De uitdrukking "vlees en bloed" krijgt een diepere betekenis wanneer we kijken naar Bijbelse figuren en de liederen van Stef Bos. Het gaat over menselijkheid, imperfectie, en de moed om jezelf te zijn, ondanks fouten en twijfels.

De Roep van Abraham

"Trek weg!" Met deze woorden roept God Abraham. Lech lecha in het Hebreeuws. Letterlijk: Ga, jij, weg! Joodse rabbijnen vinden in deze twee woorden verschillende lagen.

  • Ga vóór jezelf: Kom in beweging en geloof in wie of wat je worden kunt. Dit pad zal jou veel goeds brengen. Voorbij de horizon wacht jou zegen. Ga op reis voor je eigen bestwil.
  • Ga mét jezelf: Overal waar jij komt, draag en breng je iets van mij met je mee. Ga op reis met jouw manier van leven, jouw opvattingen en jouw geloof. Met je geloof in de ene God die niet aan één plaats is gebonden. Die alles heeft geschapen en over alles Heer is.
  • Ga náár jezelf: Laat alle dingen achter die je tot iemand anders maken. En ontdek al reizend wie jij werkelijk bent en kunt worden. Laat wie je ten diepste bent en mag worden bepalen door het woord en de wil van je Schepper.
  • Ga alleen: Verlaat de sociale krachten, de familiedruk, het milieu waarin je geboren bent. Stijg uit boven economie, biologie of psychologie. Het is een appél om steeds opnieuw anders te durven zijn dan de mensen om je heen. Moedig tegen de stroom in te gaan. Desnoods moederziel alleen je te blijven uitstrekken naar de vervulling van wat je is beloofd.

Het gaat over huis en haard achterlaten en vertrekken naar het vreemde en onbekende. Maar juist door dat aan te gaan reis ik naar mijn diepste zelf en ben ik uiteindelijk meer thuis dan ooit. Een tegenstelling die doet denken aan wat Jezus later zal zeggen: ‘Wie zijn leven probeert te behouden zal het verliezen, maar wie zijn leven verliest omwille van Mij, die zal het behouden.’ (Matteüs 10, 39)

De Paradox van Zelfverloochening

Volgens de rabbijnen moet ik dan wel op reis gaan naar mijn zelf. Maar het evangelie roept toch ook op mijn zelf te verloochenen en zelfs te kruisigen? Is mijn ik in zichzelf goed en kan geloof daar beginnen? Of zit bij geloven mijn ik per saldo toch vooral in de weg?

Paul van Tongeren legt uit waarom hij christen is en blijft. Dat heeft voor hem te maken met de combinatie van zowel een diepe bevestiging als een krachtig appél. Ik mag mijn zelf, mijn diepste kern dus leren kennen en aanvaarden. En tegelijk wordt er een krachtig beroep op mij gedaan. Omdat het ook beter kan, echter, zuiverder, waarachtiger. En, bedenk ik er zelf bij, omdat dat goede tegelijk toch ook vaak gebroken is.

De Ander Ontmoeten

Abraham ontdekt wie hij is en ook wie hij kan worden juist door in beweging te komen en op weg te gaan. Alles begint met de woorden: de Heer zei. Alles begint met een stem die klinkt en een beroep op hem doet. Abraham wordt zichzelf aan de ander. De ander met een grote en een kleine letter.

Mijn ik, mijn zelf kan dus geen gebufferd, omsloten iets zijn. Geen eiland in de oceaan. Geen ommuurde gepantserde vesting in een vreemde vijandige omgeving. Het zelf is bedoeld als iets poreus, iets doorlaatbaars. Iets in open verbinding met zijn omgeving. De Duitse socioloog Hartmut Rosa zegt: ‘Als er niets meer vibreert en trilt tussen ons en de wereld en de stem van de wereld verstomt, worden we ongelukkig en ziek.’ (Resonanz, 2016)

De Uitdaging van Kierkegaard

Volgens de Deense denker Sören Kierkegaard is de grootse opgave voor ieder mens: ik leren zeggen, zichzelf te worden. Je mag worden wie je in oorsprong al bent. De reis naar je eigen hart is voor hem de langste en meest wezenlijke reis die je kunt maken. En die maak je niet in de afzondering, in de stilte maar juist in de kwetsbaarheid van het dagelijkse leven.

En iedere keer opnieuw sta je voor keuze. Je kunt ervoor kiezen de sprong niet te wagen. Je kunt je blijven vasthouden aan gewoontes, gemakzucht en routine. Met als gevolg dat het leven aan je voorbij rolt en jij zelf er eigenlijk nooit echt in aanwezig bent. Je bent niet aanwezig voor jezelf, zegt Kierkegaard dan.

Het Waagstuk van Geloof

Ik leer van Abraham dat geloven telkens weer een waagstuk is. Steeds opnieuw gaat Abraham het waagstuk van geloof aan. Keer op keer springt hij in het onbekende. Daarmee is hij de vader, het prototype van allen die geloven (Romeinen 4).

Maar ook Abraham heeft schaduwzijden. De aartsvader en patriarch heeft geloof nooit op zak. Tegenover de momenten dat hij de sprong waagde, staan evenveel situaties waarin hij daarvoor te laf was.

Abraham is in het boek Genesis bepaald niet de held. Hij blijkt een mens van vlees en bloed. Net als wij. Een sterveling voor wie geloven steeds opnieuw een waagstuk is, een sprong in het diepe. Abraham leert dat met vallen en opstaan.

De Barmhartigheid van God

Er zit in de Abrahamverhalen een ondertoon van milde barmhartigheid. Abrahams falen wordt onthutsend eerlijk belicht. En toch wordt zijn schuld nooit verbonden met doem, met een oordeel. Godsdienstfilosoof Renée van Riessen zei er in een vraaggesprek in Trouw laatst: “Ik denk dat we erg strenge meesters voor onszelf zijn. Vaak vergeten we dat God wel eens oneindig veel barmhartiger zou kunnen zijn dan wij dat zijn voor onszelf. Het probleem is dat we er niet in slagen dat te geloven, omdat we denken dat we zo’n liefdevolle blik op ons leven niet waard zijn. Maar ondanks onszelf is er in God een grote ruimte waarin wij aanvaard zijn.’

De Trouwe Hond

In de roman De kern van de zaak van Graham Greene is de hoofdpersoon Scobie, assistent-politiecommissaris in een Britse kolonie in West-Afrika. Hij is een man van eer en integriteit. Op zeker moment is er een stem die spreekt vanuit het diepste van zijn ziel. Een stem die zich niet laat onderdrukken, welke verkeerde keuzes Scobie ook maakt.

Dat is ook de God die Abraham leert kennen. God die met ons meereist door het leven. Een stem die van binnenuit in mij blijft klinken. Zelfs, en misschien juist ook wel, in de diepten. God die zichzelf vergelijkt met een oude trouwe hond. Die niet opgeeft maar bedelt om mijn hart.

Geloven mag dan een waagstuk zijn. Maar het is godzijdank niet zo dat nu alles afhangt van mijn durf en moed. Degene die echt alles op het spel durft te zetten is God zelf. Hij waagde zijn eigen leven en gaf het prijs. Hij sprong in de diepte van ons bestaan.

Petrus: Een Mens van Vlees en Bloed

Het lied van Petrus van Stef Bos dat we geluisterd hebben is afkomstig van de cd ‘in een ander licht’. Het lied van Petrus bezingt wat Stef Bos opvalt in deze Bijbelfiguur. Petrus is voor hem een hemelbestormer die zich in zijn enthousiasme soms ook brandt en op de spreekwoordelijke blaren moet zitten.

Hoe fijn is het dat de Bijbel vol staat met verhalen over mensen van vlees en bloed! Geen foutloze mensen, maar mensen zoals jij en ik. Wat wordt er veel gestruikeld en gevallen in de Bijbel! Dat maakt het tot zo’n herkenbaar boek.

Toch is er nog iets dat Petrus ervan weerhoudt om met moed en goede zin die nieuwe dag, het begin van een nieuwe tijd te beginnen. Er ligt nog een hobbel die genomen moet worden. Als enige van de 4 evangelisten vermeldt Johannes niet dat Petrus berouw heeft als hij de haan hoort kraaien, nadat hij Jezus tot 3 keer toe verraden heeft. Het wordt een liefdevolle confrontatie.

Een Liefdevolle Confrontatie

Jezus spreekt hem niet aan in zijn ambt als drager van de toekomst van de Jezus-beweging. Hij wordt aan gesproken als mens, hij is Simon-van-Johannes. De mens die is gestruikeld en gevallen. Wiens vertwijfeling dat ingetogen lied 649 net bezong. Wat een vraag om te krijgen. Waarom vraagt Jezus nu of Simon hem meer liefheeft dan dat de andere discipelen hem liefhebben? Dat is toch een rare vraag om te stellen? Maar was het niet zo dat Petrus altijd degene was die voorop liep? Die het eerste was met antwoord geven als Jezus zijn leerlingen een vraag stelde?

Juist als Petrus op zijn kwetsbaarst lijkt, als hij vertwijfelt zichzelf afvraagt wat hij nog meer moet zeggen als dit niet genoeg is, dan gaat Jezus verder. Spreekt hij over de tijden die komen gaan.

Jezus hoeft geen relatie met een heilige. Juist die kwetsbare Petrus, die eerlijk is over zijn eigen mogelijkheden en onmogelijkheden, die kan hij de zorg voor zijn kudde toevertrouwen. Jezus is veel meer opzoek naar de mens Simon Petrus, die zonder maskers en pretenties ook al voldoende in huis heeft om een goede herder te zijn.

Volg mij! Dat is was Simon Petrus te doen staat. Ik ben een mens van vlees en bloed. Tot het laatste toe blijkt Petrus dat te zijn, want na zijn gesprek met Jezus komt er nog een scéne. Na die intieme ontmoeting kijkt Petrus om zich heen en vraagt zich opeens af hoe het met die andere leerling moet.

Het antwoord dat Jezus geeft, getuigt eigenlijk van de nodige humor. In mijn eigen woorden zegt Jezus tegen Petrus: ‘Als ik iets zeg over die andere leerling, zegt dat dan tegelijk iets over jou? Bijvoorbeeld als ik zeg: ik hou van die, betekent dat dan gelijk dat ik ook zeg: ik hou niet van jou?’ Zo voelt het natuurlijk vaak wel, maar is dat ook echt zo?

Volg mij met alles wat jij in huis hebt als mens van vlees en bloed. Je hebt talenten genoeg in huis om God op je eigen manier te dienen. Zelfs nu, of juist nu mogen we zorgen voor deze wereld en de mensen om ons heen.

labels: #Vlees

Zie ook: