Auteur en tv-persoonlijkheid Janny van der Heijden is gastconservator van de tentoonstelling Grand Dessert - De geschiedenis van het toetje. Vanaf 23 november 2024 staat in Kunstmuseum Den Haag de geschiedenis én het plezier van het toetje in Europa centraal. Aan de hand van kookboeken, bakvormen, serviezen, schilderijen en nog veel meer duik je als bezoeker in de overheerlijke, zoete wereld van het dessert.

De Liefde voor Zoet

“Het toetje is meer dan een ultieme afsluiting van een maaltijd. Het is een weerspiegeling van culturele-, sociale- en smaakveranderingen door de eeuwen heen”, vertelt Van der Heijden. “Aan de hand van toetjes kun je heel veel verhalen vertellen. Over rijkdom en armoede, over verleiding en misleiding, overheersing en onderdrukking. Maar bovenal natuurlijk ook over de liefde voor zoet”.

Samen met Suzanne Lambooy, conservator van Kunstmuseum Den Haag, werkte ze dit jaar aan Grand Dessert - De geschiedenis van het toetje, een tentoonstelling om van te watertanden. Van der Heijden: “Een must-see voor zowel liefhebbers van kunst, cultuur en geschiedenis als voor iedereen die houdt van zoet. Eigenlijk voor iedereen dus, want wie houdt er nu niet van desserts?”

Het Plezier van het Toetje

Puddingen, ijs en taartjes zijn al eeuwenlang een geliefde, zoete afsluiting van een diner. Het woord dessert is afgeleid van het Franse werkwoord ‘desservir’, dat ‘de tafel afruimen’ betekent. Het werd dan ook geserveerd nadat de dinertafel was afgeruimd. De tentoonstelling focust op het plezier van het toetje binnen Europa van 1600 tot nu.

Daarbij komen verschillende thema’s aan bod, waaronder ijs, pudding, taart, vruchten, toetjes nu, koninklijke desserts, Franse en Britse toetjes. Ook de koloniale herkomst van ingrediënten als suiker, vanille en cacao, de variëteit aan smaken en de verhalen achter beroemde toetjes komen aan bod. De vele verhalen die hiermee samenhangen worden onder andere door Janny van der Heijden verteld in korte video’s.

Honderden Voorwerpen en Bijzondere Geuren

In de tentoonstelling zullen honderden objecten te zien zijn, zowel afkomstig uit de eigen collectie van het Kunstmuseum als bruiklenen van verschillende Nederlandse musea, kastelen en buitenplaatsen en diverse particulieren. Het varieert van bakvormen tot kookboeken, van serviezen tot bestek, van ijsmallen tot menukaarten, en nog heel veel meer. De tentoonstelling past binnen een serie tentoonstellingen van dit museum over de eetcultuur.

Om bezoekers nog meer mee te voeren in de verleidelijke wereld van toetjes is een bijzonder element toegevoegd: geuren. Proeven doe je namelijk vooral met je neus, dus aroma’s spelen een grote rol als je smult van een heerlijk dessert. Ruik de kruidige geur van spekkoek, ontdek welke geurelementen samenkomen in baklava of het Perzische ijs Bastani sonati. Geniet van die overheerlijke geur van appeltaart of het Indonesische toetje Es Doger met kokosmelk en siroop van een heerlijk geurende plant uit Zuidoost-Azië. In totaal ontdek je twaalf geuren.

Catering & Activiteiten

Behalve de aantrekkelijk ingerichte tentoonstellingszalen, inclusief de sfeervolle Stijlkamers, kunnen bezoekers gedurende de tentoonstellingsperiode ook rekenen op passende catering en een activiteitenprogramma. Dit programma omvat lezingen van Janny van der Heijden, Natasja Sadi, Danny Jansen, Enzo Pérès-Labourdette, Regula Ysewijn en Nadia Zerouali.

Charlotte Russe Recept

In dit recept heb ik een iets eenvoudiger variant van het dessert gemaakt, die er even feestelijk uitziet.

Ingrediënten:

  • Lange vingers (Franse hebben de voorkeur)
  • Gelatineblaadjes
  • Suiker
  • Custardpoeder
  • Melk
  • Slagroom
  • Likeur
  • Bessengelei

Bereiding:

  1. Week de gelatineblaadjes in koud water.
  2. Meng suiker, custardpoeder en een scheut melk tot een papje en breng de rest van de melk aan de kook.
  3. Roer het papje door de hete melk en laat zachtjes al roerend koken tot een glad gebonden custard. Schenk dit uit op een brede schaal en laat afkoelen.
  4. Zet de springvorm op de schaal of het bord waarop de charlotte geserveerd wordt en schik de lepelbiscuits rondom dicht aaneengesloten tegen de wand van de vorm met de gesuikerde kant naar buiten.
  5. Klop de slagroom met de suiker lobbig (dus niet helemaal stijf).
  6. Knijp de gelatine losjes uit en los de blaadjes op lage stand in de likeur op, maar laat niet koken. Laat afkoelen.
  7. Klop intussen de afgekoelde custard los tot een luchtig geheel. Meng er dan de gelatineoplossing (die dezelfde temperatuur moet hebben) door en meng er ten slotte de opgeklopte slagroom door.
  8. Schep de egale massa in de vorm. Strijk de bovenkant glad en laat in enkele uren in de koeling stevig worden.
  9. Verwarm de bessengelei tot deze net vloeibaar is en lepel dit op de bovenkant van de charlotte.

Janny's Visie op Eetcultuur

Femke van der Laan gaat in gesprek met Janny van der Heijden over haar werk voor en achter de schermen, het belang van goed mondgevoel en Janny’s passie voor de eetcultuur. "Wat mensen eten, zegt iets over de tijd, plaats en sociale laag waarin ze leven."

Janny maakt zich zorgen over het huidige voedingsaanbod. "Kinderproducten bevatten meer suiker dan voeding voor volwassenen. Dat maakt ze verslaafd. Als je van huis naar station loopt, kom je dertig eettenten tegen. Je moet heel sterk in je schoenen staan om nee te zeggen. Als je wil dat jeugd gezonder gaat eten, moet je ook zorgen dat ze niet in de verleiding komen.

labels: #Ei

Zie ook: