Rode gist rijst (xuezhikang of rode koji) is rijst die is gefermenteerd door de gist Monascus purpureus.
Tijdens dit proces wordt de stof Monacoline K gevormd.
Rode gist rijst komt uit China, maar wordt van oudsher niet overal in China gegeten.
In verschillende provincies in het zuidoosten van China (waaronder Jiangsu, Fujian, Jiangxi, Zhejiang en Shanghai) zijn mensen meer dan 2000 jaar geleden begonnen met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus. Hierdoor kreeg de rijst een dieprode kleur.
Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) maakt tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding (als smaakmaker, conserveringsmiddel en natuurlijke kleurstof) en het is opmerkelijk, dat juist deze provincies de laagste cardiovasculaire sterfte van heel China hebben.
Rode gist rijst is binnen de traditionele Chinese geneeskunde een beproefd middel voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart.
Hierbij worden belangrijke bioactieve stoffen gevormd zoals monacolines (waarvan het merendeel monacoline K), sterolen, saponinen en isoflavonen en krijgt de rijst haar dieprode kleur.
In Nederland wordt rode gist rijst verkocht als voedingssupplement.
In Westerse landen wordt rode gist rijst vooral gebruikt als voedingssupplement tegen hyperlipidemie/dyslipidemie (verhoogde/afwijkende bloedlipidenconcentraties).
Hyperlipidemie is één van de bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten.
Dyslipidemie is in veel gevallen het gevolg van verkeerde eet- en leefgewoonten en overgewicht.
De beste strategie is dan natuurlijk om af te vallen en te zorgen voor een gezond eetpatroon, voldoende lichaamsbeweging en de nodige ontspanning.
De laatste jaren is er namelijk veel discussie over nut en noodzaak van (sterke) cholesterolverlaging.
Afgezien van deze discussie is de praktijk dat veel mensen statines krijgen voorgeschreven.
Rode gist rijst is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines (HMG-CoA reductaseremmers) willen of kunnen gebruiken.
Statines zijn cholesterolverlagende medicijnen.
Rode gist rijst is niet hetzelfde als een statine, alhoewel het monacolines bevat met hetzelfde werkingsmechanisme als statines.
Statines bevatten één stof in een hoge dosering, terwijl rode gist rijst een combinatie van werkzame stoffen in (veilige) lagere doseringen bevat.
Hierdoor verlaagt rode gist rijst met 5-10 mg monacoline K per dag de LDL-spiegel even goed als 20- 40 mg lovastatine per dag.
Dit supplement in capsulevorm helpt het in stand houden van een normaal cholesterolgehalte in het bloed.
Daarnaast ondersteunt het de normale bloeddruk en is goed voor hart en bloedvaten.
Meestal helpt een gezond gewicht en een gezonde levensstijl het cholesterolgehalte in evenwicht te houden.
Vezelrijke en suikerarme voeding kunnen de lever bijzonder goed ondersteunen bij het in balans houden van het totaal cholesterol.
Probeer overgewicht te voorkomen (met name buikvet).
Beweeg elke dag minimaal een half uur.
Wees matig met alcohol en rook niet.
Plantensterolen zijn natuurlijke stoffen die in kleine hoeveelheden voorkomen in plantaardige oliën, noten, granen, groente en fruit.
Het is een natuurlijk, plantaardige stof die qua structuur overeenkomt met cholesterol.
In wetenschappelijke onderzoeken is aangetoond dat het gebruik van voedingsmiddelen met plantensterolen het cholesterolgehalte in evenwicht kan houden.
Het advies om voedingsmiddelen met toegevoegde plantensterolen te gebruiken, moet onderdeel zijn van gezonde voeding en leefstijl.
Producten met plantensterolen zijn geschikt voor mensen met een (licht) verhoogd cholesterolgehalte.
Rode gist rijstextract is witte rijst die gefermenteerd wordt met behulp van de gistsoort 'Monascus purpureus'.
Tijdens dit fermentatieproces waarbij de rijst zijn rode kleur krijgt, wordt de stof Monacoline K gevormd.
De dagdosering van rode gist rijstextract is gestandaardiseerd op 2,9 milligram monacoline K per capsule.
Co-enzym Q10, ook wel ubiquinon genoemd, is een in vet oplosbare, vitamine-achtige stof die van nature in alle lichaamscellen voorkomt.
Zwarte knoflook wordt vanwege meerdere gezondheidsvoordelen al eeuwen gebruikt in voornamelijk Aziatische landen.
Zwarte knoflook is niet anders dan witte verse knoflook maar dan gefermenteerd.
Tijdens dit fermentatieproces krijgt de zwarte knoflook een verhoogde bioactiviteit en ontstaat er S-Allyl cysteïne (SAC).
Dit is een belangrijke zwavelverbinding, die onder andere bijdraagt aan de anti-oxidatieve eigenschappen van zwarte knoflook.
Vitalize Cholesterol Evenwicht + Q10 bevat 0,25% S-Allyl cysteïne per capsule.
Deze stof hoeft niet meer omgezet te worden in het lichaam en is direct beschikbaar.
Vitamine B1, ook wel thiamine genoemd, is een in wateroplosbare vitamine welke onmisbaar is voor de energievoorziening van het lichaam.
Het levert een positieve bijdrage aan de normale werking van het hart en zorgt mede voor het goed functioneren van het zenuwstelsel.
Cholesterol is een vetachtige bouwstof die in ons lichaam voorkomt.
Het lichaam gebruikt cholesterol om cellen, hormonen en gal te maken.
De meeste cholesterol wordt aangemaakt in de lever en een deel krijg je binnen via voeding.
Cholesterol wordt vaak gezien als iets ‘slechts’ maar het lichaam heeft dit stofje nodig om goed te kunnen functioneren.
Van nature schommelt het cholesterolgehalte, dat is normaal.
- HDL staat bekend als het ‘goede cholesterol’. HDL helpt het lichaam om een teveel aan LDL cholesterol, via de lever weer af te breken.
- LDL wordt gezien als het ‘slechte’ cholesterol. Bij een teveel aan LDL hopen deeltjes cholesterol zich op in de bloedvaten.
Een (te) hoog cholesterolgehalte voel je niet.
Het is verstandig om je cholesterol geregeld te laten meten door middel van een bloedonderzoek.
Het slikken van rode gist rijst kan ernstige bijwerkingen geven.
In rode gist rijst zit monacoline K.
Dit is een natuurlijk statine.
In rode gist rijst kan steeds een andere hoeveelheid monacoline K zitten.
Je weet dus nooit precies hoeveel je van die stof binnenkrijgt.
Klachten die je kunt krijgen van rode gist rijst lijken op de bekende bijwerkingen van statines.
Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten.
Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige leverproblemen met geelzucht zijn gemeld.
Rode gist rijst wordt in Nederland verkocht als voedingssupplement.
De meeste mensen hebben voedingssupplementen of kruidenpreparaten niet nodig.
Gebruik rode gist rijst niet tijdens zwangerschap of wanneer je borstvoeding geeft.
Neem niet meer supplementen dan de aanbevolen dagelijkse dosering, bijvoorbeeld maximaal 2 capsules per dag.
Het advies over de dosering vindt u op het etiket.
Zo voorkomt u dat u te veel van bepaalde stoffen binnenkrijgt.
Let ook op als u meerdere voedingssupplementen met dezelfde stof tegelijk gebruikt.
Van sommige stoffen kunt u gezondheidsklachten krijgen.
Voor sommige stoffen geldt een wettelijke maximale dagdosering.
Een supplement mag niet meer dan deze maximale hoeveelheid bevatten.
Vitamine B6 - Een voedingssupplement mag niet meer dan 21 mg vitamine B6 bevatten.
U kunt klachten krijgen als u een langere tijd dagelijks meer vitamine B6 binnenkrijgt.
Rode gistrijst - In rode gistrijst zit de stof monacoline K.
Een voedingssupplement mag niet meer dan 3 mg monacolinen bevatten.
U kunt last krijgen van ernstige bijwerkingen als u te veel binnenkrijgt.
Zoals leverproblemen en maag- en darmklachten.
Heeft u last van uw gezondheid nadat u een voedingssupplement of kruidensupplement heeft gebruikt?
Meld bijwerkingen ook bij Bijwerkingencentrum Lareb.
Bijwerkingencentrum Lareb ziet een toename van meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst supplementen.
Sinds het vorige overzicht uit juli 2017 is het aantal meldingen gestegen van 16 naar 74.
Er zijn ook ernstige bijwerkingen gemeld.
Uit analyse die Lareb heeft laten uitvoeren blijkt dat de hoeveelheid Monacoline K in verschillende preparaten sterk varieert.
Bovendien kunnen deze producten ook de giftige stof citrinine bevatten.
Citrinine ontstaat tijdens gisting van rijst.
Bijwerkingencentrum Lareb ontving 74 meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst.
De klachten komen overeen met de bekenden bijwerkingen van statines.
Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten.
Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige lever problemen met geelzucht zijn gemeld.
Slik je medicijnen en wil je rode gist rijst of een ander voedingssupplement of kruidenpreparaat gebruiken?
Overleg dit dan altijd met je arts of apotheker.
Statines in combinatie met andere medicijnen kunnen namelijk ongewenste bijwerkingen geven.
Gebruikt u voedingssupplementen of kruidensupplementen?
Let op de risico’s.
In supplementen kunnen gevaarlijke ingrediënten zitten.
Ook kunnen ze schadelijk zijn als u ze combineert met medicijnen.
En u kunt gezondheidsklachten krijgen als u te veel van een bepaalde stof binnenkrijgt.
Sommige supplementen bevatten gevaarlijke of verboden stoffen.
Zoals DMAA of sibutramine.
Deze stoffen zijn schadelijk voor de gezondheid.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geeft in haar risicobeoordelingen aan dat verschillende kruiden schadelijk kunnen zijn, zoals de kruiden huperzia serrata, tabernanthe iboga of ashwagandha.
Het RIVM adviseert om geen kruidensupplementen of thee met deze kruiden te gebruiken.
Sommige kruidensupplementen zijn wettelijk verboden.
Gebruikt u medicijnen?
Dat gaat niet altijd goed samen met het gebruik van kruidensupplementen.
Bij sommige combinaties is er een kans op wisselwerking.
De stoffen in het supplement kunnen het effect van een medicijn verzwakken of juist versterken.
Lees altijd het etiket voordat u een kruidenproduct en een medicijn gaat gebruiken.
En de bijsluiter als die erbij zit.
Daar kan informatie staan over wisselwerkingen met andere producten.
Staat er niets op het etiket of in de bijsluiter?
Ook dan is een ongewenst effect mogelijk.
De effecten zijn niet altijd bekend.
Ook is het niet wettelijk verplicht om informatie over een mogelijke wisselwerking op het etiket te zetten.
Heeft u het gevoel dat uw medicijn minder goed werkt?
Of krijgt u ineens last van bijwerkingen?
Wilt u meer weten over de invloed van kruidensupplementen op medicijnen?
Let op: dit zijn voorbeelden van bekende wisselwerkingen tussen veelgebruikte kruidenmiddelen en medicijnen.
Dit is gebaseerd op de officiële productinformatie van kruidenmiddelen en op resultaten van wetenschappelijk onderzoek.
Ook tussen andere kruiden en medicijnen kunnen er wisselwerkingen zijn.
Ook hoeven de genoemde wisselwerkingen niet altijd voor te komen.
Heeft u vragen over voedingssupplementen en kruidensupplementen?
Wilt u toch supplementen gebruiken?
Zorg dan dat u ze veilig gebruikt.
Wees voorzichtig als u supplementen via internet koopt.
Er kunnen verboden en gevaarlijke stoffen in zitten.
Lees het etiket zorgvuldig.
Hierop moet informatie staan over hoeveel er van een bepaalde stof in het supplement zit.
Neem nooit meer van de stoffen in het supplement dan is aanbevolen.
Gebruikt u medicijnen?
Neem niet zomaar een voedingssupplement of kruidensupplement.
Kijk in ons webarchief.
Het synthetische lovastatine wordt aangeboden in de lactonvorm, die in de lever nog moet worden omgezet in de actieve, zure vorm, terwijl het natuurlijke monacoline K al voor een belangrijk deel (40-60%) bestaat uit de (actieve) zure vorm.
Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst.
Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever.
Monacolines verlagen vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel.
Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels.
Monascine en ankaflavine, bijvoorbeeld, verlagen de LDL-, totaalcholesterol- en triglyceridenspiegels en verhogen de HDL-cholesterolspiegel.
De effecten van monascine en ankaflavine zijn mede toe te schrijven aan verhoging van apo-A1* (apolipoproteïne A1), waardoor de vorming van HDL-deeltjes toeneemt, en verlaging van ACAT* (acyl coenzyme-A cholesterol acyltransferase), MTP* (microsomal triglyceride transfer protein) en apo-B100* (apolipoproteïne B100), waardoor de synthese van LDL-deeltjes afneemt en de triglyceridenspiegel daalt.
Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%.
De eerste belangrijke meta-analyse over rode gist rijst dateert uit 2006.
Uit de meer dan 50 beschreven klinische studies blijkt dat rode gist rijst na 8-12 weken zorgt voor significante verlaging van de cholesterolspiegel, vergeleken met placebo.
De totaalcholesterolspiegel daalde met gemiddeld 0,91 mmol/l (35 mg/dl), de LDL-cholesterolspiegel met 0,73 mmol/L (28 mg/ dl), terwijl de HDL-cholesterolspiegel met 0,15 mmol/L (5,8 mg/dl) toenam.
Het cholesterolverlagende effect is vergelijkbaar met statines.
Tevens daalde de triglyceridenspiegel met gemiddeld 0,41 mmol/l (36,5 mg/dl).
In een tweede (meta-)analyse uit 2012 zijn de gegevens van 11 studies samengevat.
In 2011 heeft de EFSA (European Food Safety Authority) een wetenschappelijk rapport opgesteld over rode gist rijst.
De EFSA concludeert dat rode gist rijst zorgt voor significante verlaging van de totaalcholesterol- en LDL-cholesterolspiegel bij een dagdosis rode gist rijst met 10 mg monacoline K.
Twee in-vitro studies met (humane) endotheelcellen en gladde spiercellen uit de aorta laten zien dat rode gist rijst de negatieve effecten tegengaat van het ontstekingsbevorderende, pro-atherogene cytokine TNF-α (tumornecrosisfactor-alfa).
Rode gist rijst remde significant TNF-alfa geïnduceerde oxidatieve stress en NFkB* activering (Nuclear Factor kappa B bevordert ontstekingen) in endotheelcellen en gladde spiercellen, de expressie van VCAM-1* (vascular cell adhesion molecule-1) en E-selectine* in endotheelcellen, en de expressie van MMP-2* en MMP-9* in gladde spiercellen.
In een derde in-vitro studie met aorta-endotheelcellen remde rode gist rijst homocysteïne-geïnduceerde stijging van de expressie van VCAM-1* (vascular cell adhesion molecule- 1), NF-κB* activering en oxidatieve stress.
Een verhoogde homocysteïnespiegel is een onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten.
Preklinisch onderzoek suggereert dat rode gist rijst verwijding van de aorta in de buik (abdominale aorta-aneurysma) tegengaat.
In atherosclerotische plaques leidt overexpressie van TF* (Tissue Factor) in daar aanwezige macrofagen tot een verhoogde stollingsneiging en een grotere kans op atherotrombose*.
In een placebogecontroleerde studie met 36 proefpersonen met coronaire microvasculaire ziekte (waarbij de doorbloeding van de hartspier is verminderd door vernauwing van de kleine bloedvaten) en inspanningsgeïnduceerde angina pectoris leidde suppletie met rode gist rijst tot een betere conditie van de bloedvaten en afname van inspanningsgeïnduceerde ischemie.
Suppletie met rode gist rijst verbetert de prognose bij mensen met kransvatziekte, die een hartinfarct hebben doorgemaakt.
In de Chinese Coronary Secundary Prevention Study (CCSP studie) namen 4870 proefpersonen met een hartinfarct in de voorgeschiedenis gedurende 4,5 jaar rode gist rijst in (met 10-12,8 mg monacoline K per dag) of placebo.
Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%.
De LDL-spiegel daalde door gebruik van rode gist rijst met gemiddeld 20% en de triglyceridenspiegel met 15%, terwijl de HDL-spiegel steeg met 5%.
Het aantal noodzakelijke bypassoperaties nam door suppletie met rode gist rijst met 33% af, vergeleken met placebo.
De CCSP studie lijkt, wat betreft studie-opzet en kenmerken van de proefpersonen, sterk op de CARE (Cholesterol and Recurrent Events) studie met pravastatine.
Bij het naast elkaar leggen van de onderzoeksresultaten valt op dat pravastatine de bloedlipidenspiegels iets beter lijkt te verlagen dan rode gist rijst, terwijl rode gist rijst de kans op majeure cardiovasculaire events iets beter verlaagt.
De grootschalige CCSP studie is opgenomen in een systematische review van 22 klinische studies (met in totaal 6520 proefpersonen) naar het effect van rode gist rijst bij kransvatziekte met dyslipidemie.
De onderzoekers stelden vast dat suppletie met rode gist rijst, vergeleken met placebo, zorgt voor significante verlaging van de kans op hartinfarct (-61%), bypassoperatie (-33%), cardiovasculaire sterfte (-31%) en sterfte door alle oorzaken (-33%).
Rode gist rijst is hierbij even effectief als simvastatine.
Preklinische studies (in-vitro studies, dierstudies) doen vermoeden dat rode gist rijst meer gezondheidseffecten heeft dan hierboven beschreven.
Er zijn aanwijzingen dat rode gist rijst obesitas-gerelateerde ontsteking remt en toename van de vetmassa tegengaat door het remmen van de proliferatie en differentiatie van pre-adipocyten en stimuleren van lipolyse in adipocyten.
Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit.
Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn.
Helaas is in de meeste voedingssupplementen met rode gist rijst alleen het gehalte monacoline K gemeten.
Het gehalte aan, en de werkzaamheid van overige medicinale inhoudsstoffen is onbekend.
Dit betekent dat onduidelijk is welke effecten een supplement met rode gistrijst precies heeft naast verbetering van dyslipidemie.
Rode gist rijst wordt al meer dan 2000 jaar in China geconsumeerd zonder nadelige gevolgen voor de gezondheid.
Een (ernstig) vitamine D-tekort kan theoretisch leiden tot bijwerkingen van rode gist rijst.
Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever.
Rode gist rijst kan een wisselwerking hebben met medicijnen die ook worden gemetaboliseerd door CYP3A4, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers.
Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.
Patiënten die RGR willen gebruiken, dienen het advies te krijgen alleen producten van gerenommeerde farmaceutische bedrijven in te nemen. De apotheker kan hierover adviseren.
De gebruiker van RGR dient gewezen te worden op de potentiële geneesmiddelinteracties en ernstige risico’s bij gebruik tijdens de zwangerschap.
RGR lijkt beter getolereerd te worden dan statines. Dit verschil in tolerantie is terug te voeren op de gebruikte doseringen.
Houdt u zich aan de aanbevolen dagelijkse dosering.
Dit supplement is niet bedoeld voor mensen die hun bloedcholesterolgehalte niet onder controle moeten houden.
Vermijd consumptie van meer dan 3 gram toegevoegde plantensterolen/-stanolen per dag.
Bij gebruik van dit supplement met rode gist rijst extract, dient het gebruik van grapfruit(sap) vermeden te worden.
Eén van de actieve bestanddelen is monacolin K. Deze stof is identiek aan de statine lovastatine.
Rode gist rijst blijkt ontstekingsremmende eigenschappen te bezitten en kan het adiponectine gehalte verhogen.
Hetgeen o.a. bij overgewicht en diabetes van belang is.
In vele studies is aangetoond dat rode rijst gist het totaal cholesterol, het ldl-C en het triglyceridehalte verlaagt.
In sommige, maar niet alle onderzoeken vindt er tevens een stijging van het hdl-gehalte plaats.
Diverse studies zijn uitgevoerd bij mensen die statines slecht verdragen.
Deze studies waren echter relatief van korte duur.
Het bleek dat na 4 jaar gebruik van 600 mg rode gist rijst per dag (monacolin K 2,5 mg - 3,2 mg, ) of placebo de sterfte 33% (5,19% vs 7,74% van de deelnemers) en het aantal niet fatale hartaanvallen 61% (1,93% vs 4,92%) lager waren in de groep die het plantenextract gekregen had.
Na 4 jaar bleek dat in de groep die de rode gist gekregen had de sterfte 32% lager was dan in de placebogroep.
Een hartaanval of beroerte kwam 37% minder vaak voor.
Supplementen met rode gist rijst niet gebruiken in combinatie met statines, gemfibrozil, colestipol of cyclosporine tenzij onder medische supervisie.
Grapefruitsap kan mogelijk de werking versterken.
Niet gebruiken tijdens de zwangerschap.
Ook kunnen er grote verschillen in effectiviteit zijn tussen verschillende extracten.
labels:
