De Mariaomgang in 's-Hertogenbosch kent een rijke historie. De traditie van de Stille Omgang gaat terug tot de jaren 1830, toen deze informeel werd georganiseerd. Gelovigen liepen de aloude Beeweg door de stad, die zelfs terug gaat tot de veertiende eeuw.

Vanaf 1866 werd die traditie versterkt. Tijdens dit jaar woedde er cholera in Den Bosch en steeds meer mensen liepen samen de Stille Omgang. In dat jaar 1866 heeft de Vereniging Mannenomgang de traditie van de Stille Omgang krachtig ondersteund. Deze Vereniging vierde in 1916 het 50-jarig jubileum. Toen werd voor het eerst een Plechtige Omgang gehouden. Dat werd een enorm succes, met grote publieke belangstelling.

De Beeweg en Mariabeelden

De 14e eeuwse middeleeuwse beeweg door de Bossche binnenstad kent tal van Mariabeelden. Pal langs de weg waar, volgens de overlevering, de Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch gelopen zou hebben ten tijde van een grote pestuitbraak. Langs deze route zouden mensen plotsklaps genezen zijn.

Wat hier van zij, feit is dat de bidweg al eeuwen lang wordt gelopen door groepen en individuen. Dit gebeurt met name in de meimaand en tijdens de noveen (9 daagse bid/voorspraaktraditie) van de Zoete Lieve Vrouw die op 7 juli jaarlijks aanvangt. De verschillende beelden die het hele jaar door te zien zijn, staan hieronder in beeld aangegeven met daarbij een beschrijving. Deze beelden zijn in de meimaand en in juli door talloze andere beeldjes vergezeld.

Hieronder volgt een overzicht van enkele belangrijke Mariabeelden langs de route:

  • Maria in 't Sevengester: Een gestileerd beeldje met een grove oppervlak van de zittende Maria met Kind. Na de restauratie van het pand heeft de eigenares, de familie Hurkens, dit Mariabeeldje laten maken voor de nis in de zijgevel.
  • Maria van de Beurdsestraat: In 1916 werd in het hoekpand Beurdsestraat-Kemelsharenhoek een Maria-gedenksteen gemetseld, als herinnering aan de omgang van 1915. Op 3 mei 1981 is aan de overkant weer een Maria-beeld geplaatst, een staande Maria met Kind.
  • Bosch' Marieke: Het beeldje is gehakt in een driehoekig blok natuursteen en is een afbeelding van een staande vrouwelijke figuur. Het is een herinnering aan het volksspel en Mariaspel naar een idee van de kapelaan van de St. Cathrien.
  • Koningin van de Heiligen Rozenkrans: Dit beeld stelt Maria Koningin van den Heiligen Rozenkrans voor en is in 1923 door de vereniging Mannenomgang aangekocht.
  • Regina Pacis, Koningin van de Vrede: Lopend vanaf de Vughterstraat de Postelstraat in is aan de gevel van het pand met nr. 23, een Mariabeeld geplaatst dat door de woningbouwvereniging S.W.H.
  • Ons Lief Vrouwke: Op de hoek Korenbrugstraat-Kruisstraat staat een huis dat reeds in 1635 ‘Onder Ons Lief Vrouwke’ genoemd werd. In het begin van de 20e eeuw werd een groter Mariabeeld geplaatst, gemaakt door de Bossche beeldhouwer Sjef Kuipers.
  • De Goede Moeder: In vroegere tijden werd tijdens de omgangsdagen een groot Mariabeeld voor de gevel van het pand geplaatst. In 1982 is het huidige beeldje door een anonieme gever geschonken aan de Vereniging Stille Omgang.
  • Maria in de Kapel: Vanuit de Korenbrugstraat naar de Lepelstraat staat een eigentijdse Mariakapel. Het mariabeeld in de kapel is de voortzetting van een mariakapel die daar al vanaf 1825 heeft gestaan.
  • Maria Ruische Poort: Vanaf de Lepelstraat lopend rechtsaf de Visstraat in bevindt zich aan het einde van de straat het steegje de Ruische poort in. Boven deze poort is een nis gemetseld met daarin een Mariabeeld.
  • Puthuis en Mariabeeld: Op 17 december 2015 werd de Mariakapel op de Markt opgeleverd tezamen met de reconstructie van het middeleeuwse puthuis.
  • Sint-Anna te Drieën: Zowel poort als plaats zijn overblijfselen van een kapel die was toegewijd aan de H. Anna.

Organisatie en Deelname

Na 1916 heeft de broederschap van de Zoete Lieve Vrouw de organisatie op zich genomen. Vanaf die tijd was er een jaarlijks terugkerende Plechtige Omgang. Deze omgang werd lange tijd jaarlijks grootser en uitbundiger van opzet. Vanaf 1932 werd ook het miraculeuze beeld van de Zoete Lieve Vrouw meegevoerd. Eind jaren ‘60 heeft de laatste Plechtige Omgang plaats gevonden, en de Vereniging Stille Omgang ging in 2016 op in de Broederschap van OLV.

Tegenwoordig organiseert de Broederschap jaarlijks een bidtocht over de oude Beeweg door de stad. Naast de bisschop van Den Bosch lopen tijdens de bidtocht priesters, diakens, kanunniken en acolieten mee. Het Bossche gilde De Oude Schuts en de Stadspijpers zorgen, naar oud gebruik, voor ruim baan voor de stoet. Ook broederschappen van elders, die veelal ook de Mariaverering ondersteunen in de kerken waaraan zij verbonden zijn, worden hiervoor jaarlijks uitgenodigd.

Parochianen, pelgrims en belangstellenden worden van te voren zoveel mogelijk attent gemaakt op de mogelijkheid om deel te nemen aan de bidtocht van de Zoete Lieve Vrouw, om ieder op zijn eigen devotionele en/of betrokken wijze hieraan deel te nemen.

De Broederschap komt graag in contact met Bosschenaren die kennis hebben over de geschiedenis van het vaandel. Ook tips en suggesties voor het herstel zijn welkom. Volgend jaar verwacht de Broederschap de bidtocht weer met Bosschenaren en pelgrims te kunnen lopen. Indien mogelijk met het vaandel in herstelde staat, zodat de Plebaan het kan zegenen en het in de processie voor Maria uit kan worden gedragen.

labels:

Zie ook: