De uitdrukking "te allen tijde" is een zogenoemde ‘staande uitdrukking’. In staande uitdrukkingen zijn oude naamvalsvormen behouden gebleven. De betekenis van "te allen tijde" is 'altijd'.

Herkomst en Samenstelling

Ten of ter zijn ontstaan uit een samensmelting van tot of te en een lidwoord (den of der). Dus als je er in de uitdrukking geen lidwoord bij kunt ‘denken’, is het altijd te en nooit ten of ter. Een combinatie als tot de alle tijd is onmogelijk, daarom is de correcte vorm te allen tijde.

Ten/ter is een samentrekking van het voorzetsel te of tot en het verbogen lidwoord den/der. Van die kennis kun je gebruikmaken: de vormen ter en ten zijn juist als je ze kunt vervangen door de lidwoorden de of het. Bijvoorbeeld: ter waarde van is juist, want ook de waarde van is juist. Ten huize van is juist, want het is ook het huis van.

Het Verschil Tussen "Ten" en "Te"

Hoe kun je weten of het ten, ter, te, den, der, de enz. moet zijn? Dat is voor huidige sprekers van het Standaardnederlands niet eenvoudig. Dat komt ten eerste doordat we vaak niet meer aanvoelen of een woord mannelijk of vrouwelijk is. Ter hoort bij vrouwelijke woorden, ten bij mannelijke en onzijdige. Bij sommige woorden komt echter variatie voor. Het woord tijd is bijvoorbeeld al lange tijd mannelijk, maar het kon vroeger ook vrouwelijk zijn.

We slaan ons woordenboek op en lezen: ten = te + den. Nu wordt ons de uitdrukking duidelijk. Ten tijde van = te den tijde van, d.w.z. in den tijd van; ten huize van = te den huize van, d.w.z. in het huis van. Te den allen tijde, of: in den allen (= elken) tijd, en: te den zijnen huize, of: in het zijn huis is natuurlijk geen goed Nederlandsch. De heer B. schreef dus den juisten vorm.

Correct Gebruik van "Te Allen Tijde"

Uitdrukkingen als te allen tijde en te uwen kantore zijn ouderwets en voor veel mensen ook onduidelijk. Een combinatie als tot de alle tijd is onmogelijk, daarom is de correcte vorm te allen tijde.

Voorbeelden van Staande Uitdrukkingen

Hieronder staat een lijst met veelvoorkomende staande uitdrukkingen. Bij sommige uitdrukkingen zijn er meerdere mogelijkheden. De lijst bevat soms vormen die in de officiële woordenlijst en/of in de Dikke Van Dale net iets anders staan, maar die volgens ons toch ook juist zijn. De uitdrukkingen zijn grofweg gealfabetiseerd op het zelfstandig naamwoord, maar ook op een aantal andere belangrijke inhoudswoorden. Veel uitdrukkingen staan daardoor meerdere keren in de lijst.

  • Te allen tijde
  • Ter waarde van
  • Ten huize van

Taalergernissen en Archaïsch Taalgebruik

Mijn grootste ergernis is dat namelijk niemand het woord ‘welke’ in zo’n zin gebruikt als hij praat. Mensen gebruiken het alleen als ze gaan schrijven. Dat vind ik gek. Alsof je dan ineens andere woorden moet hanteren.

Dat mensen de neiging hebben om andere woorden te gebruiken als ze schrijven, zie je ook vaak terug in archaïsch (ouderwets, formeel) taalgebruik. Dan gaan ze ineens ‘te allen tijde’ schrijven terwijl ze in een gesprek gewoon altijd het woordje altijd gebruiken. Je ziet dit vooral bij ambtenaren en juristen die denken dat je ‘dure’ woorden moet gebruiken als je schrijft. Bijkomende ergernis is dat deze stijve ambtenaren dan ook nog heel vaak de term ‘te allen tijde’ verkeerd schrijven.

labels: #Ei

Zie ook: