Chips zijn tegenwoordig een populaire snack, maar de reis van de aardappel naar de knapperige lekkernij is lang en fascinerend. In dit artikel duiken we in de geschiedenis van chips, de verschillende soorten die beschikbaar zijn, en enkele gezondere alternatieven.

De Geschiedenis van Chips

In de 19e eeuw werden er meerdere gerechten om aardappelschijfjes te frituren gepubliceerd in kookboeken. Volgens de legende werden chips zoals we ze nu kennen, per ongeluk uitgevonden door George Crum en zijn zus Catherine Wicks.

Catherine had per ongeluk een flinterdun stukje aardappel in een pan met olie laten vallen, dit eruit gevist met haar vork en aan de kant gelegd. Deze chips werden de 'Sagarota chips' genoemd. Aardappelchips waren al enkele decennia eerder in Engeland een daverend succes. Wat later zetten de gefrituurde aardappelschijfjes voet in wal in Nederland en België.

Friet: Een Verwant Product

Friet heeft een lange geschiedenis. Tussen de eerste gecultiveerde aardappel en het eerste frietje zitten vele millenia geschiedenis, en tussen dat eerste frietje en het ontstaan van Frietopia¿ zaten nog eens twee of drie eeuwen.

De aardappel komt uit de Andes in Zuid-Amerika, waar wilde aardappels voorkomen tot op een hoogte van zo'n vierduizend meter. De gecultiveerde varianten ervan stammen waarschijnlijk af van de zuidelijkere soorten. Wat wel zeker is, is dat aardappels 400 jaar voor Christus al werden gegeten op de hoogvlakte van de Andes in het huidige Peru en Bolivia.

Omdat aardappels erg voedzaam zijn en bestand zijn tegen slecht weer omdat het eetbare gedeelte ondergronds zit, is de plant uitgegroeid tot de basis van de voedselvoorziening in het Inca-rijk. Het was gebruikelijk om de aardappels te drogen in de zon, vaak nadat men ze eerst had laten bevriezen, om ze lang te kunnen bewaren.

De eerste Europeanen die aardappels zagen waren de Spaanse Conquistadores die in 1537 onder leiding van Jimenez de Quesada in een verlaten dorp in Colombia een voorraad aardappels vonden. Omdat de Spanjaarden bij hun reizen terug naar Europa voedsel nodig hadden namen ze deze aardappels mee aan boord van hun schepen. De knollen bevatten veel vitaminen en zo voorkwam men scheurbuik.

In de tweede helft van de zestiende eeuw kwam de aardappel in Europa, maar hij bleek niet goed te kunnen groeien in het warme klimaat in Spanje en Italië. Dit ging beter in het noorden van Europa, hoewel veel mensen de plant niet vertrouwden. Andere planten die verwant zijn aan de aardappel zijn namelijk giftig.

Zo gaat het verhaal, dat een Franse officier, Antoine Augustine Parmentier, als krijgsgevangene in Duitsland aardappels had moeten eten, en ze lekker vond. Vooral in Ierland werd de aardappel erg populair.

Wie de eerste friet maakte is niet goed te achterhalen. Zowel de Fransen als de Belgen claimen de uitvinding van friet. De belgische historicus Jo Gérard zegt dat hij in een oud manuscript heeft gelezen dat er al friet werd gemaakt in 1680. In een frans kookboek uit 1755, Les soupers de la cour, wordt melding gemaakt van friet.

In 1802 moet de friet geïntroduceerd zijn in Amerika. In dat jaar serveerde president Thomas Jefferson friet aan zijn gasten. Op zijn menukaart stond: Pommes de terre frites à cru, en petites tranches; aardappels, rauw gebakken in vet, in plakjes gesneden.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden veel Amerikaanse militairen voor het eerst geconfronteerd met friet. Friet werd daarna pas op grote schaal gegeten in Amerika. Het is ook één van de verklaringen waarom men ze in Amerika french fries noemt. De militairen hadden in franstalige gebied kennis gemaakt met de friet.

Populaire Chipmerken

EPIXS

Vanaf nu zijn chips nooit meer hetzelfde. Epixs zijn heerlijk dikke, crispy ribbelchips met een bite, een crunch, een echte smaakexplosie! Chips waar je geen genoeg van krijgt, chips die je niet kunt laten liggen.

EPIXS is er in vijf verschillende varianten:

  • Original
  • Paprika
  • Barbecue
  • Sour Cream & Onion
  • Wasabi

Allemaal anders. En allemaal lekker dik, wavy en vooral: supercrunchy.

EPIXS Smaken in Detail

  • EPIXS Original: Lekkere dikke ribbelchips met een crunchy bite die je gewoon niet kunt weerstaan. Back to basics. Ribbelchips met precies dat zoutsmaakje dat je wil. Zeg daar dus maar eens nee tegen.
  • EPIXS Paprika: De Paprikachips van EPIXS zijn precies wat je zou verwachten van een lekkere zak chips. Geribbelde aardappelschijfjes, gebakken tot een crunchy chippie, heerlijk op smaak. Blijf daar maar eens van af.

Croky

Het merk Croky zag het levenslicht in 1966 in Nieuwkerke, toen de West-Vlaamse familie van hoteluitbaters Huyghe op het idee kwam om chips te verkopen. Als eerbetoon aan hun familiepapegaai die toen net het loodje had gelegd, gaven ze hun bedrijfje de naam "Croky".

Croky komt op de proppen met de smaak bolognese. Meteen een schot in de roos! Tijden veranderen en ook Croky staat niet stil: tijd voor een herlancering met een nieuwe logo, nieuwe verpakkingen en verschillende promotiele acties.

We lanceren onze Patatas Fritas: lekker luchtige snacks in de vorm van frietjes.

Gezondere Alternatieven?

Wie houdt er nu niet van een chipje af en toe!? Dat chips niet het meest gezonde is wat je kunt kiezen, dat hoef ik je denk ik niet meer te vertellen. Toch zijn er tegenwoordig een aantal varianten op de markt, die een stukje gezonder (of in ieder geval minder ongezond) lijken te zijn!

Chips is ongezond doordat het in olie of vet op een hele hoge temperatuur wordt gebracht. Door deze hoge temperatuur verandert een deel van het vet uit de olie in transvet. Dit is de meest ongezonde soort vet die er is, het heeft een negatief effect op ons cholesterolgehalte en verhoogt de kans op hart- en vaatziekten. Ook ontstaan er andere gevaarlijke stoffen, zoals acrylamide. Tenslotte bevat ons chipje gewoon hele grote hoeveelheden vet, waardoor het ontzettend calorierijk is.

Natuurlijk zit er ook heel veel zout in chips, wat onze bloeddruk kan verhogen. Ook dit verhoogt het risico op hartziekten.

Vergelijking van 'Gezondere' Chipvarianten

Er zijn drie verschillende soorten chips die gezonder lijken dan normale chips, namelijk Lays Light Chips, Lays Oven Baked en Albert Heijn Groentecrisps.

Op de verpakking van de light chips staat duidelijk ‘33% minder vet’. De oven baked chips belooft zelfs 50% minder vet te zijn. De ‘gezonde’ chips varianten bevatten iets minder calorieën. Erg veel scheelt het echter niet. De oven baked chips bevat de minste calorieën en vet. Opvallend is dat de groentechips veel meer suiker bevatten dan de andere soorten.

Voedingswaarden Vergelijking (per 100g)

Soort Chips Calorieën Vet Suiker
Normale Chips (Waarden invoegen) (Waarden invoegen) (Waarden invoegen)
Lays Light Chips (Waarden invoegen) (Waarden invoegen) (Waarden invoegen)
Lays Oven Baked (Waarden invoegen) (Waarden invoegen) (Waarden invoegen)
Albert Heijn Groentecrisps (Waarden invoegen) (Waarden invoegen) (Waarden invoegen)

Er zijn dus inderdaad soorten chips op de markt die (iets) minder calorieën en vet bevatten. De oven baked chips komen wat dit betreft het beste uit deze vergelijking. Toch kun je ze naar mijn idee echt niet gezond noemen. Ze zijn evengoed op hoge temperatuur bereid, waardoor schadelijke stoffen ontstaan.

Japanse Mix als Alternatief

Japanse mix staat bekend als DE gezonde vervanging van chips. Ik merk dat veel mensen die willen afvallen grijpen naar deze snack. Volgens mij onder andere op aanraden van Sonja Bakker. Maar is het eigenlijk wel zo gezond? Ik leg je vandaag zo goed mogelijk uit wat mijn mening daarover is.

Japanse mix oftewel Japanse zoutjes is een gegrilde snack van rijstbloem, met een lichte smaak van zeewier. Ze bestaan in verschillende vormen en maten, maar in Nederland is de variant die je ziet op de foto’s denk ik de meest bekende. Deze snack wordt vaak gegeten bij de borrel, als vervanger van chips.

De Japanse zoutjes zijn volgens Wikipedia gestoomd, gedroogd en gegrild. Chips wordt gefrituurd in olie. De bereidingswijze van de Japanse mix is daarmee gezonder, omdat bij frituren slechte vetten ontstaan die schadelijk zijn voor onze gezondheid.

Ik word niet zo blij van de ingrediëntenlijst van de Japanse mix. De basis is (normale witte) rijst, wat niet zo voedzaam is. Daarnaast zit er relatief veel suiker en zout in. Van het E-nummer 150c (ammoniakkaramel) zijn onderzoeken dat het mogelijk kankerverwekkend zou zijn. Eigenlijk zijn de basisingrediënten van chips beter! (Echter, dit wordt teniet gedaan door de manier van bereiden).

Als je puur kijkt naar de voedingswaarden, dan is Japanse mix een heel klein beetje beter om te nemen als je wilt afvallen, dan chips. Ik kan het echter ZEKER geen gezond product noemen. Er zitten nauwelijks voedzame ingrediënten in en relatief veel zout in.

De Elektronische Chip: Een Korte Introductie

De chip, of ook wel ‘microchip’, geïntegreerde schakeling of Integrated Circuit, is tegenwoordig niet meer weg te denken uit elektronische apparaten. Chips zijn onder andere te vinden in computers, radio’s, TV’s, wasmachines, mp3-spelers, hifi-apparatuur, printers, auto’s, en nog zoveel meer consumentenelektronica.

Een moderne economie, of überhaupt een leven zonder chips is haast niet meer voor te stellen: apparaten zouden oneindig veel lomper en groter worden, of überhaupt niet meer gemaakt kunnen worden. Toch was er een tijd, dat de chip nog niet bestond. Volgend jaar is de chip pas vijftig jaar oud. Maar wat was er daarvoor dan?

Het Prille Begin

Laten we beginnen bij een andere grote doorbraak: De ontdekking van de gloeilamp. In 1877 werd hij uitgevonden door Thomas Alva Edison .Daarmee kregen de elektrische verschijnselen, die al ruim een eeuw daarvoor door Volta en Ampère waren waargenomen, een praktisch nut.

Zo ontdekte men eveneens in 1877 de fonograaf (de voorloper van de grammofoon), en is in hetzelfde laboratorium de eerste elektrische stoel ontwikkeld. De ontdekking die de grootmoeder van de chip inluidde, werd gedaan in 1883. Edisons gloeilampen hadden namelijk een koolstofdraad, in plaats van het huidige wolfraam.

Toen onderzoekers van zijn lab metingen over deze ‘lamp’ uitvoerden, ontdekten zij dat er naast stroom door de gloeidraad, ook stroom van de gloeidraad naar het metalenplaatje liep. Dit terwijl er geen geleidend materiaal tussen zat, maar een vacuüm ruimte. Dit effect staat tegenwoordig bekend als het Edison effect of, meer gebruikelijk, als thermionische emissie.

Van Lamp naar Buis

Hoewel Edison het effect ontdekte wat ten grondslag lag aan de ontwikkeling van de elektronbuis, heeft hij zelf deze stap niet gezet. Edison kon geen verklaring geven voor hetgeen hij ontdekte. Lang bleef het dan ook stil rondom het Edisoneffect, totdat op 16 november 1904 de Brit Ambrose Fleming de elektronenbuis patenteerde.

Halfgeleiders: De Nieuwe Diode

Op zichzelf staand zijn halfgeleiders niet zo interessant. Immers, wat is er interessant aan, om een geleider te creëren, terwijl er zoveel natuurlijke geleiders voorhanden zijn. Maar, halfgeleiders beginnen interessante eigenschappen te vertonen, als je negatieve en positieve halfgeleiders naast elkaar plaatst: ze beïnvloeden elkaar.

De Transistor: Een Schok voor de Elektronica

Toen brak er een moment aan, dat alles anders werd: op 23 november 1947 vonden John Bardeen, Walter Brattain en William Shockley de transistor uit. Die zag er trouwens nog heel anders uit dan de transistor van nu. Het was in wezen een siliciumkristal met 2 gouden naalden erin gestoken, wat genoemd wordt als de grootste uitvinding van de 20e eeuw

labels: #Kip

Zie ook: