Roggebrood: je houdt ervan of je haat het! Zeker in winterse tijden kunnen liefhebbers hun geluk niet op.

Ontbijten met roggebrood en boerenkaas, met boter en jam, óf natuurlijk erwtensoep met roggebrood en katenspek.

Roggebrood is van alle alternatieve broodsoorten in Nederland één van de meest vertrouwde soorten. Rond het einde van de 19e eeuw was het zelfs voor een groot deel van de Nederlanders naast aardappelen het hoofdvoedsel, voornamelijk omdat het goedkoper was.

Ja, waar dat aan ligt? Roggebrood is eigenlijk gewoon compleet iets anders dan bijvoorbeeld tarwebrood. Het heeft een totaal andere geur, kleur, structuur én smaak. Het is compacter, stroperiger en heeft grovere korrels. En tja, daar moet je van houden.

Bereidingswijze en Varianten

De bereidingswijze van roggebrood is ook heel anders dan die van tarwebrood. Roggebrood wordt namelijk niet echt gebakken, maar meer gegaard. Dat proces kan tot zo’n twintig (!) uur duren. Bij de bakker gaat het roggebrood meestal na het gewone brood de oven in. Als de temperatuur al aan het dalen is. Meestal wordt er roggebrood gebakken als de bakkers klaar zijn met het bakken van gewoon brood, als de temperatuur daalt in de oven. Dit wordt “ bakken bij een afliggende oven” genoemd.

Er zijn vele varianten in roggebrood, die streekgericht zijn. In het Noorden en Oosten van Nederland werd vroeger onwijs veel rogge verbouwd. In deze streken wordt het roggebrood gebakken van gebroken roggekorrels. Het binnenste ( kruim) is vochtig. Omdat het zetmeel uit de roggekorrel tijdens het lange productieproces in suiker wordt omgezet, krijgt het brood een zeer donkere kleur, en is het zeer mals.

In het zuiden duurt het bakken van roggebrood ongeveer twee uur, de Friezen doen er wel 15 tot 20 uur over, en in Gelderland neem de bereiding zo’n 10-15 uur in beslag.

Als je dit roggebrood te stroperig vindt, zou je ook eens Brabants of Limburgs roggebrood kunnen proberen. In het zuiden wordt roggebrood namelijk wat minder vochtig en minder zoet gemaakt. In Brabant en Limburg bakken de bakkers roggebrood van gemalen rogge en tarwemeel. Het brood is lichter van kleur en vaster van structuur, met een hardere korst. Vaak wordt er zuurdesem gebruikt, waardoor het wat zuurder van smaak kan zijn en wat meer op ‘gewoon’ desembrood lijkt.

Voor elke broodsoort, dus ook roggebrood, geldt dat per 1 juli 2022 moet worden aangegeven of het een wit, bruin of volkorenbrood is naar gelang het gebruik van bloem, meel of volkorenmeel.

Eigenaardig genoeg is datgene wat wij in Nederland gewoonlijk met de naam 'roggebrood' aanduiden (en soms ook 'Fries roggebrood' noemen), feitelijk geen brood. Het is 'Pumpernickel', een oorspronkelijk uit Westfalen afkomstige specialiteit die bereid wordt uit de gebroken korrel ('schroot') van rogge.

Voedingswaarde van Roggebrood

Qua voedingswaarde ben je met roggebrood goed bezig. Roggebrood bevat in vergelijking tot andere broodsoorten wat minder calorieën en is hoog in vezels. Zeker het donkere roggebrood.

In donker roggebrood zitten ietsje meer suikers, maar daarentegen ook relatief veel ijzer, vitamine B6 en vezel.

Roggebrood bevat minder koolhydraten dan volkoren brood en meer voedingsvezels. Ook bevat het meer belangrijke vitamines zoals vitamine B6 (twee keer zoveel als volkoren brood) en vitamine E, meer ijzer en kalium.

Roggebrood is in heel veel opzichten erg gezond. Het is uiteraard wel sterk afhankelijk van het soort en de ingrediënten, maar echt traditioneel roggebrood heeft vele gunstige gezonde effecten.

De koolhydraten liggen beduidend lager dan een gewone boterham. Met gemiddeld zo’n 30-35 gram per 100 gram is dit verschil best opmerkelijk. Dit is goed nieuws voor de mensen die graag op hun koolhydraten letten.

Kom je flink wat vezels tekort op een dag? Dan is het zeker een erg goed idee om iedere dag een plak roggebrood te eten. Je krijgt per 100 gram roggebrood maar liefst zo’n 9 gram vezels binnen, wat beduidend meer is tegenover 100 gram volkoren brood ( 6 gram ) Vezels zijn nodig voor ee goede , regelmatige en soepele stoelgang.

Vitamine b6 is een wat onbekende vitamine, maar daarom niet minder belangrijk voor ons. Het speelt o.a een zeer belangrijke rol bij onze stofwisseling en de afbraak en opbouw van aminozuren. Het reguleert bovendien de werking van bepaalde hormonen en is nodig voor de groei, bloedaanmaak en een goede werking van het zenuwstelsel. Maar vooral is het een erg belangrijke schakel in ons immuunsysteem, iets wat we anno 2020 zo hoog en optimaal mogelijk moeten zien te houden. Roggebrood bevat twee keer meer vitamine b6 dan gewoon volkoren brood per 100 gram gemeten.

Roggebrood blinkt ook behoorlijk uit in ijzer. Het is verder rijk aan vitamine E, en eiwitten.

Waar roggebrood wellicht meest om bekend staat is dat het vrij zwaar is, letterlijk en figuurlijk. Het is zeer vullend en voedzaam, waardoor je vrij snel verzadigd bent.

Waar je op moet letten

Echter betekent dit niet dat roggebrood gezonder is dan gewoon brood, omdat het minder selenium en magnesium bevat. Daarnaast is het belangrijk om de etiketten van roggebrood goed af te lezen, omdat roggebrood soms ook veel suiker bevat.

Roggebrood moet je niet TER VERVANGING voor gewoon brood beschouwen. Het mist namelijk wel weer een aantal vitaminen en mineralen, zoals selenium en magnesium, foliumzuur en jodium, die wel in gewoon brood voorkomen. Maar, als je deze vitamine en mineralen uit andere bronnen put ( o.a groente en fruit) kan je het wel vervangen.

Omdat roggebrood uit verschillende ingrediënten kan zijn samengesteld, kunnen de voedingswaarden ook sterk uiteenlopen.

Kies eens roggebrood. Het meeste brood is gemaakt van tarwe. Maar wist je dat in rogge 30% meer vezels zit dan in tarwe? Een ‘gewoon’ tarwebrood bevat daarom nooit zoveel vezels als een roggebrood van puur rogge. Bij het verbouwen van rogge zijn ook nog eens minder bestrijdingsmiddelen nodig. Af en toe een sneetje roggebrood is dus geen gek idee.

Gezondheidsvoordelen van Rogge

Rogge heeft ten opzichte van tarwe een aantal gezondheidsvoordelen. Zo heeft het een positieve invloed op het bloedsuikergehalte en verzadigt het beter door de hoeveelheid vezels. Verder zijn er volgens het American Journal of Clinical Nutrition aanwijzingen dat rogge minder ontstekingsreacties veroorzaakt bij personen met het metabool syndroom.

Zo blijkt uit een studie die in 2010 in het blad Nutrition werd gepubliceerd dat bij muizen die waren gevoed met roggebrood een lager gewicht, een lagere cholesterolspiegel en iets mindere insulineresistentie werd gemeten.

Bovenstaande gegevens zijn echter allemaal verkregen met brood uit roggemeel, wat dus niet hetzelfde is als wat wij in Nederland 'roggebrood' noemen. Zo is het Amerikaanse roggebrood waarmee getest is qua voedingswaarde vrijwel gelijk aan (Amerikaans) volkoren tarwebrood: gelijk aantal kilocalorieën (259 per 100 gram), iets meer koolhydraten, iets minder vetten, iets minder eiwitten. Nederlands donker roggebrood bevat per 100 gram slechts circa 189 kilocalorieën, tegen 211 voor Nederlands volkoren tarwebrood.

Op de vraag naar de gezondheidsvoordelen van roggebrood boven (volkoren) tarwebrood in Nederland kan dan ook geen eenduidig antwoord worden gegeven. De klinische testresultaten waarover we beschikken zijn allemaal gebaseerd op roggebrood dat sterk afwijkt van wat wij eten. Bovendien bestaan er grote verschillen tussen de in Nederland verkrijgbare roggebroodsoorten.

Eén ding is wel zeker: in tegenstelling tot wat het Voedingscentrum in zoveel woorden op zijn site meldt, lijkt roggebrood - of in elk geval het product dat wij in Nederland zo noemen en dat in feite dus pumpernickel is - geen goede keuze voor personen met een tarwe-allergie. Wij hebben namelijk in geen enkele supermarkt roggebrood gevonden waar volgens de ingrediëntendeclaratie geen tarwe in verwerkt is.

Roggebrood in je eetpatroon

Kortom, eet vaker roggebrood, maar schrap niet volledig het volkorenbrood uit het menu.

Voorzichtig dus! Zie roggebrood dus vooral als een mogelijkheid om eens af te wisselen in je voedingspatroon.

Roggebrood is veelzijdig. Je kunt het bijvoorbeeld ook door een salade brokkelen voor een heerlijke bite. Ook kun je wat roggebrood mee stoven in een stoofpotje. Het is vooral een zeer voedzaam en lekker tussendoortje, al geldt dat “ lekker” niet voor iedereen. 😄 Ik ken een aantal mensen die gruwelen van roggebrood, en de geur hen al wegjaagt. Er wordt ook wel eens gezegd dat je roggebrood moet “ leren” eten.

Voor sommigen is roggebrood niet echt gezond, omdat het vrij zwaar op de maag kan liggen. Fries en Brabants roggebrood is iets lichter, waardoor deze minder zwaar op de maag liggen.

Voedingswaarde per 100 gram Nederlands donker roggebrood Nederlands volkoren tarwebrood Amerikaans roggebrood Amerikaans volkoren tarwebrood
Kilocalorieën 189 211 259 259

labels: #Brood

Zie ook: