Rode gist rijst is een traditioneel Chinees voedingsmiddel dat ontstaat door fermentatie van rijst. Meer dan 2000 jaar geleden begon men in het Zuidoosten van China met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus. De rijst krijgt door fermentatie een dieprode kleur en ook ontstaan door fermentatie verschillende bioactieve stoffen zoals saponinen, sterolen en isoflavonen. Tijdens dit proces wordt de stof Monacoline K gevormd, een belangrijk bestanddeel van rode gist rijst.

Wat is Rode Gist Rijst?

Rode gist rijst (xuezhikang of rode koji) is rijst die is gefermenteerd door de gist Monascus purpureus. Hierbij worden belangrijke bioactieve stoffen gevormd zoals monacolines (waarvan het merendeel monacoline K), sterolen, saponinen en isoflavonen en krijgt de rijst haar dieprode kleur. Rode gist rijst wordt van oudsher in Aziatische landen gegeten en gebruikt als natuurlijke kleurstof en geneesmiddel.

Bij voedingsmiddelen wordt veelvuldig gebruikgemaakt van fermentatie, om eigenschappen als consistentie, geur, houdbaarheid, smaak, uiterlijk, verteerbaarheid of zuurgraad te veranderen. Denk maar aan de productie van bier, brood, kaas, yoghurt, wijn en zuurkool. In het geval van rode gist rijst geeft de fermentatie door Monascus purpureus het voedingsmiddel niet alleen zijn karakteristieke dieprode kleur maar ook een scala aan heilzame stoffen.

In Nederland wordt rode gist rijst hoofdzakelijk als voedingssupplement gebruikt voor het verlagen van de totaal- en LDL-cholesterolspiegel. Het is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines willen of kunnen gebruiken.

De Werking van Monacoline K

Monacoline K is een bestanddeel van rode gist rijst. Uit diverse studies blijkt dat monacoline K uit rode gist rijst bij een dosering van 10mg helpt bij het in stand houden van een normaalcholesterolgehalte. 10 mg Monacoline K uit rodegistrijst draagt bij aan het behoud van normale cholesterolgehalten in het bloed. Monacoline K is de werkzame stof in rode gistrijst, die het LDL cholesterol verlaagd.

Monacoline K verlaagt het ongunstige LDL-cholesterol en kan tegelijkertijd het HDL-cholesterol in je bloed verhogen. De verhouding tussen deze twee vormen is belangrijk voor je gezondheid. Dit verlaagt het risico op hart- en vaatziekten.

Cholesterolverlagende werking

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat rode gist rijst de cholesterolspiegel net zo goed verlaagt als statines, maar veel beter wordt verdragen. Rode gist rijst verlaagt de LDL-spiegel in dezelfde mate als statines, maar wordt beter verdragen en is daarom een geschikt alternatief voor mensen die intolerant zijn voor statines.

Een dosis rode gist rijst met 5-6 mg monacoline K zorgt voor een even grote cholesteroldaling als 20 mg lovastatine, mede door het enzym HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A reductase), en daarmee de cholesterolsynthese, te remmen.

Aanvullende voordelen

Minder bekend is dat rode gist rijst tevens zorgt voor verlaging van de spiegels van triglyceriden, lipoproteïne(a) en CRP (C-reactive protein), drie andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten, en daarnaast zorgt voor verhoging van het gunstige HDL-cholesterol en adiponectine. Ook is vastgesteld dat rode gist rijst antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen bezit, de endotheelfunctie verbetert, atherosclerose remt en beschermt tegen leververvetting.

Tevens zijn er aanwijzingen dat rode gist rijst de insulinegevoeligheid verbetert, een bloeddrukverlagend effect heeft en de nieren beschermt bij hyperlipidemie.

Rode Gist Rijst en Hartgezondheid

Ook voor het hart zelf kan rode gist rijst een rol van betekenis spelen. Meerjarig gebruik van rode gist rijst blijkt de prognose van mensen met kransvatziekte die een hartinfarct hebben doorgemaakt, aanzienlijk te verbeteren. Vergeleken met placebo liet een grootschalig Chinees onderzoek (bijna 5000 mensen) een duidelijk verlaagd risico (45%) op een tweede infarct of andere cardiovasculaire ziekte zien. De serumspiegel van zowel LDL, HDL als triglyceriden verbeterden.

Net zoals statines zorgt rode gist rijst voor significante verlaging van de kans op een bypassoperatie, hartinfarct of sterfte door kransvatziekte bij mensen met kransvatziekte en dislipidemie. Dit is de conclusie van een review van meer dan twintig klinische studies met rode gist rijst.

Verschillen met Statines

Uit diverse onderzoeken is gebleken dat rode gist rijst dezelfde cholesterolverlagende werking heeft als statines, maar dan met veel minder bijwerkingen. Rode gist rijst wordt in de meeste gevallen beter verdragen dan reguliere cholesterolmiddelen. Deze reguliere middelen bevatten één werkzame stof in hoge dosering, terwijl rode gist rijst een combinatie van meerdere werkzame stoffen in lage dosering bevat met hetzelfde effect. En heel belangrijk allemaal natuurlijke stoffen!

Een belangrijk onderscheid is dat monacoline K uit rode gist rijst al voor 40-60% uit de biologisch actieve, zure vorm bestaat die de cholesterolverlaging teweegbrengt. Bij statines daarentegen gaat het om een inactieve vorm (de zogenaamde lactonvorm). Deze vorm dient eerst door de lever in de biologisch actieve vorm te worden omgezet. Naar alle waarschijnlijkheid is de grote hoeveelheid van deze inactieve vorm bij synthetische cholesterolverlagers verantwoordelijk voor de vervelende en soms zelfs gevaarlijke bijwerkingen.

Waar statines één stof in een hoge dosering bevatten, is rode gist rijst een synergetische combinatie van natuurlijke, werkzame stoffen in (veilige) lagere doseringen. Naast monacolines bevat rode gist rijst fytosterolen, isoflavonen, pigmenten en enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren.

De (synergetische) combinatie van bioactieve stoffen is verantwoordelijk voor de klinische effecten van rode gist rijst.

Nadelen van statines

Daaraan kleeft een groot nadeel, want het gebruik van statines is voor een hoog percentage gebruikers (tot wel 20%) niet zonder risico. Niet alleen de grote kans op deze nare bijwerkingen maant tot terughoudendheid bij het voorschrijven van statines. Zo zijn er onderzoekers die menen dat statines geen bescherming tegen hart- en vaatziekten bieden, maar deze juist bevorderen.

Aanbevolen dosering en nieuwe wetgeving

De European Food Safety Authority heeft vastgesteld dat een dagdosis rode gist rijst met (minimaal) 10 mg monacoline K vereist is voor een significante cholesterolverlaging. Een dagdosis rode gist rijst bevat idealiter 10 mg monacoline K.

Echter, door een wetswijziging mogen sinds juni 2022 alleen rode gist rijst supplementen worden verkocht die niet meer dan 3 mg monacolinen per dagdosis bevatten. Sinds 22 juni 2022 is er nieuwe Europese wetgeving die bepaalt dat een rode gist rijst product nog maximaal 3 mg aan monacoline K per dagdosering mag bevatten*.

Vanaf 22 juni 2022 geldt echter een maximale hoeveelheid van 2.99 mg monacolinen per dagdosering in rode gist rijst supplementen.

Belangrijke aandachtspunten bij gebruik

Voor het gebruik van monacoline K is het van belang om te kiezen voor een supplement van hoogwaardige kwaliteit. Voor optimale werking van monacoline K uit rode gist rijst is het van belang om te kiezen voor een hoogwaardig supplement dat naast monacoline K ook is voorzien van het co-enzym Q10.

Belangrijke kwaliteitsaspecten van rode gist rijst zijn dat deze niet genetisch gemodificeerd mag zijn en vrij dient te zijn van citrinine, een toxische stof die zenuwstelsel, lever en nieren aantast en zelfs kankerverwekkend kan zijn.

Naast de aanbevolen dagdosering geldt voor rode gistrijst ook dat de werking afhankelijk is van de activiteit van de genen SLCO1B1 en CYP3A4. SLCO1B1, het transport gen, zorgt voor transport van de statine naar de lever; in de lever wordt de werkzame stof omgezet via CYP3A4. Een verminderde activiteit van een of beide genen heeft dus direct effect op de werking en eventuele bijwerkingen. Om die redenen is dus een DNA-test belangrijk.

Het is te adviseren om bij langdurig gebruik van Monacoline K, de voeding met co-enzym Q10 en vitamine D suppletie aan te vullen.

Wanneer is een aanvulling met Rodegistrijst (Monacoline) nuttig?

Een supplement met Monacoline K uit rodegistrijst heeft een vergelijkbare werking als een statine. Bij het gebruik van statines, voor je cholesterol, kun je het beste een aanvulling met rodegistrijst overleggen met je huisarts of apotheker.

Waar moet ik op letten bij gebruik van Rodegistrijst (Monacoline)?

In sommige gevallen kunnen er bijwerkingen ontstaan door het gebruik van rodegistrijst supplementen, bijvoorbeeld spierpijn en maag- en darmklachten. Deze bijwerkingen lijken op die van statines, een medicijn voor het verlagen van cholesterol. Wanneer men stopt met gebruik van rodegistrijst, verdwijnen in de meeste gevallen de bijwerkingen.

Ervaar jij bijwerkingen bij gebruik van rode gistrijstsupplementen? Meld dit dan bij het Lareb.

Bij het optreden van bijvoorbeeld spierpijn, kan het nuttig zijn de voeding aan te vullen met co-enzym Q10 en vitamine D supplementen.

Gebruik in combinatie met statines en andere producten

Bij gebruik van cholesterolverlagende medicatie, zoals statines, of andere rodegistrijst producten, is het niet verstandig om dit samen met rodegistrijst supplementen te gebruiken. Gebruik van een rodegistrijst supplement kun je dan het beste met een deskundige overleggen.

Zwangerschap, borstvoeding, kinderen en ouderen

Er zijn onvoldoende gegevens bekend over de veiligheid van rodegistrijst tijdens zwangerschap en borstvoeding. Het advies is daarom om het niet te gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding.

Het advies is om rodegistrijst niet te gebruiken wanneer je jonger dan 18 jaar of ouder dan 70 jaar bent.

Interacties

Rode gist rijst verlaagt de synthese van co-enzym Q10 en vitamine D.

Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever. Rode gist rijst kan daarom een wisselwerking hebben met medicijnen die invloed hebben op het CYP3A4-enzym, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers.

Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.

Veiligheid

Rode gist rijst is veilig in de geadviseerde dosering (zie gebruiksadviezen), ook bij langdurig gebruik.

Let op!

Raadpleeg voor gebruik van een supplement met Monacoline K een deskundige als u cholesterolverlagende medicatie, zoals een statine, gebruikt. Bijwerkingencentrum Lareb ziet een toename van meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst supplementen. Rode gist rijst bevat Monacoline K, een natuurlijke statine. Meer weten over de mogelijke bijwerkingen van rode gist rijst?

Referenties

  1. Verhoeven V et al. Red yeast rice lowers cholesterol in physicians - a double blind, placebo controlled randomized trial. BMC Complement Altern Med.
  2. Verhoeven V et al. Can red yeast rice and olive extract improve lipid profile and cardiovascular risk in metabolic syndrome? A double blind, placebo controlled randomized trial. BMC Complement Altern Med.
  3. Li Y et al. A meta-analysis of red yeast rice: an effective and relatively safe alternative approach for dyslipidemia. PLoS One.
  4. Fujimoto M et al. Study of the effects of monacolin k and other constituents of red yeast rice on obesity, insulin-resistance, hyperlipidemia, and nonalcoholic steatohepatitis using a mouse model of metabolic syndrome. Evid Based Complement Alternat Med.
  5. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA); Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to monacolin K from red yeast rice and maintenance of normal blood LDL-cholesterol concentrations (ID 1648, 1700) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006.
  6. Shang Q, Liu Z, Chen K et al. A systematic review of xuezhikang, an extract from red yeast rice, for coronary heart disease complicated by dyslipidemia. Evid Based Complement Alternat Med.
  7. J.R.B.J. Jeanine E. Angela H.E.M. Ned Tijdschr Geneeskd.

labels:

Zie ook: