Wie van plan was om vanavond wat restjes rijst van gisteren op te warmen, kan dat misschien beter niet doen. Sociale media gebruikers menen namelijk dat je dood- en doodziek zou kunnen worden wanneer je eerder gekookte rijst opnieuw opwarmt. Braken, dunne ontlasting en hoofdpijn zouden de gevolgen zijn van het opnieuw opwarmen van rijst. Maar of dat kliekje rijst van gisteravond dan echt je laatste maaltijd wordt? Waarschijnlijk niet.

Ja, je kunt voedselvergiftiging krijgen van het eten van opnieuw opgewarmde rijst. Volgens de filmpjes zou je heel ziek kunnen worden en zelfs dood kunnen gaan door het eten van rijst die na het bereiden nog een keer is opgewarmd. Nu valt dit gelukkig allemaal wel mee, maar je kunt er wel ziek van worden.

De Bacillus Cereus Bacterie

Volgens Anne Lugterink, deskundige bij het Voedingscentrum, kan het opwarmen van je rijst voor nare klachten zorgen, als je het niet op de juiste manier doet. Volgens Lugterink is dit allemaal een beetje overdreven, al is het wel belangrijk om op te passen, omdat het voor vervelende klachten kan zorgen.

De term 'reheated rice syndrome' verwijst naar een voedselvergiftiging die veroorzaakt wordt door de bacterie Bacillus cereus. "Dat is een bekende bacterie die voedselvergiftiging kan veroorzaken. Deze kan voorkomen in rijst, maar ook in bijvoorbeeld pastagerechten, eiwitrijk voedsel, sausjes en pudding", vertelt Lugterink aan Hart van Nederland. "Het gaat daarbij vaak om producten die te lang, niet koud genoeg bewaard zijn."

Pascalle Stijger, voedingsdeskundige, zegt: "Als je rijst te lang buiten de koelkast laat staan of niet koud genoeg bewaart, dan kan daar een bepaalde bacterie in voorkomen: de bacterie Bacillus cereus. Ook in pastagerechten, eiwitrijk voedsel, sausjes en pudding die te lang en niet koud genoeg bewaard zijn, kan deze bacterie voorkomen."

Sporenvormende Bacteriën

In bereidde rijst die te lang en niet koud genoeg bewaard wordt, kan de bacterie Bacillus Cereus voorkomen. De bacterie kan sporen vormen die goed kunnen overleven en ook hittebestendig zijn. Deze zogenoemde sporenvormende bacterie kan zelfs bij het koken van rijst overleven en toxinen produceren waar je ziek van kunt worden.

De bacterie Bacillus cereus is de grote slechterik in dit verhaal. Die is vaak ook al aanwezig bij ongekookte rijst en pasta, maar wordt pas kwaadaardig bij een bepaalde temperatuur. Ongekookte rijst kan sporen bevatten van Bacillus cereus, bacteriën die voedselvergiftiging kunnen veroorzaken.

Volgens de basisinformatiebladen voedselveiligheid van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit komen bacteriën doorgaans vooral voor als een vegetatieve/actieve cel en deze zijn meestal niet opgewassen tegen hitte. Er zijn echter ook bacteriën die sporen kunnen vormen wanneer de leefomstandigheden niet optimaal zijn, zoals bij hitte of droogte. Sporen zijn een soort overlevingscapsules die veel beter bestand zijn tegen deze barre omstandigheden dan de vegetatieve cel.

Deze sporen gaan in een soort "slaapstand". Als het gerecht vervolgens opnieuw opgewarmd wordt, kunnen deze zich ontwikkelen in nieuwe bacteriën. "Op het moment dat je je eten niet koud genoeg bewaard en niet snel genoeg koud zet, kan dat leiden tot meer bacteriegroei", aldus de deskundige.

Het Groeiproces van Bacteriën

De perfecte omstandigheden voor een groeispurt? Kamertemperaturen. Als je een pan nasi hebt gemaakt en je laat die de hele nacht op het aanrecht staan, krijgt de bacterie alle tijd om zich snel te vermenigvuldigen. Als je veel van die bacteriën eet, kun je een voedselvergiftiging krijgen’, aldus Van der Vossen.

Het wordt pas een probleem als je de rijst, maar ook pasta of ander eiwitrijk voedsel, na het verhitten te lang tussen de 10 °C en 50 °C bewaart. Dit is namelijk een perfecte temperatuur voor bacteriegroei. De sporen kunnen dan ontkiemen en weer actieve cellen worden. Als actieve cellen zal Bacillus Cereus toxinen (gifstoffen) produceren en sommige van deze gifstoffen kunnen erg goed tegen hitte. Bij het weer opwarmen van je maaltijd kunnen deze dus actief blijven, waardoor je er ziek van kunt worden.

Wanneer je rijst na het koken te lang buiten de koeling laat staan, heeft de bacterie vrij spel om zich te verspreiden. De ziekmakende stof begint zijn ding te doen in de warme en vochtige omgeving van rijst.

De meeste bacteriën die ontstaan op je restjes overleven de hitte tijdens het heropwarmen namelijk niet. De bacillus cereus is helaas de uitzondering op de regel.

Symptomen en Gevolgen

Als je rijst eet die Bacillus cereus bacteriën bevat, kun je ziek worden en ongeveer 1 tot 5 uur daarna last krijgen van braken of diarree. In al ons eten zitten bacteriën. Lage aantallen zijn ongevaarlijk, maar op het moment dat je veel bacteriën binnenkrijgt, kun je ziek worden en last krijgen van misselijkheid, braken en diarree.

Van misselijkheid en overgeven tot buikpijn en diarree. De symptomen houden gelukkig niet lang aan. Na één of twee dagen gaat het over.

Als je voedselvergiftiging hebt, is de kans groot dat die niet onopgemerkt blijft. De symptomen kunnen variëren, afhankelijk van de bron van de infectie. Hoe lang het duurt voor de symptomen verschijnen hangt ook af van de bron van de infectie, maar het kan variëren van zo weinig als 1 uur tot zo lang als 28 dagen.

Naar schatting worden jaarlijks ongeveer 50.000 Nederlanders ziek worden van Bacillus cereus. Dodelijke gevallen van deze bacterie zien we eigenlijk nooit. Je kunt dus inderdaad ziek worden door gekookte rijst die te lang buiten de koelkast bewaard wordt - net als dat geldt voor andere restjes - maar dodelijk zal het niet snel zijn.

Veilige Bewaar- en Opwarmmethoden

Gelukkig kun je het makkelijk voorkomen door je maaltijd op tijd in de koelkast te stoppen en niet te lang te bewaren. Eten goed bewaren Een besmetting met Bacillus cereus is echter te voorkomen door de maaltijd op de juist manier te bewaren, aldus het Voedingscentrum.

Culy to the rescue! Gelukkig is dit hele verhaal gemakkelijk te voorkomen. Het enige waar je op moet letten is dat je jouw restjes niet te lang buiten de koeling laat.

Om te voorkomen dat je ziek wordt van restjes eten, dan kun je op de volgende dingen letten:

  • Koel restjes snel terug. Zet ze in ieder geval binnen 2 uur in de koelkast, en het liefst eerder. Heb je een grote hoeveelheid? Dan kun je het sneller laten afkoelen door het bijvoorbeeld eerst in een bak koud water te zetten.
  • In ieder geval binnen 2 uur weer in de koelkast en het liefst al eerder. "Bij een grote hoeveelheid kan het best lang duren voor deze afgekoeld is, maar zet het dan in een schaaltje in een bak met koud water. Dan hoef je geen warme maaltijd in je koelkast te zetten", aldus Lugterink.
  • Restjes zijn in de koelkast 2 tot 3 dagen houdbaar. Wil je ze langer bewaren? In de vriezer zijn restjes 3 maanden houdbaar.
  • Door en door verhittenRestjes blijven dan nog ongeveer 2 à 3 dagen houdbaar en als je het langer wil bewaren kun je de maaltijdrestjes invriezen. "Dan kun je het gewoon weer opwarmen. Bij het invriezen rem je namelijk de bacteriegroei. Op het moment dat je het weer wil opwarmen is het wel belangrijk dat je het eten door en door verhit."
  • Zorg dat je koelkast op 4 °C staat.
  • Verhit eten goed voor gebruik. Bij het opwarmen in de magnetron is het belangrijk het gerecht tussendoor goed te roeren, zodat het door en door warm is.
  • Roer het eten bijvoorbeeld even tussendoor tijdens het opwarmen in de magnetron. Zo zorg je er volgens Lugterink in ieder geval voor dat je de maaltijd goed verhit.
  • Verwarm niet iets voor de derde keer. Heb je een restje 1 keer opgewarmd en blijft er alsnog van over? Gooi dat eten dan weg.
  • Wees voorzichtig met het nogmaals opwarmen van gerechten van Chinees-Indische (afhaal)restaurants. Heeft het langer dan 2 uur buiten de koelkast gestaan? Warm het dan niet nogmaals op, maar gooi het weg.

Het is belangrijk dat je het eten na het bereiden laat afkoelen en binnen twee uur in de koelkast zet. In de kou kan de bacterie nog wel groeien, maar dit gaat heel langzaam. Als je kleine hoeveelheden binnenkrijgt, is dat geen probleem, maar geef de bacterie niet te veel kans om te groeien. Bewaar het eten dus maximaal 2 dagen in de koelkast en warm het goed op voordat je het gaat eten.

Samenvatting van Bewaaradviezen

Hieronder een overzicht van de belangrijkste bewaaradviezen om het risico op voedselvergiftiging door opgewarmde rijst te minimaliseren:

Advies Details
Snel afkoelen Zet restjes binnen 2 uur na bereiding in de koelkast.
Koelkasttemperatuur Zorg ervoor dat je koelkast op 4 °C staat.
Bewaarperiode Bewaar restjes maximaal 2-3 dagen in de koelkast.
Invriezen Voor langere bewaring, vries restjes tot 3 maanden in.
Verhitten Verhit restjes goed, roer regelmatig tijdens het opwarmen.
Heropwarmen Verwarm restjes niet vaker dan één keer.

labels:

Zie ook: