Kent u die uitdrukking, ‘de slager keurt zijn eigen vlees’? Als dit gezegde ergens wordt uitgesproken, dan gaat het al snel over de (on)betrouwbaarheid van metingen, testen en controles. Iemand die zijn eigen product, dienst of werk keurt, kan dit inhoudelijk goed en zuiver doen, maar is natuurlijk niet helemaal objectief. Daarom zijn er ook zoveel keuringsinstanties en keurmerken in Nederland.
Wat Betekent Het Gezegde?
De uitdrukking spreekt eigenlijk voor zich; de slager moet niet zijn eigen vlees keuren, dat moet aan anderen overgelaten worden, want de slager zelf, tja, die gaat waarschijnlijk wel zeggen dat het vlees erg goed is!
Als je dit leest in de krant dan weet je al dat het weer mis is! Iemand heeft toezicht gehouden op zijn eigen werk en ‘dús’ is het misgegaan. Toch doet dat geen recht aan de noodzaak dat iedereen die kwaliteit wil leveren toch ook echt zijn eigen werk zal moeten controleren. Een echte keurslager zal zeker kijken naar de kwaliteit van zijn eigen vlees voor hij het in de vitrine legt. Dat neemt natuurlijk niet weg dat het goed is dat er ook een onafhankelijke controle is. De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit ziet (onder andere) toe op de kwaliteit van het vlees van de slager. En dat is maar goed ook, gegeven de recente ernstige gevallen van fraudes met vlees.
Synoniemen en Vergelijkbare Uitdrukkingen
De beste vertaling is “that’s like marking your own homework” (dat is alsof je je eigen huiswerk nakijkt) of “that’s like marking your own exam” (dat is alsof je je eigen examen een cijfer geeft). Dit is geen hele bekende uitdrukking in het Engels, maar het is meteen duidelijk wat er bedoeld wordt. Een ander leuk Engelstalig spreekwoord dat niet altijd past, maar wel soms, is “That’s the fox guarding the henhouse.” (dat is alsof de vos het kippenhok bewaakt). Online zie ik vooral de letterlijke vertaling “that’s like a butcher judging his own meat”.
Toepassing in Risicomanagement
Bij risicomanagement heet dat principe ‘de drie dijken’ of Three lines of Defense (3LoD): de 1e lijn is daar de persoon of afdeling die verantwoordelijk is voor de kwaliteit van het geleverde werk. Die kan zijn eigen kwaliteitscontrole in zijn eigen processen ingebakken hebben. De 2e lijn is de risicofunctie die daarover adviseert, controle processen ondersteunt, systemen ervoor onderhoudt en (middels steekproeven) vaststelt of dat proces ook echt zo loopt. De 3e lijn in dit model staat voor de (internal) auditor die assurance (zekerheid) geeft op dit geheel.
Voorbeeld: Slagerij van der Zon
Op de Haarlemmerstraat in Leiden zit Slagerij van der Zon. Voor de Leidenaren (en ook voor vele buiten Leiden) is deze slagerij een waar begrip. Sinds 1945 levert deze slagerij top kwaliteit vlees en dat is dan ook waar ze om bekend staan. Hoe komt het dat ze zo succesvol zijn in het leveren van zulk goed vlees? Simpel; de slager neemt geen genoegen met rommel. Hij neemt geen genoegen met een imperfect product. Hij stelt voor zichzelf strakke kwaliteitseisen op en heeft zo een reputatie opgebouwd. Klanten weten dat wat er in zijn winkel ligt, altijd goed is. Met andere woorden: dit is een slager die zijn eigen vlees keurt. En hoe!
In Control Statement: Een Certificaat van Goed Bestuur?
Bedrijven en organisaties zijn tegenwoordig veelal verplicht om jaarlijks met de jaarrekening een In Control Statement af te geven. De kern van het ‘In Control Statement’ is het afleggen van verantwoording over de werking van de beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het wegnemen of reduceren van de gevolgen van risico’s die zich bij de realisatie van de doelstellingen voordoen.
Slager die zijn eigen vlees keurt; omdat een duidelijk normenkader ontbreekt stellen de bestuurders en managers de ‘In Control Statement’ naar eigen inzicht op. Die niet, zoals bij de accountantsverklaring het geval, een zware toets van de accountant ondergaat. Daarmee verliest de verklaring een gedeelte van haar waarde.
De meerwaarde van de ‘In Control Statement’ is dat de verklaring de bestuurders, toezichthouders, managers en accountants stimuleert om na te denken over de inrichting en kwaliteit van het interne beheerssysteem. De ‘In Control Statement’ heeft goed bestuur hoog op de agenda gezet. Daarmee draagt de verklaring zeker bij aan ‘goed bestuur’ binnen organisaties.
Management Control Systeem
Een Management Control Systeem (MCS) is een verzameling van (beheers)instrumenten die managers inzetten om richting te geven aan de organisatie en haar processen. Maar bovenal wordt door het inzetten van beheersinstrumenten geprobeerd het gedrag van medewerkers te beïnvloeden. Daarmee verschaft een managementcontrolsysteem bestuurders één kader voor de aansturing van een organisatie.
Een organisatie is ‘In Control’ als sprake is van goed bestuur. Een organisatie is ‘In Control’ als ze voorspelbaar is. Dat wil zeggen dat de organisatie zodanig functioneert dat met redelijke mate van zekerheid kan worden gesteld dat de doelstellingen worden gerealiseerd.
