Veel mensen ervaren af en toe de behoefte om direct na het eten naar de wc te moeten. Hoewel dit soms onschuldig kan zijn, kan het ook wijzen op een onderliggend probleem. Waterige diarree na het eten, ook wel postprandiale diarree genoemd, verwijst naar terugkerende en plotselinge dunne ontlasting die kort na het eten optreedt - soms al binnen enkele minuten, soms pas na een uur. In dit artikel bespreken we de mogelijke oorzaken van snelle stoelgang na het eten en wat je eraan kunt doen.

Mogelijke Oorzaken van Snelle Stoelgang Na Het Eten

De oorzaak van waterige diarree na het eten kan vele verschillende factoren hebben - van triviale tot ernstigere:

  • Voedselintolerantie of allergie: Een van de veelvoorkomende triggers is de intolerantie voor specifieke voedselcomponenten. Lactose-intolerantie, dat wil zeggen het onvermogen om melksuiker te verteren, kan na consumptie van zuivelproducten snel diarree veroorzaken.
  • Infectieuze oorzaken: Bacteriën zoals Salmonella, Campylobacter of E. coli veroorzaken vaak acute diarree, maar in sommige gevallen kan darmschade aanhouden, zelfs nadat de infectie is verdwenen.
  • Stress en nervositeit: De psyche heeft een enorme invloed op de spijsvertering. Het is geen toeval dat men zegt „vlinders in de buik hebben" of „een knoop in de maag hebben".
  • Voedselvervangers en zoetstoffen: Tot slot moeten ook voedselvervangers en zoetstoffen worden genoemd, met name sorbitol of xylitol, die te vinden zijn in kauwgom, „light" voedingsmiddelen of bepaalde siropen.

Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrome (IBS) hebben vaak buikpijn en problemen met de stoelgang. PDS is een chronische aandoening, zonder dat er zichtbare afwijkingen in de darm zijn te zien. Naar schatting heeft 5 tot 10 procent van de Nederlanders er last van. De klachten zijn heel vervelend. Veel mensen met PDS schamen zich ervoor of vinden het moeilijk om over hun probleem te praten.

Oorzaken van PDS

De oorzaak van PDS is niet precies bekend. Waarschijnlijk spelen verschillende factoren een rol. Wel is de kennis over oorzaken en het ontstaan van PDS de laatste jaren toegenomen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat PDS te maken heeft met de samenwerking tussen de hersenen en de darmen.

Onze hersenen en darmen staan voortdurend met elkaar in verbinding. De communicatie tussen hersenen en darmen verloopt via ons zenuwstelsel. We kunnen dit niet bewust zelf sturen of beïnvloeden. Het zenuwstelsel geeft voortdurend signalen van onze darm door naar onze hersenen en andersom. Hierdoor ervaren we bijvoorbeeld honger, misselijkheid, braken, aandrang voor ontlasting, maar ook buikpijn, diarree en verstopping.

Bij PDS maakt de darm te veel of juist te weinig bewegingen. Bij PDS is er mogelijk een verstoring in de communicatie tussen de hersenen en darmen ontstaan. Het lijkt erop dat de darmen te veel of te sterke signalen naar de hersenen sturen waarna de hersenen weer te veel en te sterke signalen naar de darmen sturen. Dit kan verklaren dat mensen met PDS gevoeliger blijken te zijn voor pijnprikkels in de darmen.

Het is niet altijd duidelijk waardoor de verstoring ontstaat, maar het stofje serotonine (gelukshormoon) lijkt een rol te spelen. Dit stofje helpt bij het doorgeven van signalen tussen de darmen en de hersenen. De darmwand moet stevig en niet beschadigd zijn om bacteriën en schadelijke stoffen tegen te houden. Een theorie over PDS is dat het kan ontstaan door schade aan de darmwand, bijvoorbeeld na een ontsteking of infectie.

In onze darmen leven miljarden bacteriën. Dit noemen we ook wel het microbioom. De samenstelling van het microbioom van mensen met PDS verschilt van die van gezonde mensen. Een van de andere theorieën is dat bepaalde darmbacteriën verantwoordelijk zouden zijn voor het ontstaan van PDS klachten. Vaak ontstaat PDS na een maag-darmontsteking of een voedselvergiftiging. Waarschijnlijk is er ook sprake van een aanleg om PDS te krijgen en speelt erfelijkheid een rol.

Symptomen van PDS

De klachten bij PDS verschillen vaak per persoon en van dag tot dag. Sommige hebben continu klachten, terwijl andere een tijd geen last hebben. De ernst van de klachten varieert ook. Je kan last hebben van diarree, verstopping, of een combinatie van beide. Buikpijn is de meest voorkomende klacht bij PDS.

  • Buikpijn
  • Diarree, verstopping, of een combinatie van beide
  • Opgeblazen gevoel of een zichtbaar opgezette buik

Klachten zoals bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies of koorts horen niet bij PDS. Ga met deze klachten direct naar huisarts.

Diagnose van PDS

Om te bepalen of je PDS hebt, stelt je huisarts vragen over je klachten en onderzoekt je buik. Soms is ook nog onderzoek van bloed of ontlasting nodig om de diagnose te stellen. Je huisarts verwijst je dan door naar een specialist in het ziekenhuis. Dit is om andere aandoeningen uit te sluiten. Op basis van de Rome IV-criteria wordt de diagnose gesteld.

Behandeling van PDS

Er zijn verschillende behandelingen voor PDS. Wat voor de ene persoon werkt, heeft bij de ander geen effect. Je moet dus, samen met je arts of diëtist, op zoek naar een aanpak die voor jou werkt. De basis van de behandeling is altijd de combinatie van anders eten, gezond leven en minder stress. Daarnaast kunnen ook supplementen, medicijnen of andere therapieën helpen.

Bepaalde medicijnen kunnen de klachten bij PDS verminderen. Er zijn verschillende middelen die de ontlasting zachter kunnen maken en kunnen helpen als je vooral last hebt van verstopping of als je ontlasting moeizaam verloopt. Als je vaak last hebt van diarree kan je arts een diarreeremmer voorschrijven. Dit medicijn zorgt ervoor dat de ontlasting wat vaster wordt. Gebruik diarreeremmers niet dagelijks, tenzij je arts dat voorschrijft.

Naast medicijnen zijn er andere middelen die een positief effect kunnen hebben op de klachten bij PDS. Uit verschillende studies blijkt dat door pepermuntoliecapsules één op de drie mensen met PDS verlichting van hun klachten ervaren. Probiotica is een verzamelnaam voor producten met goede darmbacteriën die de microbioom kunnen ondersteunen.

Voeding en PDS

Voeding speelt een grote rol bij PDS. Vrijwel alle patiënten geven aan dat voeding van invloed is op hun klachten en dat bepaalde voedingsmiddelen klachten kunnen verergeren en andere deze juist weer kunnen verminderen. Om erachter te komen welke voeding bij jou klachten geeft, kun je het FODMAP-dieet doen onder begeleiding van een diëtist.

Als je zelf voedingsmiddelen mijdt omdat je denkt dat je er klachten van krijgt, bestaat het gevaar dat je voeding uiteindelijk heel eenzijdig wordt. Hierdoor kunnen tekorten aan voedingsstoffen ontstaan, zoals bepaalde vitamines en mineralen. Daarom is het aan te raden om voor voedingsadviezen altijd naar een diëtist te gaan.

Het Dumpingsyndroom

Het dumpingsyndroom is een aandoening die optreedt wanneer voedsel te snel van je maag naar je dunne darm beweegt. Dit syndroom is vrijwel altijd het gevolg van een operatie waarbij (een deel van) de maag verwijderd is. Het syndroom wordt zo genoemd omdat het voedsel letterlijk ‘gedumpt’ wordt in de dunne darm.

Symptomen van het Dumpingsyndroom

Symptomen van het dumpingsyndroom kunnen variëren van persoon tot persoon, maar gaan vaak om het volgende:

  • Buikpijn of krampen
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Diarree
  • Duizeligheid of licht in het hoofd voelen
  • Vermoeidheid of zwakte
  • Flauwvallen
  • Een snelle hartslag of hartkloppingen kort na het eten
  • Opgeblazen gevoel of een ongemakkelijk vol gevoel
  • Zweten
  • Blozen of roodheid van het gezicht en de hals
  • Trillen of beven
  • Een gevoel van onrust of nervositeit

Deze symptomen kunnen optreden in twee fasen: de vroege fase, die binnen enkele minuten na het eten begint en de late fase, die één tot drie uur na het eten optreedt. De late fase wordt vaak geassocieerd met een daling van de bloedsuikerspiegel (hypoglykemie) als gevolg van de snelle maaglediging.

Behandeling van het Dumpingsyndroom

Veel ongemakken kunnen worden voorkomen of verminderd door het opvolgen van suggesties en aanbevelingen van je behandelend arts of diëtist. Het is raadzaam om je dieet aan te passen als een deel van je maag is verwijderd. Het is het beste om zelf te ontdekken wat en hoeveel je kunt eten. Vaak verminderen de klachten na verloop van tijd door aanpassingen in het lichaam.

Drink weinig bij de maaltijden. Indien U teveel drinkt spoelt voedsel namelijk nog sneller naar de dunne darm. Vermijd het gebruik van veel snel opneembare suikers zoals gewone suiker en vruchtensuiker. Indien u klachten krijgt van het gebruik van melkproducten kunt u de portiegrootte per eetmoment verkleinen. Zure melkproducten zoals karnemelk, yoghurt en kwark worden vaak beter verdragen omdat ze minder lactose bevatten.

De Gastrocolic Reflex

Sommige mensen moeten gelijk na het eten poepen. Dit heeft vaak te maken met de zogenoemde gastrocolic reflex: als je gaat eten, gaat vooral de dikke darm extra bewegen om ruimte te maken voor het nieuwe voedsel. Dit wordt getriggerd doordat je maag wordt opgerekt wanneer er nieuw eten inkomt. Deze extra bewegingen starten al binnen enkele minuten nadat je begint met eten.

Het is dus geen ziekte of aandoening, maar mensen met het prikkelbare darm syndroom (PDS), krijgen wel vaker direct na het eten last van deze aandrang. In dat geval gaat het vaak gepaard met kramp, winderigheid en soms diarree.

Tips voor een Gezonde Stoelgang

  • Eet gezond en regelmatig: Zorg dat je gezond en regelmatig eet.
  • Vezelrijke voeding: Eet voeding met veel vezels. Vooral groenten en fruit zijn belangrijk om je darm goed te laten werken.
  • Voldoende drinken: Drink ook genoeg: 1,5 tot 2 liter per dag.
  • Regelmatige beweging: Door elke dag te bewegen kunnen de klachten minder worden.
  • Stress vermijden: Zorg voor meer ontspanning. Bedenk waar de stress vandaan komt. Je kunt ook een dagboek maken. Schrijf op wanneer je spanning of stress voelt.

Wanneer Naar De Huisarts?

Maak je je zorgen over je klachten? Praat erover met je huisarts. Door de zorgen kunnen je klachten erger worden. En ga je je misschien nog meer zorgen maken. Bedenk dat PDS niet gevaarlijk is en niet komt door een ernstige ziekte.

Overzicht van Oorzaken en Behandelingen

Oorzaak Mogelijke Symptomen Behandeling
Voedselintolerantie Diarree, buikpijn, opgeblazen gevoel na het eten van specifieke voedingsmiddelen Vermijden van de betreffende voedingsmiddelen
Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) Buikpijn, diarree, verstopping, winderigheid Dieetaanpassingen (FODMAP-dieet), stressmanagement, medicatie
Dumpingsyndroom Duizeligheid, zweten, hartkloppingen, diarree na de maaltijd Kleine, frequente maaltijden, vermijden van suikers, voldoende vochtinname tussen de maaltijden
Gastrocolic Reflex Directe aandrang tot ontlasting na het eten Aanpassen van eetgewoonten, kleinere maaltijden, vermijden van vet voedsel

labels:

Zie ook: