Heb je wel eens direct na het eten het gevoel dat je moet rennen naar de wc? Of heb je regelmatig last van verstopping, diarree of andere stoelgangproblemen? Je bent niet alleen. Diarree komt vaak voor.

In dit artikel leggen we uit waarom sommige voedingsmiddelen sneller door ons systeem gaan dan anderen en hoe vooral vezels een cruciale rol spelen in dit proces. Ook wordt het dumpingsyndroom besproken, de symptomen ervan en wat je eraan kunt doen om je stoelgang te verbeteren.

Hoe lang duurt het voordat het voedsel verteerd wordt?

Wat je eet wordt verteerd door je maagdarmstelsel. Niet al het voedsel wordt volledig verteerd: met name vezels zijn grotendeels onverteerbaar en verlaten het lichaam vaak als ontlasting. De tijd die het duurt voordat je eten als ontlasting eruit komt verschilt per persoon: dit noemen we ook wel transitietijd.

De verteringstijd van voedsel verschilt sterk per persoon, maar gemiddeld duurt de totale spijsvertering zo’n 24 tot 48 uur. Voedsel wordt eerst fijngemalen in de mond, waar ook de eerste verteringssappen vrijkomen, en daarna gaat het door de slokdarm naar de maag. In de maag wordt het voedsel verder verteerd.

Vloeibare voeding en dranken blijven zo’n 1-2 uur in de maag, terwijl vaster voedsel er gemiddeld 3 uur over doet voordat het verder gaat naar de dunne darm. In de dunne darm blijft voedsel gemiddeld 4-8 uur.

Waarom moet je soms direct na het eten poepen?

Sommige mensen moeten gelijk na het eten poepen. Hoe kan dat als het eten er gemiddeld 1 tot 2 dagen over doet om verteerd te worden? Dit heeft vaak te maken met de zogenoemde gastrocolic reflex: als je gaat eten, gaat vooral de dikke darm extra bewegen om ruimte te maken voor het nieuwe voedsel. Dit wordt getriggerd doordat je maag wordt opgerekt wanneer er nieuw eten inkomt. Deze extra bewegingen starten al binnen enkele minuten nadat je begint met eten.

Wat is het dumpingsyndroom?

Het dumpingsyndroom is een aandoening die optreedt wanneer voedsel te snel van je maag naar je dunne darm beweegt. Dit syndroom is vrijwel altijd het gevolgd van een operatie waarbij (een deel van) de maag verwijderd is. Het syndroom wordt zo genoemd omdat het voedsel letterlijk ‘gedumpt’ wordt in de dunne darm.

Welke symptomen ervaar je?

Symptomen van het dumpingsyndroom kunnen variëren van persoon tot persoon, maar gaan vaak om het volgende:

  • Buikpijn of krampen
  • Misselijkheid
  • Braken
  • Diarree
  • Duizeligheid of licht in het hoofd voelen
  • Vermoeidheid of zwakte
  • Flauwvallen
  • Een snelle hartslag of hartkloppingen kort na het eten
  • Opgeblazen gevoel of een ongemakkelijk vol gevoel
  • Zweten
  • Blozen of roodheid van het gezicht en de hals
  • Trillen of beven
  • Een gevoel van onrust of nervositeit

Deze symptomen kunnen optreden in twee fasen: de vroege fase, die binnen enkele minuten na het eten begint en de late fase, die één tot drie uur na het eten optreedt. De late fase wordt vaak geassocieerd met een daling van de bloedsuikerspiegel (hypoglykemie) als gevolg van de snelle maaglediging.

Behandeling van dumpingsyndroom

Veel ongemakken kunnen worden voorkomen of verminderd door het opvolgen van suggesties en aanbevelingen van je behandelend arts of diëtist. Het is raadzaam om je dieet aan te passen als een deel van je maag is verwijderd. De mate en het ontstaan van klachten variëren per patiënt. Het is het beste om zelf te ontdekken wat en hoeveel je kunt eten. Vaak verminderen de klachten na verloop van tijd door aanpassingen in het lichaam.

Wil jij je spijsvertering een handje helpen en klachten als obstipatie voorkomen? Eet dan voldoende vezels: deze zijn essentieel voor een goede spijsvertering en helpen om klachten zoals verstopping te voorkomen. Je voegt makkelijk extra vezels toe aan je dieet door WholeFiber te gebruiken. Vrouwen hebben 30 gram vezels per dag nodig, mannen 40 gram. In het westerse dieet met veel bewerkt voedsel lukt het veel mensen niet de aanbevolen hoeveelheid te halen. Door dagelijks 2-3 eetlepels WholeFiber prebiotica toe te voegen, krijg je op een makkelijke en puur natuurlijke manier al 10 gram extra vezels binnen.

Diarree: acuut versus chronisch

Diarree is dunne en waterige poep. Soms wordt het ook wel buikloop genoemd. Er wordt pas gesproken over diarree als je meerdere keren per dag (dunne) ontlasting hebt. We maken onderscheid tussen acute en chronische diarree.

Acute diarree

Acute diarree wordt meestal veroorzaakt door een virus, bacterie of parasiet die via je mond in je darmen komt. Bij buikgriep komt de diarree door een virus. Je kan dit virus krijgen via poep, braaksel of speeksel van andere mensen, bijvoorbeeld als je naar dezelfde WC bent gegaan en daarna niet goed je handen hebt gewassen met water en zeep, of na het drinken uit hetzelfde glas als iemand anders die het virus bij zich draagt. In bedorven voedsel zitten soms bacteriën die diarree kunnen veroorzaken.

Als het virus, de bacterie of de parasiet in je darmen komt, kan het daar een ontsteking veroorzaken. Hierdoor kan de darm minder vocht opnemen, waardoor er te veel vocht in de darm blijft zitten.

Chronische diarree

Diarree komt soms ook door een andere oorzaak. Dit is vaak het geval als je een paar weken achter elkaar diarree hebt. We spreken dan over chronische diarree.

Wat te doen bij diarree?

Je verliest veel vocht bij diarree, vooral als je erbij moet overgeven, koorts hebt, of als het heel warm is. Herken je klachten van uitdroging? Zorg ervoor dat je extra veel drinkt om niet uit te drogen; ongeveer 2 tot 3 liter per dag. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten als je geen trek hebt; je kan best een tijdje zonder eten. Drink geen zoete dranken bij langdurigere diarree (dus geen appelsap, melk of light-dranken).

Was nog vaker dan normaal je handen met water en zeep en droog ze daarna goed af. Acute diarree gaat meestal snel vanzelf weer over. Medicijnen zijn dus bijna nooit nodig.

Toch kan het soms zijn dat je medicijnen zou willen gebruiken:

  1. Bij heftige diarree kun je ORS gebruiken, zodat je niet uitdroogt. Neem dit alleen als je een grotere kans op uitdroging hebt of al uitgedroogd bent. ORS is te koop zonder recept bij de apotheek of drogist.
  2. Als je op reis gaat of voor een langere tijd niet naar de WC kan, kun je Loperamide gebruiken. Loperamide zorgt er niet voor dat je sneller beter wordt! Meestal duurt de diarree in totaal juist langer, omdat het virus, de bacterie of de parasiet die het veroorzaakt toch uit je lichaam zal moeten komen om de diarree te laten overgaan. Een bijwerking van Loperamide is daarnaast dat het soms kan zorgen voor verstopping. Loperamide is zonder recept te koop bij de apotheek of drogist.

Hoe kun je diarree voorkomen?

Voorkomen is natuurlijk altijd beter dan genezen. Was regelmatig je handen met water en zeep, en droog ze daarna goed af. Diarree komt vaak door een virus.

Adviezen bij diarree:

  • Drink extra vaak, zodat je niet uitdroogt. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had.
  • Diarree gaat meestal vanzelf over binnen 1 week.
  • Bel de huisarts of huisartsen-spoedpost bij koorts of klachten van uitdroging.

Symptomen van uitdroging

Bij diarree verlies je veel vocht. Je verliest extra veel vocht als je ook overgeeft, koorts hebt of als het warm is. Als je veel vocht verliest en te weinig drinkt, kun je uitdrogen. Vooral ouderen boven de 70 jaar en kinderen onder de 2 jaar kunnen snel uitdrogen. Bij gezonde volwassenen is de kans op uitdrogen erg klein.

Als je uitdroogt, kun je 1 of meer van deze klachten krijgen:

  • Je plast niet of weinig. Als je toch plast, is je plas donker.
  • Je hebt erg veel dorst.
  • Je hebt een droge mond.
  • Je voelt je suf.
  • Je voelt je duizelig of valt flauw.

Bij ernstige uitdroging kun je ook deze klachten krijgen:

  • Je bent in de war.
  • Je ademhaling gaat snel.
  • Je hartslag gaat snel.
  • Je armen en benen voelen koud.

Heb je klachten die bij uitdroging kunnen passen? Bel dan de huisarts of huisartsen-spoedpost.

Oorzaken van diarree

Als je diarree hebt, komt dit meestal door buikgriep. Soms komt het door bedorven voedsel. Je krijgt dan diarree door een virus, bacterie of parasiet. Die komt via je mond in je darm.

Buikgriep

Meestal komt dit door een virus. Je kunt het krijgen via poep, braaksel of speeksel van iemand anders. Bijvoorbeeld als je naar dezelfde wc gaat en je wast je handen daarna niet. Misschien eet je daarna met je handen of doe je je vingers in je mond. Het virus komt dan via je mond in je darm. Of als je uit een gebruikt glas of flesje van iemand anders drinkt. Of als je ongewassen bestek van iemand anders gebruikt.

Je kunt het ook krijgen via de lucht. Bijvoorbeeld als iemand in je buurt het virus heeft en moet hoesten of niezen.

Bedorven voedsel

Meestal komt dit door een bacterie in eten of drinken. Je eet bijvoorbeeld kip of ander vlees dat niet goed gaar is. Of je eet voedsel dat te lang of te warm bewaard is. Misschien heb je water gedronken dat niet gekookt of gezuiverd is.

Als je tijdens of direct na een reis diarree krijgt, heet dat reizigersdiarree. De diarree komt dan ook vaak door bedorven voedsel.

Via je mond komt het virus, de bacterie of de parasiet in je darm. Daar geven ze een ontsteking van de darm. De darm kan dan minder vocht opnemen. Er blijft veel vocht in de darm zitten. Je poep wordt dan dunner.

Van jouw poep, braaksel of speeksel kan ook weer iemand anders ziek worden. Bijvoorbeeld via de wc of ongewassen handen.

Andere oorzaken

Soms heeft diarree een andere oorzaak. Dat komt vaker voor bij mensen die langer dan 2 of 3 weken diarree hebben.

Wat te drinken bij diarree en overgeven

Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 of 3 liter per dag). Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had. Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft. Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten 1 of 2 slokken. Zo hou je toch wat vocht binnen. Als je je wat beter voelt, kun je langzaam weer wat meer in 1 keer gaan drinken. Als je ook koorts hebt, is drinken nog belangrijker.

Drink geen zoete dranken als de diarree langer dan 1 week duurt of steeds terugkomt. Dus geen appelsap, melk, energie-dranken, frisdranken en light-dranken (zoals cola light). Soms kunnen de darmen tijdelijk minder goed tegen deze drank als je diarree hebt (gehad).

Wat te eten bij diarree en overgeven

Een paar dagen niet of minder eten is niet erg. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt. Begin met kleine beetjes. Als je kunt eten, voel je je meestal meteen wat beter. Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig. Bij buikkrampen kun je het beste kleine beetjes eten en drinken. Als er iets in je maag komt, merken je darmen dat ook. Soms krijg je dan weer een golf van diarree. Dat betekent niet dat je iets verkeerds gegeten hebt. Je maag en darmen zijn nog gevoelig. Ook als je in 1 keer veel drinkt, kun je meteen naar de wc moeten.

Hoe voorkom je dat je anderen ziek maakt?

  • Was je handen met water en zeep.
  • Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg.
  • Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt.
  • Was gebruikte glazen, borden en bestek goed af.
  • Leg uit aan de mensen om je heen dat ze dezelfde adviezen moeten volgen.

Diarree gaat meestal vanzelf over. gebruiken, zodat je niet uitdroogt. ORS is een drankje met speciale suikers (glucose) en zouten. Die heeft het lichaam nodig om vocht op te nemen en vast te houden. Neem ORS als je meer kans hebt op uitdroging of al uitgedroogd bent. Bijvoorbeeld:

  • als je minstens 6 keer per dag poep hebt zo dun als water
  • als je meer dan 4 keer per dag moet overgeven
  • als je door overgeven of koorts extra veel vocht verliest, en je te weinig drinkt of veel dorst houdt
  • als je ouder bent dan 70 jaar

Je kunt ORS zonder recept kopen bij de apotheek of drogist. Het is een drankje of een poeder waarmee je zelf het drankje maakt. Lees eerst de bijsluiter. Haal voor kinderen kinder-ORS. Meng ORS met water, niet met eten of ander drinken. Daarnaast mag je eten en drinken waar je zin in hebt. Maar geen frisdrank of energiedrank.

Medicijnen als 'stopmiddel' voor op reis

Ga je op reis? Of moet je lang doorwerken zonder naar de wc te kunnen? gebruiken. Het is een soort 'stopmiddel'. Het zorgt ervoor dat je minder vaak moet poepen. Loperamide zorgt er niet voor dat je sneller beter wordt. Een bijwerking is dat het kan zorgen voor verstopping. Je kunt loperamide zonder recept kopen bij de apotheek of drogist.

Loperamide maakt diarree minder. Het wordt gebruikt bij acute diarree en bij chronische diarree.

Sommige medicijnen kunnen door diarree minder goed of helemaal niet werken. Geef je over binnen 4 uur nadat je je medicijnen hebt genomen? Dan kan je medicijn ook minder goed werken. Andere medicijnen kunnen erge bijwerkingen geven bij steeds diarree en overgeven.

Diarree gaat meestal vanzelf over binnen 4 tot 7 dagen. Na 10 dagen is het weg bij 9 van de 10 mensen. Duurt de diarree langer? Dan is de kans groter dat het door een parasiet komt.

Als je de adviezen volgt, is de kans het grootst dat het weggaat. En dat je geen anderen besmet. Blijf vaak je handen wassen. Nadat je naar de wc bent geweest. En voor het eten of koken. Blijf letten op klachten die kunnen betekenen dat je uitdroogt. Denk je dat je uitdroogt? Bel dan meteen je huisarts of de huisartsen-spoedpost.

Hoe voorkom je dat je weer diarree krijgt?

Ga veilig om met voedsel:

  • Bewaar resten van je maaltijd altijd in de koelkast. Niet langer dan 2 dagen. Resten van afhaalmaaltijden kun je beter niet bewaren.
  • Neem elke dag een schone vaatdoek.
  • Gebruik alleen schone messen en snijplanken.
  • Gebruik aparte messen en snijplanken voor rauw vlees.

Lees meer adviezen om diarree door bedorven voedsel te voorkomen. Was regelmatig je handen met water en zeep. Droog ze ook goed af. Was en droog elke keer als je naar de wc bent geweest. En voor en na het koken. Vooral na het aanraken van rauw vlees. Droog na het wassen je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg.

Ga je op reis? Lees over hoe je de kans op diarree kleiner maakt. Of vraag het je huisarts of GGD. Dat is vooral belangrijk in warme landen. Of landen waar de hygiëne minder is. Je hebt dan meer kans op diarree. Bijvoorbeeld via bedorven water of voedsel.

labels:

Zie ook: