijgen de boeren die die aardappelen verbouwen, speciale begeleiding. Het rooien van de aardappelen moet binnen 1 maand gebeuren. Daarna worden de aardappelen in een geconditioneerde opslagplaats gesorteerd en opgeslagen totdat ze worden vervoerd per vrachtwagen naar de fabriek.
De aardappelen worden automatisch gelost, nadat de steekproef heeft uitgewezen dat de aardappelen voldoen aan de kwaliteitsnormen. Dan worden de aardappelen gewassen, en daarna worden ze gestoomd of volautomatisch geschild. In de 30 seconden worden wel 30 kilo aardappelen geschild.
Daarna komen de aardappelen op een transportband waarbij ze een tweede controle krijgen. De rotte aardappelen of aardappelen met blauwe plekken, worden door een sensor waargenomen en worden meteen verwijderd. Daarna worden de te grote aardappelen een keer door de midden gesneden. Doordat de aardappelen rollend worden voortbewogen, kan een sensor de aardappelen nogmaals inspecteren.
Voordat de aardappelschijfjes de oven ingaan, worden ze nog een keer gewassen om de bij het snijden losgemaakte zetmeel af te wassen. Als de zetmeel op de schijfjes blijft zitten, gaan ze bij het bakken aan elkaar plakken en dat is niet de bedoeling. Vervolgens worden de schijfjes geblancheerd, dat wil zeggen dat ze heel even in heet water gespoeld worden, zodat de suiker in de schijfjes opgelost wordt.
Als de aardappelschijfjes zijn geblancheerd, gaan ze door een 12 meter lange frituurpan. In zo’n pan zit plantaardig soja olie, waar ± 1500 kilo chips per uur in gebakken kan worden. De soja olie heeft een neutrale smaak, zodat de smaak van de chips alleen maar bepaald aan het soort aardappel en het gebruikte zout of kruidengehalte. Daarna moet de chips zoveel mogelijk uitlekken op een afvoerband.
De chips op de band wordt gecontroleerd door het apparaat de Optisort. Deze zorgt ervoor dat de geprogrammeerde camera’s alle chips controleren. De bruine en donkergekleurde chips worden meteen van de band afgeblazen.
Smaak en Verpakking
Om de chips nog lekkerder te laten smaken, worden ze voorzien van zout of een kruidenmengsel, zoals: paprika, bolognese of milanese (deze smaak komt alleen voor op ribbelchips). Het zoutpercentage van chips varieert tussen de 1 en 2%. Dat betekent dat 1 portie van 30 gram slechts 0,3 tot 0,6 gram zout bevat.
Om te zorgen voor een gelijkmatige verdeling van de verschillende smaken worden de kruiden en het zout roterend opgebracht. Nadat alle chips is gecontroleerd of ze goed is gekruid en gezouten zijn, worden ze door een computergestuurd weeg- en verpakkingssysteem vervoerd en wordt de chips gewogen en verpakt. Dit verpakkingssysteem zorgt ervoor dat de klant de juiste hoeveelheid die krijgt als de hoeveelheid die op de verpakking vermeld staat.
Daarna worden alle zakken chips verpakt in dozen, die op pallets gestapeld worden en vervoerd worden naar een warehouse.
Een groene, gele of rode paprika ken je wel, maar waarom zit paprika chips dan in een blauwe zak? Dat is toch heel raar? AardappelboerLuisteraar Jurgen uit Apeldoorn komt er niet uit: waarom zit paprika chips in een blauwe zak en naturel in een rode? Jeroen in tijdens Bureau Kijk in de Vegte met Nina van Oers, manager consumentenservice van Lays: "Dat hebben we te danken aan een aardappelboer uit Broek op Langedijk. Hij kwam zestig jaar geleden in contact met de Engelse chipsverkoper Frank Smiths. Samen hebben zij een Nederlandse chipsfabriek opgericht."
Het logo van het chipsmerk bestaat op dat moment uit rood met blauwe accenten. "Het was dan ook logisch om de eerste chips die ze op de markt brachten in een rode zak met blauwe accenten te doen. Dat was de naturel chips," vertelt Van Oers. Omdat Paprika de tweede smaak is die het bedrijf heeft ontwikkeld, krijgt het als verwijzing naar het logo een blauwe zak met een rood accent. Nederland is daarmee volgens Van Oers een vreemde eend in de bijt: "In bijvoorbeeld Duitsland zit de naturel chips in een gele zak en heeft paprika een rode verpakking.
De Rol van Aardappeltelers
De kwaliteit van de chips staat of valt met de kwaliteit van de aardappels. Lay’s wil gewoon de lekkerste chips maken en dus willen ze de beste aardappels. Nieuwenhuijse werkt samen met tien collega’s in een kleine coöperatie, die chipsproducent Lay’s jaarlijks meer dan tien miljoen kilo aardappelen levert. ‘Wij leveren het hele jaar door aardappels’, geeft Gerard aan. Dus slaan wij de aardappels op in speciale bewaarloodsen waar temperatuur en vochtigheid optimaal zijn. ‘We hebben genoeg voorraad tot augustus van het volgend jaar, als de eerste nieuwe oogst weer van het land komt.’
Terwijl de aardappels in de loods liggen, worden ze regelmatig getest. ‘Daarvoor hebben we een eigen laboratorium ingericht ‘, vertelt Gerard. ‘Dat is eigenlijk een soort mini-chipsfabriekje. Eerst meten we het zetmeel- en het suikergehalte van de rauwe aardappels, dan schrappen we ze, we snijden ze in flinterdunne plakjes en dan worden ze gebakken. Precies zoals dat in de fabriek gebeurt. Aan de hand van die zelfgemaakte chips kunnen we zien of het bewaren nog goed gaat.
Variatie en Innovatie
Ruim 150 jaar na de ontdekking van de aardappelchips liggen de supermarktenschappen voor chips en chipsachtigen, in tal van vormen en in een aantal smaakvariaties, want al snel werden naast zout andere kruiden en specerijen ingezet om in te spelen op de variatiebehoefte van de consument. Na paprika dienden onder meer kerrie en mosterd zich aan.
Tegenwoordig wordt de Saturna veel gebruikt voor chips, volgens de telers ervan een van de beste chipsaardappels die er bestaat. Daarmee maak je de lekkerste chips. Nieuwenhuijse: ‘Probeer het zelf maar eens: als je chips wilt maken van aardappels die te weinig zetmeel hebben of te veel suikers bevatten, worden ze niet mooi krokant. Dan krijg je kleffe chips die, zoals ze dat aan de productielijn noemen, een te laag kraakgehalte hebben.
Voedingswaarde van Kelly's Sweet Paprika Chips (per 100g)
| Voedingswaarde | Per 100g |
|---|---|
| Energie | 2152 kJ / 514 kcal |
| Vet | 31 g |
| Waarvan Verzadigde Vetzuren | 3,3 g |
| Koolhydraten | 50 g |
| Waarvan Suiker | 4,4 g |
| Vezels | 4,5 g |
| Eiwitten | 6,1 g |
| Zout | 1,4 g |
labels:
