Veel kippenhouders vragen zich af waarom kippen niet op dezelfde manier plassen als bijvoorbeeld mensen of honden. Het antwoord ligt in de unieke anatomie van de kip en de manier waarop hun lichaam afvalstoffen verwerkt.

De Cloaca: Alles-in-één Opening

Wist je dat de cloaca de opening is waar de poep van een kip uitkomt én waar de eieren uitkomen? Jaja, allemaal uit 1 'gat' 😉 De cloaca komt bij verschillende dieren voor: vogels, reptielen en amfibieën. De cloaca zit aan de buikzijde van vogels, achter de poten. Achter die opening zit een holte waar poep en plas, maar soms ook eieren en zaadcellen langs gaan. Alles in één orgaan.

Hoe Werkt het?

Net als mensen eten en drinken vogels. Het voedsel maakt een lange reis door het lichaam langs maag en darmen. Door kneden, duwen en menging met verteringssappen valt het voedsel uiteen in opneembare stoffen. Bloed neemt de stoffen door de darmwand op.

Vocht uit het voedsel van mensen komt eerst in het bloed en daarna in de blaas terecht. Wij plassen als onze blaas vol zit. Plas stroomt door de plasbuis weg. Bij vogels komt het laatste stukje darm en de plasbuis in de cloaca uit. Vogels lozen poep en plas tegelijk via één uitgang: de cloaca.

Kippen hebben geen nierbekken, urineblaas en urinebuis. Dus dat betekent dat ze alleen nieren hebben en een urineleider. De urine bestaat voornamelijk uit urinezuur en is door ontrekking van water ingedikt. De urine zou eigenlijk het witte laagje op de mest moeten zijn normale kippenmest is droog.

Kippenmest: Wat is Normaal?

Vaak is het eerste teken van een gezondheidsprobleem dat de mest van je kip er anders uitziet. Het is belangrijk om te kunnen herkennen welke kippenmest normaal is, en welke niet normaal is. Normale kippenmest is stevig en vast, zwartgrijs van kleur met een witte of geelachtige punt. De mest bestaat uit een poep en een plasgedeelte. Het witte/beige stukje is de plas. Gezonde mest wordt in een compacte, dikke hoop geproduceerd met een kleur van bruin tot bruingroen. De kleur kan verschillen door wat de kip gegeten heeft.

Blindendarmmest

Naast normale kippenmest produceren kippen ook mest uit de blindedarm. Misschien denk je in eerste instantie dat dit diarree is, maar dat is het niet. Blindedarmmest lijkt op gesmolten chocola en kan karamel en bruine chocola kleurig zijn. Blindedarmmest en normale kippenmest kan door elkaar worden uitgepoept. Dan zie je een combinatie van de gesmolten chocola met de vastere substantie van de normale kippenmest. Ziet de mest van jouw kip er anders uit dan normaal? In de ochtend produceren kippen blindedarm mest. Dit is dunner en lichter van kleur. Blindedarm mest stinkt vaak behoorlijk en is heel plakkerig.

Af en toe kunnen er kleine stukjes roze darmslijmvlies in de mest verschijnen. Het darmslijmvlies van een kip wordt voortdurend vernieuwd, waardoor er stukjes in de poep terecht kunnen komen. Dat is helemaal normaal, zolang het niet meer is dan de hoeveelheid op de foto.

Kleur van de Mest

De kleur van de poep zegt veel over wat een kip gegeten heeft. Als de kleur anders uitvalt, dan is het een goed idee om na te gaan wat de kip heeft gegeten. De mest op de foto is oranje gekleurd door het eten van roodsteen. Roodsteen zit soms in een pikmix. Als de kip deze steentjes opeet dan kan de mest oranje kleuren.

Op deze mest zie je eitjes van vliegen. Dit komt vooral voor tijdens warmere zomerdagen. Geen reden tot zorg, wel een goed idee om het nachthok een keer vaker schoon te maken. Op deze mest zie je eitjes van slakken. Dit komt vooral voor tijdens natte zomerdagen. Geen reden tot zorg, wel een goed idee om in de gaten te houden.

Afwijkende Mest

Hieronder een overzicht van afwijkende mestsoorten en mogelijke oorzaken:

  • Wormen: Te herkennen aan diarree, vermagering, verbleekte kam en lellen en sufheid. De symptomen lijken op die van coccidiose. In de mest zie je de grote spoelworm zitten. Tussen de wormen zie je darmslijmvlies liggen, dit hebben de wormen aangetast. Herken je deze mest bij je kip? Deze kip had een flinke wormen besmetting. Dat roze wat je ziet, is het darmslijmvlies. Dit hebben de wormen aangetast. Herken je deze mest bij je kip? Deze mest is niet goed verteerd. Dit kan veroorzaakt worden door een wormen besmetting. De wormen tasten de darmen aan waardoor de darmen het niet optimaal kunnen opnemen. Herken je deze mest bij je kip?
  • Coccidiose: Zorgt voor diarree, dat soms gepaard gaat met bloed. De kippen gaan ‘bol’ zitten en zijn vermoeid. Kippen met een coccidiose besmetting kunnen een vettig laagje over de mest krijgen. Dit komt doordat de darmen niet goed functioneren. De vetten worden dan niet volledig afgebroken en opgenomen, waardoor ze met de mest weer mee naar buiten komen. Dit maakt dat de mest er vettig of glanzend uit kan gaan zien. Herken je deze mest bij je kip? Kippen met coccidiose kunnen gele mest krijgen door beschadigingen aan de darmwand. Dit verstoort het verteringsproces, waardoor gal niet goed wordt opgenomen en samen met de mest naar buiten komt, waardoor de mest een gele kleur kan krijgen. Herken je deze mest bij je kip? De zwarte kleur van deze mest kan wijzen op coccidiose. Als mest zo zwart is als koffie, dan kan dat komen doordat er een coccidiose besmetting zit in het bovenste deel van de darm. De mest kleurt zo zwart omdat het oud bloed bevat. Herken je deze mest bij je kip?
  • Bacteriële infectie: Deze kip heeft zowel coccidiose als een bacteriële infectie. Herken je deze mest bij je kip? Dan is het belangrijk om in actie te komen. Deze kip heeft zowel een wormen besmetting als een bacteriële infectie. Herken je deze mest bij je kip?
  • Voeding: Deze kip heeft kersen gegeten. De pitten komen er onverteerd uit, waardoor je deze in de mest terugvindt.

Gezondheid van Kippen

Kippen kunnen door verschillende redenen ziek worden, maar laten dit vaak niet goed zien. Een zieke kip probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen. Zwakkere kippen worden namelijk vaak gepest door de rest van de groep. Er zijn een aantal kenmerken waar je een gezonde kip aan kunt herkennen. Observeer je kippen regelmatig. Gezonde kippen zijn altijd in de weer. Ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig. Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten.

Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed. Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed.

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Zieke kippen zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Ook heeft de kip last van bepaalde symptomen, die veroorzaakt worden door de ziekte. Maar dit gedrag vertelt nog niet meteen waar de kip precies aan lijdt. Door goed op de symptomen te letten kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip.

Er zijn verschillende ziektes die kippen kunnen krijgen. Deze worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of afwijkende cellen. Als beginner is het erg lastig om te zien waar de kip last van heeft. Sommige symptomen kunnen voorkomen bij meerdere soorten ziektes of plagen. Omdat het om levende dieren gaat, raden we bij twijfel altijd aan om een dierenarts te raadplagen.

Symptomen van Ziekte

  • Diaree: gezonde ontlasting is stevig, droog en groenbruin van kleur met een witte punt. Wanneer dit afwijkt is er iets mis met de kip.
  • Jeuk: veel jeuk wijst vaak op een huidaandoening.
  • Kale plekken: tijdens de rui is het normaal dat de kippen kale plekjes hebben.
  • Verlammingsverschijnselen: de kip kan bij een verlamming bepaalde lichaamsdelen niet meer bewegen en sleept deze mee.
  • Opgezette poten: bepaalde kippenziekten zorgen ervoor dat de poten opzwellen.
  • Vermagering: een zieke kip eet minder, waardoor ze al snel afvalt.
  • Verminderde eierproductie: het maken van een ei kost veel energie, iets wat een zieke kip niet heeft.

Specifieke Kippenziekten en Symptomen

  • Kalkpoten: te herkennen aan schilferige, opgezette poten.
  • Bloedluis: laat rode bultjes achter op de huid bij de poten en veroorzaakt veel jeuk en pijn. De kippen zijn erg vermoeid en kunnen op ten duur lijden aan bloedarmoede. De bloedluis zelf verstopt zich overdag in naden van het kippenhok.
  • Wormen: te herkennen aan diarree, vermagering, verbleekte kam en lellen en sufheid. De symptomen lijken op die van coccidiose.
  • Coccidiose: zorgt voor diarree, dat soms gepaard gaat met bloed. De kippen gaan ‘bol’ zitten en zijn vermoeid.
  • Bumblefoot: te herkennen aan dikke, opgezette poten. Op de poten vind je wondjes en korsten.
  • Favus: wordt ook wel poederkam genoemd. De kam en lellen hebben witte schilferige plekken.

Weerstand en Verzorging

Kippen worden minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Ze herstellen ook beter en sneller. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip. Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Dit heeft weer invloed op de gezondheid en dus de weerstand van de kippen.

Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Denk hierbij aan werkzaamheden in de tuin, het bijplaatsen van nieuwe dieren, een verhuizing of een ritje dierenarts. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes. Een slecht onderhouden kippenhok heeft invloed op de weerstand van de kippen. Als het verblijf te vochtig is, te koud of te veel tocht doorlaat, is dit erg slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven.

Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren. Goed gebalanceerd kippenvoer bestaat uit vetten, koolhydraten en eiwitten.

De Rui

Kippen die in de rui zijn gedragen zich vaak net als een zieke kip. Ze zien er bleker en dunner uit, hebben soms kale plekken en zijn minder actief. Wat opvalt is dat het kippenhok vol met veren ligt. De kippen voelen zich niet zo lekker, de rui vraagt namelijk veel energie van ze.

Wanneer je kip veel stress heeft, in de rui is, ziek is of letsel heeft is het goed om haar extra eiwitrijk voer en extra vitaminen te geven. Wij gebruiken voor dat laatste AviPro Vitamine A-D3-E-C vloeibaar.

De Cloaca en Legproblemen

De cloaca moet schoon en vochtig zijn, niet nat, en er mag geen poep aan blijven plakken. Een gezonde cloaca ziet eruit als een gleuf van een spaarpot. Als een kip aan de leg is dan zul je zien dat de gleuf iets meer een vorm van een rondje heeft. De cloaca mag niet uitsteken, bloederig of juist droog zijn.

Als de cloaca van je kip uitpuilt, dan heeft je kip waarschijnlijk een prolaps. Dit kan ontstaan na het leggen van een ei, als een stukje van de legdarm van de kip buiten de cloaca blijft hangen. Normaal gesproken trekt dit meteen weer in als de kip een ei heeft gelegd, maar bij een prolaps is daar iets mis gegaan. Let op: zet je kip direct apart van de andere kippen!

Als jij je kip lange tijd ziet persen, dan is de kans groot dat ze legnood heeft. Typische symptomen van een kip met legnood zijn: persen, rond waggelen als een pinguïn, weinig eten en drinken, niet actief en trillen met de vleugels, waterige of geen ontlasting. Als je kip legnood heeft, dan wil dat zeggen dat er een ei vast zit in het laatste deel van haar voortplantingsstelsel. Normaal glijdt het ei daar zo doorheen naar buiten, maar in het geval van legnood lukt het de kip niet om het ei eruit te krijgen. Als je een ei kan voelen rond het cloaca gebied van je kip, dan heeft je kip waarschijnlijk legnood.

Sommige kippen, maar vooral de goede legkippen, krijgen een iets dunnere huid rondom de cloaca en de buik. Door die dunnere huid is de doorbloeding minder goed, dit kan de veergroei verstoren. Tijdens de rui groeien deze veren vaak weer aan. Hierdoor kan het zijn dat je hen een kale kont heeft. Geen reden tot zorg gelukkig.

Dagelijkse Verzorging

Als je kippen hebt is het heel belangrijk om iedere dag een moment te nemen om even rustig te kijken hoe het met iedere kip gaat. Het is belangrijk dat je hun gedrag goed kent. Als je weet hoe je kip eruit ziet als ze gezond is, is het ook makkelijker te zien en te voelen als ze ziek is. Kijk bijvoorbeeld altijd ’s morgens of ze allemaal op het eten afkomen en ook daadwerkelijk gaan eten en of ze actief zijn. Gedraagt één van je kippen zich anders dan normaal wees dan alert en kijk bij ons Kippen EHBO. Kippen zijn vogels die hard zijn voor zichzelf. Zij laten daardoor pas laat zien dat ze ziek zijn.

Je kippen zullen tot de schemer vrolijk rondscharrelen en pikken. De meeste kippen gaan vanzelf naar hun hok om op stok te gaan. Je moet dan hun hok afsluiten om te zorgen dat ze niet ten prooi kunnen vallen aan roofdieren zoals vossen en marters.

Raap iedere dag de eieren, hoe sneller hoe beter. Laat nooit ergens eieren liggen, dit voorkomt dat ze op de eieren gaan staan en ze opeten of er op gaan broeden. Zit er een kip op haal ze dan toch altijd weg! Controleer ook of de eieren er goed uit zien.

Zorg ervoor dat het zaagsel droog blijft en verschoon het regelmatig. Maar leg wel altijd stro in het legnest.

labels: #Kip

Zie ook: