Twentse Hoenders behoren, net als vele andere oude Nederlandse huisdierrassen, tot ons levend nationaal erfgoed. Het ontstaan van dit ras gaat terug tot het midden van de 19e eeuw.

Het Twents Hoen is een populair erfhoen bij fokkers en liefhebbers, niet alleen in de oorsprongsregio’s Twente en net over de grens in het Graafschap Bentheim.

Kenmerken van het Twentse Hoen

Het Twents Hoen is een middelzwaar ras met een landhoentype met vechthoeninslag. De bouw is slank en sierlijk en de houding is opgericht. De dieren mogen enigszins fors zijn, maar dit mag absoluut niet ten koste gaan van het sierlijke type.

De kleine ronde kop heeft een vrij brede schedel, kleine kinlellen en een walnootkam die lijkt op een halve aardbei. Door de typische kamvorm loopt het Twents Hoen geen risico van een bevroren kam in de winter wat mede de naam “winterlegger” heeft opgeleverd.

Momenteel zijn de grote Twentse Hoenders erkend in de kleurslagen Patrijs, Zilverpatrijs, Blauwpatrijs, Blauwzilverpatrijs, Geelpatrijs en Witpatrijs.

Geschiedenis en Ontstaan

Dit ras is ontstaan in de grensstreek van Twente en het Duitse graafschap Bentheim. Voor het ontstaan van dit ras moeten we terug naar de jaren 1850 - 1860. In die tijd werden in Twente regelmatig Maleier hanen gekruist met de daar voorhanden zijnde boerenhennen. De hanen die uit deze kruising voortkwamen kregen bekendheid als ‘Biethoonder’, die naar verluidt waren als vechthanen.

In 1884 kwamen de Twentse Hoenders voor de eerste maal op een tentoonstelling. Vanaf 1919 presenteerden ze zich steeds op de tentoonstellingen aan weerskanten van de grens onder de naam Kraienköppe. Om doorelkaar halen met de veel oudere Kraaiköppe te voorkomen is alleen in ons land de naam veranderd in Twentse Hoenders. In de jaren ’20 van de vorige eeuw waren de Twentse Hoenders meestal zilverpatrijskleurig en werden daarom ook wel ‘Twentsche Grijzen’ genoemd.

In 1924 is het Twents Hoen als ras erkend, de krielen worden voor het eerst geshowd in 1941. Door de enorme vitaliteit, weerstand tegen verschillende weertypen en de goede leg in de winter, verspreidden de Twentse Hoenders zich snel als winterlegger in de regio en later over de rest van Nederland en Duitsland.

Het Belang van Oude Huisdierrassen

Ook dieren kunnen een cultuurhistorische waarde hebben. Oude huisdierrassen vormen een bron van biologische verscheidenheid en laten zien welke variatie aan rassen onze voorouders met gerichte selectie en fokkerij hebben bereikt. In combinatie met archeologische vondsten geven ze inzicht in landbouwmethoden uit vroeger tijden. De geschiedenis van de kip is hier een goed voorbeeld van.

Onze kippen stammen af van het Rode Boshoen uit Zuidoost Azië. Deze wilde kip, ook wel Bankivahoen genoemd, komt nu nog in dat gebied voor. Wilde hoenders zouden al 8000 jaar geleden in Zuidoost Azië zijn gedomesticeerd.

In Nederland moet de kip al voor de Romeinse tijd zijn ingeburgerd, zoals onder meer blijkt uit opgravingen in terpen. Uit archeologische vondsten weten we dat omstreeks het begin van onze jaartelling in ons land reeds kippen voorkwamen. De hier voorkomende hoenders waren allen van het landhoentype: niet zwaar gebouwd, leiblauwe benen en witte oorlellen. In de loop der jaren ontstond in elke streek geleidelijk een eigen ras.

Landhoenders zijn ontstaan uit de aanwezige natuurhoenders. Dit proces kan verlopen zijn via natuurlijke selectie, mutaties of door ingrijpen van de mens. Voor Nederland is deze laatste mogelijkheid een belangrijke bron geweest voor het ontstaan van de grote variatie binnen de Nederlandse Hoenderrassen. De Nederlanders hebben immers altijd de wereldzeeën bevaren. Het hoen ging mee aan boord als leverancier van eieren en vlees. De dieren die niet nodig waren werden achtergelaten in de havens.

Landhoenders zijn de voorlopers van de huidige cultuurrassen en vertegenwoordigen als het ware de erfelijke basis hiervan. De Westerse landhoenders hebben witte oren, leiblauwkleurige poten en leggen allen witte eieren.

Van de meeste Oudhollandse rassen zijn nog exemplaren over. Om hen in stand te houden is een gericht fokbeleid noodzakelijk. Hierin heeft de Stichting Zeldzame Huisdierrassen een adviserende rol.

Gebruik en Karakter

Het Twents hoen is makkelijk te houden hoen en een zeer zelfredzaam ras. Door de typische kamvorm loopt dit hoender ook geen risico op een bevroren kam in de winter, wat ze goed bestand maakt tegen slechtere weersomstandigheden. Twents hoenders zijn moedig, onbevreesd en houden van veel vrijheid en scharrelruimte. Het zijn goede legkippen welke zelden broeds worden en die zelfs in de winter voor een lekker eitje zorgen.

Twentse Hoenders zijn fiere, sierlijk gebouwde hoenders die actief op het erf rondlopen. Eertijds kwamen ook koekoekkleurige, zwarte en witte Twentse Hoenders voor. Enkele fokkers hebben zich ingespannen om deze oude kleurslagen terug te fokken en misschien komt u ze al wel tegen.

De Twentse Hoenkriel

Twentse Hoenkrielen zijn voor het eerst geshowd in 1941. Deze zijn voortgekomen bestaande krielrassen en klein uitgevallen grote dieren. De voordelen liggen in een kleiner hok, minder voer, en toch een relatief groot ei. De krielen broeden wel zelf hun eieren uit en zijn goede moeders voor de kuikentjes.

Het Twents Hoen is een actief en aanhankelijk hoen. De dieren zijn niet schuw, ze zullen hun eigenaar steeds open tegemoet treden. De hennen worden zelden broeds zodat u vrijwel het gehele jaar door een lekker eitje eet. Als ze verhuizen naar de keuken heeft u er een heerlijke bout aan. Ook de krielen zijn lekker en na het inslachten ruim voldoende voor één persoon. Eet de hanen tot een leeftijd van acht maanden, daarna zijn ze meer geschikt voor een heerlijke soep.

Twentse Hoenders zijn niet extra gevoelig voor ziektes, bij goede verzorging kunnen ze makkelijk 6 jaar of ouder worden. Tot die leeftijd leggen de hennen goed. De eerste jaren is de leg het hoogste en zijn 180 eieren per hen per jaar geen uitzondering *. Het ei wordt door velen als zeer smaakvol ervaren. Het eigewicht is 55 gram bij de grote hennen en 35 gram bij de krielhennen.

Twentse hoenders: Bedreigd ras

Het Twentse hoen is een bedreigd ras. Er zijn ongeveer 300 hennen. De trend van de laatste 15 jaar is stabiel.

labels: #Kip

Zie ook: