Er zijn van die verhalen die iedereen kent, al is het in boekvorm als als film: Sjakie en de chocoladefabriek. De Engelse versie van dit boek is al verschenen in 1964, de Nederlandse versie van dit boek heeft nu een 100ste druk!
Sjakie Stevens is een arme jongen die samen met zijn ouders en vier grootouders in een piepklein huisje woont. In het kleine huisje staat maar 1 bed dat ze aan de 4 grootouders hebben gegeven. Vlakbij zijn huis staat de enorme chocoladefabriek van Willie Wonka. Daar worden de heerlijkste dingen geproduceerd, maar niemand gaat ooit de fabriek in of uit.
Tót Willie Wonka vijf Gouden Toegangskaarten verstopt in zijn chocoladerepen. Willie Wonka heeft een wedstrijd bedacht. Als je een gouden wikkel vindt, kan je een rondleiding door de fabriek winnen. Er waren maar 5 wikkels. De vijf gelukkige vinders krijgen een rondleiding door de geheimzinnige chocoladefabriek.
Als Sjakie een Gouden Toegangskaart vindt in een reep chocola, gaat zijn diepste wens in vervulling! En wie zou niet willen rondwandelen op de plek waar ze opstijglimonade met prik, holle-kiezen-vullende karamels, aardbeiensap-waterpistolen of aflikbaar behang voor kinderkamers maken? Maar in de fabriek schuilen ook grote gevaren.
Op een dag ziet de familie Stevens een stukje in de krant waar in wordt verteld dat meneer Willie Wonka vijf kinderen zal gaan toelaten in zijn fabriek. Hij zal vijf gouden wikkels verstoppen onder de gewone verpakking van vijf chocoladerepen en verspreiden over de hele wereld. Wie de wikkel vindt, zal door Willie Wonka persoonlijk rondgeleid worden in zijn fabriek en krijgt daarna een chocola voor de rest van zijn leven.
In de dagen die volgden werden de eerste twee gouden wikkels al gevonden: eentje door een enorm dikke jongen genaamd Caspar Slok en de ander door een verwend meisje genaamd Veruca Peper. Dan is Sjakie jarig. Hij krijgt zijn jaarlijkse chocoladereep, maar hier zit helaas geen gouden wikkel onder. Die avond werden de volgende twee wikkels gevonden. Deze keer door een Violet Beauderest, die heel erg verslaafd was aan kauwgom en door Joris Teevee, die verslaafd was aan tv-kijken. De volgende dag geeft opa Jakob Sjakie stiekem geld om nog een chocoladereep te kopen. Hier zit helaas ook geen gouden wikkel onder.
Toen Sjakie op een dag uit school kwam vond hij zomaar op de grond een tientje. Inmiddels werd het steeds kouder en kreeg Sjakie steeds meer honger. Op een middag liep hij over straat en zag hij net onder de sneeuw een tientje liggen. Zonder twijfel pakte hij het briefje een ging naar de dichtstbijzijnde winkel om een Wonka's marsepein-gevulde roomreep te kopen. De eerste reep maakte hij open. De reep at hij op. Daarna kocht hij de tweede reep. Hij maakt hem open en onder de gewone verpakking zien hij ineens het glimmen van een gouden wikkel. Sjakie heeft de laatste Gouden Toegangskaart gevonden.
Eenmaal thuis gelooft eerst niemand hem, maar als opa Jakob de wikkel eens heel goed bekijkt springt hij voor het eerst sinds in twintig jaar uit bed. Op de wikkel staat dat Sjakie de volgende dag om tien uur verwacht wordt bij de fabriek en iemand mee mag nemen.
De grote dag was aangekomen. Op de grote dag was het mooi weer en buiten de chocoladefabriek stonden een heleboel mensen. Buiten de hekken stonden 5 kinderen, de volwassenen die met hen meegekomen waren en politieagenten. Een klok in de verte sloeg 10 uur. Toen gingen de grote ijzeren deuren van de fabriek open en verscheen Mr. Willy Wonka. Alle kinderen stelden zich voor en gingen de fabriek binnen, achter hen gingen de deuren weer dicht.
Na een wandeling door een doolhof van gangen komt de groep aan bij de chocoladehal. Hier kijkt iedereen zijn ogen uit. Er is een chocolade waterval, eetbare bomen en gras met pepermuntsmaak. Ook lopen er allemaal kleine mannetjes rond die aan het werk zijn. Willie Wonka noemt ze 'Oempa-Loempa's'.
Caspar Slok, die door een rivier van hete chocolade wordt meegesleurd… Nadat de groep is bijgekomen van het zien van de Oempa-Loempa's zien ze dat een geknielde Caspar met zijn handen chocolade uit de rivier aan het halen is. Voordat iemand hem kan stoppen valt hij voorover en wordt hij meegesleurd door de stroming. In de rivier staan grote glazen pijpen die de chocola door de hele fabriek verspreiden. Caspar wordt opgezogen door een van de pijpen.
De groep gaat verder met de rondleiding en om de rest van de fabriek te zien stappen ze in een van zuurtjes gemaakte roze boot die op de chocoladerivier vaart. Ze varen langs allerlei kamers, maar stoppen uiteindelijk bij de uitvindkamer. Hier laat Willie Wonka de nieuwe uitvindingen zien waar hij de laatste tijd mee bezig is geweest. Hij eindigt bij kauwgom dat een compleet diner van drie gangen is en dus telkens van smaak verandert. Violet, die verslaafd is aan kauwgom, grist een stukje uit de handen van meneer Willie Wonka ook al had hij gewaarschuwd dat de kauwgom nog niet helemaal af is.
Violet begint te kauwen en proeft al snel tomatensoep, biefstuk en aardappels. Op het moment dat ze bosbessentaart proeft, begint haar gezicht paars te kleuren. Ook begint ze als een ballon op te zwellen. Ze begint steeds meer op een blauwe bosbes te kijken. Willie Wonka geeft de Oempa-Loempa's het bevel om Violet naar de vruchtensaphal te rollen om haar weer uit te persen. De overgebleven bezoekers zetten hun tocht voort.
Willie Wonka leidt hen opnieuw door allerlei gangen en langs allerlei kamers. Ze stoppen uiteindelijk bij de notenkamer. Hier zitten honderd eekhoorns te testen welke walnoten goed en welke rot zijn. Veruca, het verwende meisje, begint de zeuren tegen haar ouders dat zij ook zo'n eekhoorn wil, maar Willie Wonka vertelt dat ze niet te koop zijn. Veruca is eigenwijs en gaat de kamer in, maar terwijl ze naar één van de eekhoorns toeloopt rennen alle eekhoorns op haar af en pakken haar vast. Eén eekhoorn klopt met zijn knokkels op het hoofd van Veruca en stelt vast dat ze rot is. Alle eekhoorns werken samen om haar naar het vuilnisgat te tillen. Meneer en mevrouw Peper renden ook de notenkamer in en keken het vuilnisgat in. De eekhoorns gaven hen allebei een klein duwtje en ook meneer en mevrouw Peper vielen het gat in.
En Joris Teevee, die niets anders doet dan T.V. Alleen Joris Teevee met zijn ouders en Sjakie met opa Jakob zijn nu nog over, maar Willie Wonka zet de rondleiding weer voort. Omdat Joris zeurt dat hij moe is, stappen ze in een grote glazen lift. Joris wil graag naar een televisiekamer en nadat hij op het knopje gedrukt heeft, springt te lift met een grote vaart weg. Ze gaan omhoog, opzij en als een baksteen weer naar beneden tot ze uiteindelijk uitkomen bij de televisiechocoladekamer. Alles in de zaal was wit en als je iets wou zien moest je een zonnebril opzetten.
De kamer is verblindend wit en iedereen moet een zonnebril op. In het midden van de kamer staat een grote camera. Willie Wonka vertelt dat hij een nieuwe techniek voor reclamemaken heeft uitgevonden, zodat mensen thuis terwijl ze tv-kijken kunnen proeven van zijn chocoladerepen. Om dit te demonstreren zet hij een enorme chocoladereep voor de camera en nadat deze flitst is de reep verdwenen. Aan de andere kant van de kamer zet Willie Wonka een tv-scherm aan en de chocoladereep verschijnt. Sjakie raakt het scherm aan en ineens heeft hij de reep vast. Joris wordt heel enthousiast en vraagt of je zo ook mensen kunt versturen, maar voor Willie Wonka echt kon antwoorden rent hij al naar de camera toe. Hij haalt de hendel over, de camera flitst en Joris is weg. En jawel, even later verschijnt hij op het tv-scherm. Mevrouw Teevee steekt haar hand uit en pakt Joris uit de tv, die was gekrompen tot drie centimeter.
Toen kwamen ze in de Televisie-Chocolade-Kamer waar Joris TeeVee werd weggehaald. Meneer en mevrouw Teevee raken in paniek. Willie Wonka zegt dat hij een machine heeft om de rekbaarheid van kauwgom te testen en dat die machine er wel voor kan zorgen dat Joris weer wat langer wordt.
Toen was alleen Sjakie nog over. Wanner meneer Willie Wonka dit doorheeft ploft hij bijna uit elkaar van opwinding en vertelt hij dat Sjakie gewonnen heeft. Hij zegt dat ze nog veel te doen hebben en leidt Sjakie en opa Jakob weer terug in de glazen lift. Sjakie was in de war, maar deed wat hem gezegd werd. Willie Wonka drukt op het knopje 'omhoog en eruit' en de lift schiet als een raket omhoog. Ze stijgen steeds hoger en vliegen zo door het dak heen. Terwijl ze boven de stad zweven zien ze de andere kinderen de fabriek uit lopen.
De lift vliegt verder en Willie Wonka vertelt dat hij de fabriek cadeau wil doen aan Sjakie zodra hij oud genoeg is om hem te leiden. Hij legt uit dat hij de Gouden Toegangskaarten bedacht had om zijn opvolger te zoeken. Het plan was om het kind te kiezen dat hij aan het einde van de dag het aardigst vond, maar Sjakie was het enige overgebleven kind.
Sjakie en opa Jakob kunnen het niet geloven. Willie Wonka vraagt waar ze wonen en voor ze het weten vallen ze met de lift zo door het dak van hun kleine houten huisje. De oudjes in bed schrikken zich een hoedje. Sjakie en opa Jakob leggen alles uit en stellen voor om met zijn allen terug naar de fabriek te gaan, maar de grootouders willen de lift niet in. Daarom duwen meneer Wonka, opa Jakob en Sjakie het complete bed maar zelf de lift in, met meneer en mevrouw Stevens erachteraan. De lift stijgt op en vliegt weer richting de fabriek.
De hele familie Stevens en de grootouders waren dolblij en verhuisden naar de grote fabriek.
Sjakie en de grote glazen lift is een vervolg op het boek: Sjakie en de chocoladefabriek. Het verhaal begint waar het eerste boek ophoudt: Sjakie vliegt samen met zijn ouders, opa’s en oma’s en meneer Wonka in de grote glazen lift boven de stad. Door een foutje gaat de lift steeds hoger en hoger en belanden ze in de ruimte. Daar ontdekken ze een groot Amerikaans ruimtehotel, waar op dat moment ook een Amerikaans ruimteschip naar toe komt. Sjakie en meneer Wonka besluiten het hotel te bekijken, maar eenmaal binnen komen ze voor een onaangename verassing te staan: drochten.
En dat is nog niet het enige probleem. Meneer Wonka wil dat Sjakie en zijn familie hem helpen de chocoladefabriek te runnen, maar de opa’s en oma’s vinden zichzelf te oud.
Personages in het verhaal
De hoofdpersoon Sjakie en zijn opa Jakob zijn zó sympathiek dat je ze direct in je hart sluit.Sjakie zelf is een personage waar je mee meeleeft. Hij is arm, maar hij is ook vriendelijk en behulpzaam. Hij is de enige van de vijf kinderen die de fabriek echt leert waarderen.
De andere kinderen die mee de fabriek mogen gaan bekijken hebben allemaal hun eigen eigenaardigheden, dit zorgt voor leuke momenten in het verhaal, maar erg sympathiek zijn ze niet.
- Opa Jakob: Hij is aardig en houdt zich ook aan de regels.
Recensie
Het was een genot om Roald Dahls Sjakie en de chocoladefabriek (Charlie and the Chocolate Factory) in de vertaling van Huberte Vriesendorp, de #20 in de Grote Vriendelijke Honderd te herlezen. Ik geloof dat ik vorige keer in de doelgroepleeftijd zat, en de woordkeus voelde wat ouder aan, maar eigenlijk is het heel tof dat de rijke woordenschat behouden is.
Je leest Roald Dahl om het verhaal, dat staat altijd bovenaan. De schrijver is in dit boek minder op zoek naar spitsvondige taalgrapjes, meer met de personages en het verhaal vertellen.
labels:
