Zilvervliesrijst en rijstwafels passen in een gezond, gevarieerd eetpatroon. En baby's kun je rijstebloem geven, bijvoorbeeld als pap. Dit om te voorkomen dat je te veel arseen binnenkrijgt.

Waarom is er bezorgdheid over arseen in rijst?

Uit voorzorg adviseren we wel om niet elke dag rijst of rijstproducten te geven aan kinderen. Dat komt omdat er relatief veel arseen in rijstproducten kan zitten. Het kan mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid als je er langdurig te veel van binnenkrijgt.

Het advies geldt vooral voor baby’s en peuters, maar oudere kinderen en volwassenen kunnen ook te veel binnenkrijgen, als ze vaak en veel rijst en rijstproducten eten. Er zijn strenge normen op hoeveel arseen er in voedingsmiddelen mag zitten. De normen voor kindervoeding, zoals rijstebloem en rijstwafels, zijn nog strenger.

Planten zoals rijst nemen arseen op uit de bodem en het water. Arseen komt voornamelijk in voedsel terecht door milieuvervuiling. Dit is niet te voorkomen.

Wat is arseen?

Arseen, of arsenicum, behoort tot de zware metalen en is veelvoorkomend in lage concentraties in gesteente, de grond en grondwater. Er bestaan organische vormen en anorganische vormen van arseen. Anorganische vormen zijn schadelijker voor de gezondheid dan organische vormen.

Arseen komt voornamelijk voor in rijst en rijstproducten. De EFSA heeft op basis van haar onderzoek gekeken naar arseen in rijst of rijstproducten die in Europa worden gegeten. In bijvoorbeeld Aziatische landen kan dit risico zeker ook bestaan, maar hier heeft de EFSA niet naar gekeken.

Risico's van arseen

Te veel arseen in je lichaam kan lijden tot een verhoogd risico op blaas- en longkanker en voor schade aan het zenuwstelsel. Vooral baby’s en zwangere vrouwen lopen risico. Een langdurig te hoge inname van arseen verhoogt de kans op kanker. Voor arseen is geen toelaatbare dagelijkse inname (TDI). Dat wil zeggen: de hoeveelheid arseen in voedingsmiddelen moet zo laag mogelijk zijn.

De EU heeft ter bescherming wel grenswaarden ingesteld voor rijst en rijstproducten maar het is vreemd dat die per product verschillen:

  • 100 mcg/kg rijstproducten voor baby’s
  • 200mcg/kg witte rijst
  • 250mcg/kg volkoren en voorgekookte rijst
  • 300mcg/kg rijstwafels en rijstkoekjes
  • 10 mcg/liter drinkwater

Kinderen kunnen door hun lagere lichaamsgewicht een relatief hogere hoeveelheid arseen binnenkrijgen. Voor rijstproducten die voor kleine kinderen bestemd zijn, is de maximale toegelaten hoeveelheid arseen daarom nog lager.

Waarom bevat rijst zoveel arseen?

Er zijn twee soorten arsenicum: anorganisch (arseniek en arsenaal) en organische arseen. Rijst bevat het giftige anorganische arseen. Organisch arsenicum is relatief onschadelijk en ook te vinden in vis, zeevruchten en algen.

Door de teeltwijze in water lost arseen op uit de grond, daardoor bevat rijst meer arsenicum dan andere voedingsmiddelen. De waterkwaliteit en het gebruik van bestrijdingsmiddelen en meststoffen bepaalt de hoeveelheid arseen in het eindproduct. Als afvalwater van veebedrijven bijvoorbeeld aan het grondwater wordt toegevoegd verhoogt dit het arseen gehalte.

Het is moeilijk om te zeggen of je wel of niet elke dag 1, 2 of meer rijstproducten, zoals rijstwafels, kan eten of geven. Het hangt ervan af hoe je eetpatroon er verder uitziet.

Wat kun je zelf doen?

Het advies is voor iedereen om gevarieerd te eten, dat geldt ook voor kinderen. Varieer in tussendoortjes. Denk aan groente, fruit, cracker, schaaltje yoghurt of een boterham. En wissel in een week rijst af met aardappelen, pasta of andere graanproducten.

Verder kun je er voor kiezen de rijst te wassen voor gebruik en het te koken in ruim voldoende water. Hiermee kun je het arseen ook nog deels wegspoelen. Wil je jouw baby rijstebloem geven, bijvoorbeeld in de fles, doe dit dan liever niet elke dag. af met pap op basis van granen.

Producenten van voedingsmiddelen moeten controleren of de hoeveelheden in hun producten niet boven de norm uitkomen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ziet toe op naleving van de normen door producenten van voedingsmiddelen. Als blijkt dat normen overtreden worden, treedt de NVWA op. Er wordt dus streng op toegezien dat de hoeveelheid arseen in producten niet te hoog is.

Kijk of je rijst kan vinden die uit het Himalaya gebied. Deze worden geïrrigeerd met bergwater en bevatten het niet toxische organische arseen. Ook basmati rijst heeft minder arseen. Eet niet meer dan 2 of 3 keer in de week rijst. Neem zoveel mogelijk biologische (volkoren) rijst. Spoel de rijst zoveel mogelijk onder stromend water af en laat het een nacht weken en kook het in ruim water.

Adviezen en aanbevelingen

  • Eet gevarieerd: Wissel rijst af met andere granen en voedingsmiddelen.
  • Was de rijst: Spoel rijst goed af voor het koken om het arseengehalte te verlagen.
  • Kook in ruim water: Gebruik veel water bij het koken en giet het overtollige water weg.
  • Beperk rijstwafels: Geef kinderen niet dagelijks rijstwafels.
  • Kies alternatieven: Overweeg alternatieven zoals quinoa, maïs of andere granen voor wafels en snacks.

Samenvattend, hoewel arseen in rijst een punt van zorg is, zijn er manieren om de blootstelling te minimaliseren en een gezond en gevarieerd dieet te behouden.

labels:

Zie ook: