Rode gist rijst (xuezhikang of rode koji) is rijst die is gefermenteerd door de gist Monascus purpureus. Hierbij worden belangrijke bioactieve stoffen gevormd zoals monacolines (waarvan het merendeel monacoline K), sterolen, saponinen en isoflavonen en krijgt de rijst haar dieprode kleur.
Rode gist rijst wordt van oudsher in Aziatische landen gegeten en gebruikt als natuurlijke kleurstof en geneesmiddel. Rode gist rijst komt uit China, maar wordt van oudsher niet overal in China gegeten. In verschillende provincies in het zuidoosten van China (waaronder Jiangsu, Fujian, Jiangxi, Zhejiang en Shanghai) zijn mensen meer dan 2000 jaar geleden begonnen met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus. Hierdoor kreeg de rijst een dieprode kleur. Rode gist rijst maakt daar tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding.
In Westerse landen wordt rode gist rijst vooral gebruikt als voedingssupplement. In Nederland wordt rode gist rijst hoofdzakelijk als voedingssupplement gebruikt voor het verlagen van de totaal- en LDL-cholesterolspiegel. Het is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines (HMG-CoA reductaseremmers) willen of kunnen gebruiken.
Wat is Monacoline K?
Monacolinen, waaronder Monacoline K, zijn bestanddelen van rood gefermenteerde rijst. 10 mg Monacoline K uit rodegistrijst draagt bij aan het behoud van normale cholesterolgehalten in het bloed. De maximale dagdosering Monacolinen uit rodegistrijst is 2,99 mg.
Cholesterol en HDL/LDL-verhouding
Cholesterol is er in verschillende vormen, waaronder het ongunstige LDL en het gunstige HDL. De verhouding tussen deze twee vormen is belangrijk voor je gezondheid.
De Werking van Rode Gist Rijst
Rode gist rijst is niet hetzelfde als een statine, alhoewel het monacolines bevat met hetzelfde werkingsmechanisme als statines. Het gehalte aan LDL-cholesterol in het bloed kan beïnvloed worden door de inname van vet uit de voeding. Statines bevatten één stof in een hoge dosering, terwijl rode gist rijst een combinatie van werkzame stoffen in (veilige) lagere doseringen bevat.
Rode gist rijst verlaagt de synthese van co-enzym Q10 en vitamine D. Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever. Rode gist rijst kan daarom een wisselwerking hebben met medicijnen die invloed hebben op het CYP3A4-enzym, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers. Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.
Een dosis rode gist rijst met 5-6 mg monacoline K zorgt voor een even grote cholesteroldaling als 20 mg lovastatine, mede door het enzym HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A reductase), en daarmee de cholesterolsynthese, te remmen. Dit betekent dat onduidelijk is welke effecten een supplement met rode gistrijst precies heeft naast verbetering van dyslipidemie. De (synergetische) combinatie van bioactieve stoffen is verantwoordelijk voor de klinische effecten van rode gist rijst.
Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst. Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever.
Klinische studies
Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%.
Net zoals statines zorgt rode gist rijst voor significante verlaging van de kans op een bypassoperatie, hartinfarct of sterfte door kransvatziekte bij mensen met kransvatziekte en dislipidemie. Dit is de conclusie van een review van meer dan twintig klinische studies met rode gist rijst.
Aanvullende Voordelen van Rode Gist Rijst
Minder bekend is dat rode gist rijst tevens zorgt voor verlaging van de spiegels van triglyceriden, lipoproteïne(a) en CRP (C-reactive protein), drie andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten, en daarnaast zorgt voor verhoging van het gunstige HDL-cholesterol en adiponectine. Ook is vastgesteld dat rode gist rijst antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen bezit, de endotheelfunctie verbetert, atherosclerose remt en beschermt tegen leververvetting.
Tevens zijn er aanwijzingen dat rode gist rijst de insulinegevoeligheid verbetert, een bloeddrukverlagend effect heeft en de nieren beschermt bij hyperlipidemie.
Wanneer Rode Gist Rijst Nuttig Kan Zijn
Een supplement met Monacoline K uit rodegistrijst heeft een vergelijkbare werking als een statine. Bij het gebruik van statines, voor je cholesterol, kun je het beste een aanvulling met rodegistrijst overleggen met je huisarts of apotheker.
Waar op te Letten bij Gebruik van Rode Gist Rijst
In sommige gevallen kunnen er bijwerkingen ontstaan door het gebruik van rodegistrijst supplementen, bijvoorbeeld spierpijn en maag- en darmklachten. Deze bijwerkingen lijken op die van statines, een medicijn voor het verlagen van cholesterol. Wanneer men stopt met gebruik van rodegistrijst, verdwijnen in de meeste gevallen de bijwerkingen. Ervaar jij bijwerkingen bij gebruik van rode gistrijstsupplementen? Meld dit dan bij het Lareb.
Rode gist rijst is veilig in de geadviseerde dosering (zie gebruiksadviezen), ook bij langdurig gebruik. Bij het optreden van bijvoorbeeld spierpijn, kan het nuttig zijn de voeding aan te vullen met co-enzym Q10 en vitamine D supplementen.
Contra-indicaties
- Zwangerschap: Er zijn onvoldoende gegevens bekend over de veiligheid van rodegistrijst tijdens zwangerschap en borstvoeding. Het advies is daarom om het niet te gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding.
- Leeftijd: Het advies is om rodegistrijst niet te gebruiken wanneer je jonger dan 18 jaar of ouder dan 70 jaar bent.
Interacties met andere middelen
Bij gebruik van cholesterolverlagende medicatie, zoals statines, of andere rodegistrijst producten, is het niet verstandig om dit samen met rodegistrijst supplementen te gebruiken. Gebruik van een rodegistrijst supplement kun je dan het beste met een deskundige overleggen.
Kwaliteit van Supplementen
Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn.
labels:
