Brood is al duizenden jaren een belangrijk onderdeel van onze voeding. Van klassieke witbroden tot speciale soorten zoals stokbrood en Turks brood, de variatie is enorm. De naam van uw brood geeft belangrijke informatie over de samenstelling van het product, wat essentieel is voor de consument. Het vaststellen van de juiste naam vergt een zorgvuldige aanpak, want het Warenwetbesluit Meel en brood stelt namelijk eisen aan de naamgeving van broden.

De Officiële Benaming van Brood

De volledige officiële benaming van brood bevat informatie over:

  • De hoeveelheid (alleen verplicht op voorverpakte producten).
  • De aard: wit, bruin of volkoren (naar gelang het gebruik van bloem, meel en/of volkorenmeel in het meelbestanddeel) en de zichtbaarheid van zemelen in het brood.
  • De samenstelling: de graansoort(en).
  • Overige kenmerkende eigenschappen: bijvoorbeeld het gebruik van desem als rijsmiddel of eventueel aanwezige bijzondere kenmerkende bestanddelen in de kruim zoals noten, zaden of vruchten.

NVB, NBOV en NBC adviseren om bovenstaande volgorde aan te houden voor de officiële benaming van voorverpakte broden. De volledige officiële benaming van het brood staat bij voorverpakte producten doorgaans bij de ingrediëntendeclaratie op het etiket of op de verpakking.

Bij onverpakt of niet-voorverpakt brood staat de verplichte informatie op het schapkaartje en/of in de directe nabijheid van het brood. Zo kan een schapindeling worden gebaseerd op het type brood (wit/bruin/volkoren) en kan informatie over de samenstelling en overige eigenschappen van het brood op de schapkaart staan.

Het moet voor de consument verder duidelijk zijn of het een wit, bruin of volkorenbrood is. De graansoort(en) en andere kenmerkende eigenschappen komen terug in de officiële benaming. De consument kan immers niet aan een brood zien van welk graan het gemaakt is of welke eigenschappen het bezit.

Gereserveerde Aanduidingen

Het Warenwetbesluit Meel en brood kent zogenaamde gereserveerde aanduidingen. Als er 1, 2 of meer granen in de gereserveerde benaming genoemd worden, zijn er eisen aan de hoeveelheid van elk van deze granen in het meelbestanddeel van het brood. Ook de volgorde in de naamgeving is belangrijk: het graan wat het meest aanwezig is komt vooraan (1e graansoort). Hoewel tarwe de meest gebruikte graansoort is in de bakkerij, gebruiken we - in het kader van transparantie - ook de aanduiding “tarwe” bij broodsoorten waarin tarwe als (vrijwel) enige graansoort in het meelbestanddeel is verwerkt.

Voorheen waren de aanduidingen “witbrood” en “bruinbrood” automatisch verbonden met het gebruik van tarwebloem respectievelijk tarwemeel als voornaamste meelbestanddeel. Dat is niet langer het geval. Een witbrood kan ook van speltbloem, roggebloem of combinaties van graansoorten zijn gemaakt. Gebruik van alleen “witbrood” of “bruinbrood” in beschrijvende benamingen is daarmee onvoldoende onderscheidend en zal dus “wit tarwebrood” en “bruin tarwebrood” genoemd worden (in het geval minimaal 98% van het meelbestanddeel afkomstig is van tarwe).

Voorbeelden van Benamingen

Een gereserveerde benaming, bijvoorbeeld “heel wit tarwerozijnenbrood”, “half bruin speltbrood”, “heel bruin tarweroggebrood” of “heel bruin meergranenbrood”, heeft de voorkeur boven een beschrijvende aanduiding. Eén graansoort in de aanduiding: het meelbestanddeel is voor minimaal 98% afkomstig van de betreffende graansoort. Voorbeeld: half wit speltbrood. Twee of meer graansoorten in de aanduiding: gezamenlijk moeten de graansoorten voor minimaal 98% aanwezig zijn in het meelbestanddeel én elk afzonderlijk graan moet voor minimaal 5% aanwezig zijn in het meelbestanddeel. Vermelding gebeurt in afnemende volgorde van hoeveelheid. Voorbeeld: heel bruin tarweroggebrood.

Brood met bijzondere kenmerkende bestanddelen. Voorbeeld: 6 stuks witte tarwerozijnenbollen. Ook is er een gereserveerde aanduiding voor meergranenbrood en (zuur)desembrood.

Een beschrijvende benaming kan gebruikt worden wanneer de samenstelling van het brood niet voldoet aan de wettelijke eisen voor een gereserveerde aanduiding. Een beschrijvende aanduiding is bijvoorbeeld “heel volkorenbrood met spelt, rogge, zaden en pitten” of "glutenvrij brood op basis van peulvruchten en zetmeel".

Fantasienamen

Het kan zijn dat u voor sommige broden een fantasienaam of handelsnaam gebruikt, bijvoorbeeld “Molenbrood” of “Zonnebloempittenbrood”. Dat is toegestaan mits elders op de verpakking of schapkaart ook de officiële benaming wordt vermeld. In een fantasienaam is het noemen van de hoeveelheidsaanduiding (half, midden(groot) of heel), wit/bruin/volkoren en de graansoort(en) dus niet verplicht, wanneer elders de officiële benaming wordt vermeld. Op schapkaarten wordt dus óf alleen de officiële benaming gebruikt óf een fantasienaam in combinatie met een officiële benaming.

Bovendien mogen de fantasienaam en de officiële benaming niet met elkaar in strijd zijn en de fantasienaam mag ook niet in strijd zijn met de wettelijke voorschriften. De fantasienaam kan dus “rozijnenbol” zijn als elders op de verpakking “witte tarwerozijnenbol” wordt genoemd. De fantasienaam “maïsbrood” mag dus bijvoorbeeld alleen gebruikt worden als het meelbestanddeel voor minimaal 98% uit maïs bestaat.

“Molenbrood” mag dus gebruikt worden als fantasienaam of handelsnaam, wanneer op de schapkaart of bij de ingrediëntendeclaratie ook wordt genoemd dat het gaat om bv een “heel bruin tarwebrood". "Zonnebloempittenbrood" kan als fantasienaam dienen voor een brood waarbij de zonnebloempitten in de kruim of als decoratie zijn gebruikt. Een volkorentarwebrood gedecoreerd met zonnebloempitten kan dan de officiële aanduiding "heel volkoren tarwebrood" krijgen, of - als u de pitten wilt benoemen - "heel volkoren tarwebrood gedecoreerd met zonnebloempitten".

Soorten Brood en Hun Eigenschappen

Brood is er in alle soorten en maten. En binnen deze soorten zijn er weer ontelbare varianten. Hieronder een overzicht van enkele bekende soorten:

  1. Witbrood: Een klassieker met een zachte textuur en neutrale smaak.
  2. Volkorenbrood: Heeft een stevigere textuur en een licht nootachtige smaak.
  3. Meergranenbrood: Bevat een mix van verschillende granen en zaden. Volgens de wet mag een brood sinds 1 juli 2022 alleen meergranenbrood genoemd worden als het minimaal drie graansoorten bevat.
  4. Zuurdesembrood: Heeft een complexe, lichtzure smaak en stevige textuur.
  5. Roggebrood: De graansoort rogge zorgt voor de diepe, aardse smaak.
  6. Speltbrood: Bereid met spelt, een oergraan met een licht nootachtige smaak.
  7. Ciabatta: Een Italiaans brood met een luchtige structuur en een knapperige korst.
  8. Focaccia: Een plat, geurig brood met een luchtige structuur.
  9. Brioche: Een boterachtig, luchtig brood dat zijn oorsprong heeft in Frankrijk.
  10. Stokbrood: De Nederlandse naam voor de langwerpige broodsoort baguette.
  11. Kaiserbroodjes: Ronde broodjes met een krokante korst en een zachte binnenkant.
  12. Pitabroodjes: Platte, ronde broodjes die worden gekenmerkt door hun zakachtige structuur.
  13. Bagels: Ronde broodjes met een gat in het midden, afkomstig uit de Joodse keuken.
  14. Flatbread: Een dun, plat brood dat wordt gebakken zonder gist.

Voedingswaarde van Brood

Brood is een bron van koolhydraten en jodium. Volkoren- en bruinbrood verminderen het risico op bepaalde ziekten. Vooral volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen die belangrijk zijn voor het lichaam. Witbrood bevat minder voedingsstoffen, levert geen gezondheidsvoordeel en staat daarom niet in de Schijf van Vijf.

Brood levert in verhouding veel belangrijke voedingsstoffen en weinig calorieën. Alle broodsoorten, behalve witbrood, bevatten veel vezels. Anders dan bij wit- of bruinbrood wordt volkorenbrood gemaakt van de hele graankorrel. Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam. Brood is een belangrijke bron van jodium. Jodium zorgt voor een goede werking van de schildklier.

In volkorenbrood, volkoren meergranenbrood en roggebrood zit veel ijzer. Het lichaam neemt ijzer in brood gemakkelijker op in combinatie met vitamine C. Volkorenbrood bevat vergeleken met witbrood veel vezel. Witbrood bevat de minste vezels.

Voor volwassen vrouwen geldt het advies om 4-5 bruine of volkoren boterhammen per dag te eten. Voor mannen geldt 6-8 sneeën. Deze hoeveelheden zijn gebaseerd op de gemiddelde Nederlander. De ondergrens van de range geldt voor mensen die kleiner zijn dan gemiddeld of weinig bewegen. Om te profiteren van het gezondheidsvoordeel van graanproducten zoals volkorenbrood, en om genoeg vezels, jodium en andere voedingsstoffen binnen te krijgen geldt het advies om elke dag bruin- of volkorenbrood te eten.

Voedingswaarde per 100g

Voedingsstof Witbrood Volkorentarwebrood
Eiwit 8 g 9,5 g
Vet 2 g 3,5 g
Koolhydraten 52 g 45 g
IJzer 1 mg 2 mg
Voedingsvezel 3 g 5 g

Allergieën en Intoleranties

Brood is niet geschikt voor mensen met de auto-immuunziekte coeliakie omdat in bepaalde granen (zoals tarwe, waaronder spelt, rogge en gerst) gluten zit. Mensen met een tarwe-allergie kunnen gewoon brood vervangen door brood van andere granen zoals haver, rogge, gerst, maïs en boekweit. Spelt is niet geschikt. Tarwevrij brood kan nog sporen van tarwe bevatten. Op dit brood staat dat er geen tarwe inzit.

Ingrediënten en Broodverbetermiddelen

Brood wordt gemaakt van bloem of meel van graansoorten als tarwe, rogge, rijst, gerst, mais, boekweit en spelt. Daarnaast bevat brood altijd water, gist of een ander rijsmiddel zoals (zuur)desem en zout. Vaak bevat brood ook zogenaamde broodverbetermiddelen. Soms worden vóór het kneden van het deeg broodverbetermiddelen toegevoegd.

Deze verbetermiddelen zorgen ervoor dat het brood langer vers blijft of dat het luchtiger en malser wordt. Ze kunnen ook het bakproces verbeteren of versnellen. Voorbeelden van broodverbetermiddelen zijn melkproducten, vetten, suikers, emulgatoren, enzymen, gluten, eibestanddelen, sojameel en meelverbetermiddelen.

Bewaaradvies

Bewaar brood op kamertemperatuur in een gesloten trommel of plastic zak. Wie houdt van brood met een krokante korst, bewaart brood bij voorkeur in een papieren broodzak. Bewaar brood niet in de koelkast, dan droogt het uit. Je kunt brood wel invriezen. Houd er rekening mee dat brood eerder oud wordt als je het daarna buiten de vriezer bewaart.

Vers brood kan een paar dagen bewaard blijven, in de diepvries kan brood enkele weken bewaard worden. Oud brood kan geroosterd, als wentelteefje of als tosti worden gegeten. Ook kun je er paneermeel van maken met de keukenmachine. Roggebrood heeft van nature een hoog vochtgehalte, waardoor het snel schimmelt. Bewaar het goed ingepakt op een koele, droge plaats.

Conclusie

labels: #Brood

Zie ook: