Vlees is een veelzijdig product dat vaak gebruikt wordt tijdens het ontbijt, de lunch of het avondeten. Je lust misschien graag een stukje vlees. Maar net zoals met vele andere producten gelden er andere regels als je zwanger bent. Lees hier waar je op moet letten als je zwanger bent en vlees wil eten.

Vlees tijdens je zwangerschap

Tijdens je zwangerschap kan je over het algemeen prima vlees eten. De belangrijkste voedingsstoffen in vlees zijn vitamines B1, B6 en B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het ook ijzer en een hoop eiwitten op. Vlees past dus goed binnen een gezond eetpatroon tijdens je zwangerschap, mits je rekening houdt met een aantal dingen.

Waarom moet je voorzichtig zijn met rauw voedsel als je zwanger bent?

In sommige voedingsproducten kan een bacterie of parasiet zitten waar je ziek van kan worden. Als je hiermee besmet raakt, kan dat tijdens de zwangerschap ernstige gevolgen hebben, zoals een miskraam of vroeggeboorte. Daarom is het advies om extra voorzichtig te zijn met deze voedingsproducten.

Listeria kan je krijgen door het eten van rauwe producten, zoals rauw vlees, rauwe vis en zachte kaas gemaakt van rauwe melk (ongepasteuriseerd). Door deze producten goed te verhitten, gaat de listeria-bacterie dood. Melk uit de supermarkt is altijd eerst verhit.

Toxoplasmose kan je krijgen door een parasiet in de poep van katten. Via kattenpoep kan het ook in de aarde komen, en zo groenten en fruit besmetten. Om besmetting met listeria en toxoplasmose te voorkomen, is het belangrijk om vlees, vis en eieren goed te verhitten (koken of bakken) en geen zachte kaas of andere producten met rauwe melk te eten. Groente en fruit kan je goed wassen of schillen.

Mijd rauw vlees

Als je zwanger bent, kan je beter geen rauw vlees eten. De parasiet Toxoplasma gondii kan voorkomen in rauwe producten en deze is schadelijk voor je ongeboren kindje. Hoe vroeger in je zwangerschap je zit, hoe kwetsbaarder je kindje is, en hoe groter de schade zal zijn voor je baby. Blijf dus tijdens je gehele zwangerschap goed opletten en bak je vlees altijd goed door. Het is misschien minder lekker, maar het is wel de meest verantwoorde en daarmee de beste keuze voor jezelf en je kindje.

Listeria bacterie

Listeria is een bacterie die een voedselinfectie kan veroorzaken. Deze bacterie is vooral te vinden in producten die langdurig gekoeld bewaard worden en die zonder verhitting worden gegeten. Hoewel de kans klein is dat je besmet raakt, kunnen de gevolgen ernstig zijn als je zwanger bent. Het kan namelijk leiden tot een miskraam of vroeggeboorte. De listeria bacterie overleeft temperaturen boven de 70 °C niet. Als je je vlees dus goed doorbakt, is er niks aan de hand. Een medium biefstukje kan je dus beter even niet bestellen, wanneer je uit eten gaat.

Toxoplasma gondii is een parasiet, die toxoplasmose kan veroorzaken. Voor zwangere vrouwen is er een extra risico vanwege mogelijke schade aan het ongeboren kind. Om problemen te voorkomen is het belangrijk de handen regelmatig te wassen en om vlees goed te verhitten of in te vriezen voor minimaal 2 dagen bij -12°C.

Niet iedereen wordt ziek na besmetting met Toxoplasma gondii. De een heeft nauwelijks klachten, terwijl de ander (tijdelijk) last heeft van moeheid, lusteloosheid, opgezwollen klieren, lichte koorts en huiduitslag. Mensen met minder weerstand kunnen ergere klachten krijgen, zoals een oogafwijking, aantasting van het zenuwstelsel, de hartspier of de hersenen.

Wie éénmaal toxoplasmose heeft gehad, is er verder immuun voor. Dat geldt voor ongeveer een kwart van de Nederlandse bevolking. Toxoplasma gondii komt voor bij allerlei dieren. Alleen bij katten ontstaan eitjes, zonder dat deze dieren er zelf ziek van worden, maar ze kunnen het overdragen. Vooral dieren die buiten komen, lopen kans op besmetting. Als dat om landbouwdieren gaat, kan dat een bron zijn van eventueel besmet (rauw) vlees. Je kunt dat niet zien, ruiken of proeven.

Ook groente en fruit wat buiten groeit kan door de ontlasting van katten besmet raken. De parasiet overleeft niet bij hoge temperaturen. Verhitten (bakken, braden e.a.) boven de 70 °C of het (eerst) invriezen van vlees bij -12 °C voor minimaal 2 dagen doodt de parasiet.

Mensen met een verminderde weerstand, waaronder kinderen, bejaarden, zieken en zwangere vrouwen lopen meer risico op toxoplasmose. Toxoplasma kan in de eerste maanden van de zwangerschap dodelijk zijn voor het ongeboren kind. De ziekte kan later in de zwangerschap ernstige, blijvende schade veroorzaken aan de ogen en hersenen van de baby.

Buiten gehouden (landbouw) dieren, zoals sommige varkens en kippen, maar ook paarden, schapen, geiten en wild lopen meer risico op besmetting met Toxoplasma gondii, dan dieren die binnen gehouden worden. Dit komt omdat zij er makkelijker in aanraking komen met besmette muizen, ratten, vogels en planten.

Het invriezen van vlees bij -12 °C voor ten minste 2 dagen zal de parasiet Toxoplasma gondii doden. Goed ingevroren vlees of vleeswaren zijn veilig om te eten.

Voor zwangere vrouwen en mensen met een sterk verminderde weerstand zijn er extra spelregels:

  • Eet geen rauw vlees of rauwe vleeswaren zoals filet américain. Ook geen rauwe bewerkte vleeswaren zoals ossenworst, salami en rosbief.
  • Eet geen zachte rauwmelkse kazen, ook vanwege het risico op listeria. Bij rauwmelkse kazen staat op het etiket bij de ingrediënten ‘rauwe melk’ of ‘au lait cru’.
  • Verschoon - tijdens de zwangerschap - dagelijks de kattenbak en doe dit bij voorkeur niet zelf of draag handschoenen. Draag ook handschoenen bij het tuinieren.

Toch iets verkeerds gegeten?

Heb je toch een keer rauw vlees gegeten? Geen paniek. De kans dat je besmet bent geraakt met een schadelijke bacterie, en dat dit direct schadelijk is voor je baby, is klein. Twijfel je of krijg je klachten kort na het eten ervan? Raadpleeg dan een dokter of je verloskundige.

Overzicht voor op je koelkast

Vlees is gezond, mits je het zorgvuldig uitkiest en op de juiste manier bereidt. Het is soms lastig het overzicht te houden van welke producten je nu wel of niet mag tijdens je zwangerschap. Met onderstaand overzicht, zie je het in één oogopslag. Handig voor op je koelkast!

Wel eten Niet eten
Alle gebakken, gekookte of gebraden vlees zoals:
  • Kipfilet
  • Kalkoen
  • Rundvlees (biefstuk goed doorbakken)
  • Hamburger (goed doorbakken)
  • Fricandeau
  • Gehakt
  • Worst
  • Varkensvlees
  • Achterham
  • Beenham
  • Ontbijtspek (met mate i.v.m. zoutgehalte)
  • Boterhamworst
  • Gerookte kipfilet
  • Theeworst
  • Grillworst
  • Rookworst
  • Salami (tenzij verhit op bijvoorbeeld een pizza)
  • Coburger ham Chorizo (tenzij verhit op bijvoorbeeld een pizza)
Lever, zoals:
  • Lever (bevat veel vitamine A)
  • Leverworst (max 1x per dag)
  • Leverkaas (max 1x per dag)
  • Leverpastei (max 1x per dag)
  • Foie gras
  • Pate (max 1x per dag)
Rauw vlees, zoals:
  • Tartaar
  • Rosbief
  • Eend (deze is meestal niet helemaal doorbakken)
  • Carpaccio
  • Cervelaat
  • Ossenworst
  • Parmaham
  • Serranoham
  • Prosciutto
  • Filet Americain
  • Rookvlees

labels: #Vlees

Zie ook: