Het is een bekend scenario in veel gezinnen met jonge kinderen: het avondeten ontaardt in een drama. Je kind klemt zijn kaken op elkaar en roept driftig: "Ik wil niet eten!". Als ouder kan dit frustrerend en zorgwekkend zijn. Maar wat zijn de oorzaken van dit gedrag en hoe kun je er het beste mee omgaan?

Oorzaken van het weigeren van avondeten

Verschillende factoren kunnen een rol spelen bij het ontstaan van eetproblemen bij peuters:

  • Cognitieve ontwikkeling: Peuters ontdekken dat ze een eigen individu zijn en willen graag alles zelf doen. Dit kan leiden tot een machtsstrijd rondom eten.
  • Nee-fase: Peuters zitten vaak in de 'nee-fase', waarin ze alles afwijzen om hun onafhankelijkheid te tonen.
  • Spanningen thuis: Stress of spanningen in huis kunnen de eetlust van een kind beïnvloeden.
  • Opvoedstijl: Een te dwingende of controlerende opvoedstijl kan averechts werken en het probleem verergeren.
  • Lichamelijke problemen: In sommige gevallen kan een lichamelijk probleem, zoals een allergie, darmproblemen of een afwijking aan de slokdarm, de oorzaak zijn van het niet willen eten.
  • Sensorische informatieverwerking: Kinderen kunnen problemen hebben op het gebied van eten en drinken door het niet goed samenwerken van de zintuigen.
  • Mond-motorische problemen: Moeilijke eters hebben soms een mond-motorisch probleem.

Wat kun je doen als je kind niet wil eten?

Gelukkig zijn er verschillende strategieën die je kunt toepassen om de maaltijden weer aangenamer te maken:

1. Ga de machtsstrijd niet aan

De allerbelangrijkste tip is eigenlijk heel simpel. Ga de machtsstrijd niet aan. Dreigen ("Voor straf geen toetje!"), paaien of opdringen zijn uit den boze, want je maakt het probleem er alleen maar groter mee. Dus heeft je kind zijn bordje niet leeg? Ruim gewoon af, zonder er wat van te zeggen. Misschien heeft je kindje niks of nauwelijks gegeten. Je maakt je ongerust. Hij moet toch iets in zijn maag krijgen? Geef hem ondanks je ongerustheid geen extra tussendoortjes ter compensatie. Het klinkt hard, maar hij kan best wachten tot de volgende normale maaltijd. Het is geen enkel probleem om het eten een keer over te slaan. En hij zal des te meer trek hebben als het weer etenstijd is.

2. Creëer een fijne sfeer aan tafel

Laat een maaltijd een gezellig, positief moment zijn. Ga samen aan tafel zitten en geef positieve aandacht. Praat over leuke dingen (ook iets anders dan over het eten), lach samen en geniet van het eten. Bespreek niet alleen volwassen zaken, want dat is saai voor kinderen. Zie het als een fijn moment van samen zijn met het gezin. Word niet boos als je kind niet netjes eet. Netjes eten is voor jonge kinderen nog lastig, gezien hun motoriek. Help ze om netjes te eten in plaats van steeds te corrigeren. Straffen, boos worden, irritatie uiten of dreigen werken averechts. Je kind gaat er niet beter door eten. Als ze hun bordje niet leeg eten, zeg hier dan niets over, maar ruim de tafel gewoon af. Hiermee voorkom je negativiteit aan tafel. Een positieve sfeer is zo ongeveer het allerbelangrijkste bij het voorkomen van eetproblemen en het ontwikkelen van goede eetgewoonten.

3. Zorg voor regelmaat in de eetmomenten

Bied regelmaat in de eetmomenten op een dag. Een uitgerust kind eet beter. Is je kind vaak te moe om te eten, bekijk dan of je eettijden kan vervroegen. Laat je kind duidelijk weten wanneer je gaat eten, zodat hij of zij zich hierop kan voorbereiden en niet plotseling het speelgoed uit z’n handen moet laten vallen. Zorg voor rituelen, zodat je kind weet waar het aan toe is.

4. Geef je kind controle over zijn eigen lichaam

Je kind is de enige die kan voelen of hij vol zit of honger heeft. Zelfs een heel jong baby’tje kan dit al voelen. Laat je kind bepalen en dwing nooit. Ga ervan uit dat je kind zelf kan bepalen hoeveel eten het nodig heeft. Geef kleine porties. Wat ook goed kan werken is om je kind steeds zelf kleine hapjes op te laten scheppen. De winst is dat zijn bordje steeds weer leeg is (dat voelt goed) en je geeft je kind op deze manier veel controle.

5. Betrek kinderen bij het eten

Kinderen vinden het leuk om mee te helpen met koken of mee te kijken. Ze voelen zich dan meer betrokken bij het eten. Neem ze mee boodschappen halen en laat ze een groente kiezen. Leg ze uit waar het eten vandaan komt en laat ze in de pan kijken. Hiernaast werkt het goed om je kind te laten helpen met koken. Dit kan al bij jonge kinderen door ze in de pan te laten roeren, het deeg te kneden of de sla te wassen. Bedankt ze voor hun hulp. Jonge kinderen vinden dit fantastisch en houden van deze positieve aandacht.

6. Laat je kind eten ontdekken en proeven

Jonge kinderen ontdekken de wereld nog veel met hun tast. Laat je kind het eten voelen met z’n handen. Ze zijn geïnteresseerd in verschillende structuren. Het is goed om bij deze nieuwsgierigheid aan te sluiten en ze het eten zelf te laten voelen en ontdekken. Dit levert wel wat schoonmaakwerk op en daar heb je als ouder niet altijd even veel tijd voor of zin in. Logisch in de drukte van alledag, maar probeer kinderen toch regelmatig zelf te laten eten. Door ze altijd met een lepeltje te voeren, krijgt een kind niet de mogelijkheid om eten zelf te ontdekken.

7. Geef het goede voorbeeld en eet samen

Door samen te eten creëer je een rustige sfeer en een goed voorbeeld. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat kinderen die samen aan tafel eten, later gezondere eetgewoontes hebben. Jonge kinderen zijn snel afgeleid en kunnen moeite hebben met eten en tegelijkertijd tv te kijken. Of met telefoons die afgaan of waarop geappt wordt. Zorg voor een rustige omgeving, zodat je kind zich kan focussen op het eten in plaats van op andere dingen. Sta niet te vaak op van tafel om steeds weer iets te pakken, dat geeft ook onrust. Geef het goede voorbeeld. Als jij geen groente eet, waarom zou je kind het dan wel doen? En als jij lekkere zoete tussendoortjes mag, wordt het lastig om dit je kind te verbieden. Je kind wil hebben wat jij eet. Jij bent immers zijn grootste voorbeeld. Maak het eetmoment samen ook niet te lang. Kinderen hebben nou eenmaal nog een korte aandachtsboog.

8. Forceer niet, vertrouw op de signalen van je kind

Hoe moeilijk het misschien ook is, maak je niet druk over hoeveel je kind eet. Een kind hongert zichzelf niet uit. Als een kind honger heeft, gaat het vanzelf weer eten. Vertrouw daarop. Een peuter heeft minder eten nodig dan een baby, want ze groeien lichamelijk veel minder hard. Ondanks dat hun lichaam groter is, is het normaal dat ze minder eten. Een kind heeft al snel voldoende voedingsstoffen binnen. Veel jonge kinderen eten de ene dag heel veel en de andere dag maar een klein beetje. Eén avond helemaal niks eten is echt niet erg. Wel is het belangrijk dat kinderen voldoende drinken, maar niet vlak voor de maaltijd want dan zit z’n maagje vol met drinken en verdwijnt het hongergevoel.

9. Beperk afleiding en zorg voor een goede timing

Geef je kind vlak voor het (avond)eten niet te veel te snoepen en te drinken. Dan voelt hij zich al bijna verzadigd tegen de tijd dat hij aan tafel moet. Voor kinderen is het prettig om niet te laat te hoeven eten. Hoe later het wordt, hoe vermoeider ze zijn. En hoe vermoeider ze zijn, hoe minder ze eten. Waarschijnlijk zit je kind lekker te spelen op het moment dat het etenstijd is. Als hij zijn speelgoed plotseling moet laten liggen om aan tafel te gaan, zal hij dat niet leuk vinden. Hij zal dan bij voorbaat al opstandig en chagrijnig zijn. Kondig dus ruim van tevoren aan dat je bijna klaar bent met koken.

10. Maak het overzichtelijk

Begin altijd met kleine porties, goed klein gesneden en eventueel op een extra klein bordje. Zo vindt een peuter zijn 'taak' te overzien. Laat je kind duidelijk merken hoe blij je bent als hij alles heeft opgegeten.

ARFID: Wanneer is er meer aan de hand?

ARFID is de afkorting van Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder of in het Nederlands vermijdende/restrictieve voedselinname stoornis. Kinderen die lijden aan ARFID vermijden, vanuit een niet-rationele angst, voedsel met een bepaalde kleur, textuur of smaak, of uit angst om te gaan braken, dat het eten niet zal zakken. Een andere vorm van ARFID is het niet eten omdat je eten vergeet, geen eetlust hebt. ARFID is meer dan kieskeurig eten. Veel kinderen hebben wel vaker een periode dat ze bepaalde dingen niet willen eten maar dat is meestal van voorbijgaande aard. Men spreekt van ARFID als het gedrag leidt tot gewichtsverlies, groeistoornissen en ernstig tekort aan voedingsstoffen.

Samenvatting

Het weigeren van avondeten is een veelvoorkomend probleem bij peuters. Door de machtsstrijd te vermijden, een positieve sfeer te creëren, regelmaat aan te brengen en je kind controle te geven, kun je de maaltijden weer aangenamer maken. Vertrouw op de signalen van je kind en forceer niets. In de meeste gevallen is het een fase die vanzelf weer overgaat. Raadpleeg een arts als je je ernstig zorgen maakt over de gezondheid of groei van je kind.

labels:

Zie ook: