Leerlingen ontdekken dat achter een reep chocola een wereld schuilgaat van geschiedenis, fabricage en verkoop. Wat weten we van chocola? Welke soorten chocola zijn er? Welke merken zijn er? Wie koopt chocola thuis? Wanneer eten jullie chocola?

Chocolade in het Onderwijs: Een Praktijkvoorbeeld

Leraar Sybille Bobst trakteert haar leerlingen van groep 5 van basisschool Fluhmental in het gelijknamige Zwitserse plaatsje 10 weken lang, een paar uur per week op een verrukkelijk thema. In de eerste les vuurt zij vragen af op de leerlingen om hun voorkennis te activeren. Ze vormen de inleiding van een lesprogramma over chocola, dat is ontwikkeld door leraren in Zwitserland in samenwerking met Christine Künzli (zie kader).

Tijdens de eerste les ontwikkelt Bobst samen met de leerlingen een soort toekomstvisie: Hoe zou het zijn als chocola gratis is? Het antwoord zal pas aan het eind van de serie lessen volgen. Les vindt niet alleen plaats op school, maar ook daarbuiten.

Een Vergelijkend Warenonderzoek in de Klas

Bobst: ‘Leerlingen moeten chocola kopen en vergelijken. Sommigen schaffen zoveel mogelijk chocola aan, terwijl anderen slechts één reep kopen. We hebben in de klas een vergelijkend warenonderzoek gedaan: soorten, merken, prijzen, ingrediënten en verpakking, een smaaktest.

Spelenderwijs werkt de groep aan drie leerdoelen: Leerlingen snappen dat achter chocola verschillende belanghebbenden zitten. Ze kunnen deze belangen benoemen en weten hoe ze elkaar wederzijds beïnvloeden.

De Reis van de Cacaoboon

Leerlingen beginnen hun ‘cacaoreis’ met de vraag: wat is het begin van chocola? Ze leren waar cacao wordt geteeld, wat voor plant het is en in welke omstandigheden ze groeit, wat de optimale weeromstandigheden zijn en hoe de cacaoboon wordt verwerkt.

Ze vergelijken verschillende (biologische) teeltmethoden en bespreken de verkoop van de cacaobonen en het vervoer. Aan de hand van wereldkaarten volgen ze de reis die cacaobonen afleggen. Met een rollenspel verdiepen ze zich in de behoeften en belangen van de cacaoboer, de sociaal-culturele, economische en ecologische vraagstukken en leefomstandigheden van de cacaoboer en zijn familie. Ze leren over de verschillende rollen in de fabriek en distributie en nemen uiteindelijk de supermarkt en de consumenten onder de loep.

Netwerkdenken en Duurzame Ontwikkeling

Verena Gügi van basisschool Brühl in Solothurn (Zwitserland) werkte met haar leerlingen ook aan het chocoladeproject: ‘Probleem met duurzame ontwikkeling is dat ik - voordat ik met de lessen begin - al weet waar ik ga uitkomen: fair trade of biologische chocola. Het was moeilijk om mijn eigen mening niet op te dringen en de leerlingen zelf hun mening te laten vormen.

Onderdeel van de didactische principes van duurzame ontwikkeling van Künzli is netwerkdenken: Leerlingen maken via simulaties kennis met de behoeften en belangen van verschillende belanghebbenden.

Bobst: ‘Een groepje kinderen moet zich verplaatsen in de cacaoboer en bijvoorbeeld proberen een goede prijs voor de bonen te krijgen. Om het netwerkdenken te verankeren, ontwikkelen ze ook scenario’s: wat gebeurt er als de cacaoboer zijn verkoopprijs verhoogt of als er een slechtere cacao-oogst is, als niemand meer chocola eet?

De leerlingen gaan na wat de consequenties van de diverse scenario’s zijn voor bijvoorbeeld boeren en inkopers en bespreken deze. ‘Ik moedig ze dan ook aan om een mening te vormen. Leerlingen proberen win-win scenario’s te ontwikkelen voor alle actoren (zie foto 2).

‘Dat valt tegen’, aldus Bobst. ‘Ze leren dat alle bedachte oplossingen wellicht voordelen hebben voor bepaalde mensen, maar ook nadelen voor andere. Ze voorzien de win-win scenario’s van smiley’s, komen met interessante stellingen zoals: Goedkope chocola geeft mensen met weinig geld de mogelijkheid om chocola te kopen, terwijl fair trade chocola duur is, maar goed is voor de cacaoboer. In het ene geval kan iedereen chocola eten, maar lijdt de boer eronder, in het andere geval heeft de boer het goed, maar kan niet iedereen chocola betalen (win-lose situatie).

Aan het eind van de les legt Bobst de toekomstvisie van het begin nog eens voor: Hoe zou het zijn als chocola gratis is?

Gezondheidseffecten van Chocolade: Een Dubbel Spel

Aan chocolade worden verschillende positieve gezondheidseffecten toegeschreven, maar ook negatieve. Daar wordt veel onderzoek naar gedaan. De resultaten hierover wisselen. In cacao en dus in chocolade zitten flavanolen (antioxidanten). Onderzoek heeft aangetoond dat het dagelijks innemen van meer dan 200 milligram flavanolen uit cacao een positief effect heeft op de elasticiteit van de bloedvaten.

Dit komt neer op 10 gram pure chocolade met een hoog flavanolengehalte of 2,5 gram cacaopoeder met een hoog flavanolengehalte. Deze hoeveelheid zit niet in een blokje pure chocolade uit de supermarkt. In andere onderzoeken is de gezondheid vergeleken van mensen die kleine hoeveelheden chocolade eten met mensen die geen of minder chocolade eten.

Het lijkt erop dat het eten van chocolade samenhangt met een lager risico op hart- en vaatziekten. Maar de onderzoeken waar deze resultaten in staan zijn niet altijd van goede kwaliteit. En ze laten niet zien of iemand daadwerkelijk gezonder wordt door meer chocolade te eten.

De Keerzijde: Verzadigd Vet en Calorieën

Chocolade bevat veel verzadigd vet (ongeveer 20 gram op de 100 gram). Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterolgehalte van het bloed en een te hoog LDL-cholesterol is niet goed voor de bloedvaten. Ook bevat chocolade veel calorieën. Een reep pure chocolade van 75 gram bevat zo’n 400 calorieën (kcal). Dat is evenveel als 2 volkorenboterhammen belegd met halvarine, 30+ kaas en een glas halfvolle melk samen.

Eet chocolade daarom niet te vaak en niet te veel. Neem bijvoorbeeld een blokje als dagkeuze en eet niet een hele reep in één keer op. Je kunt eigenlijk van één product niet zeggen of het gezond is. Het hangt er namelijk altijd van af hoeveel of hoe vaak je het eet of drinkt. We kunnen dus wel zeggen of een product past in een gezond voedingspatroon.

Chocolade en Bier: Een Onverwachte Combinatie

Er staan toch al recepten op het forum? Dat klopt. Citaat van: oranjeboombiertje op 11-01-2007  21:51 uDat klopt. Ik hoopte hier wat tips en ervaringen te krijgen van mensen die dit bier al eens hebben gebrouwen.

Wat ik zo gauw heb gezien in de voorgestelde recepten wordt er bij allemaal cacaopoeder gebruikt. Wat denk je te bereiken met 3 soorten donkere mout? Ik zou de zwarte mout weglaten, dan heb je nog 7% gebrande, donkere mout over, lijkt me meer dan genoeg voor een stout. Daarbij komt nog dat je ook wat van de chocolade moet proeven.

Die smaak zit voor mijn gevoel in dezelfde hoek. Ik dacht gelezen te hebben dat echte chocolade beter werkt dan cacaou, als dit niet zo is zal ik uiteraard cacaou toevoegen. De 3 donkere mouten heb ik omdat ik chocolade en zwarte mout ook tegenkwam in de andere recepten, de geroosterde gerst heb ik zelf toegevoegd.

Persoonlijk zou ik voor de poeder gaan omdat hier geen vetten en andere toevoegingen in zitten (nou ja, om heel eerlijk te zijn zou ik helemaal geen cacao gebruiken... maar ik ben een echte bier purist ). Jaques heeft (even uit het blote hoofd) goede ervaringen met pure Aldi chocolade.

Zoals Caspar al aangeeft kun je beter cacaopoeder gebruiken, als je nog een beetje schuim over wilt houden en ook lekker wilt filteren. Dat ligt eraan wat beter is. Ik hoor hier dus dat ik beter cacao kan gebruiken. Maar aan de andere kant lees ik dat Jaques betere resultaten heeft met gewone chocolade.

Met cacao had ik veel meer filterproblemen dan met gewone chocoladerepen. Qua schuimhoudbaarheid maakt het niet uit. Wel pure chocolade gebruiken en geen melk of hazelnoot. Zelf had ik ook verwacht dat je met cacaopoeder betere resulaten zou krijgen maar dat was dus niet zo.

Het zou kunnen dat aan chocoladerepen een stof wordt toegevoegd die voor een betere oplossing van de de chocoladebestanddelen zorgt.Overigens proef je van de chocolade veel minder dan je zou verwachten. Ik heb eens 20 liter chocolade stout gebrouwen. Ik heb 255 gram pure chocolade 10 minuten mee laten koken in een katoenen theedoek. Het filteren verliep iets moeilijker dan gewoonlijk, maar het was te doen.

Tuurlijk, William, jij zit in de business. Ik heb twee keer 20 liter Mocha Porter ( met koffie en Cacao ) gebrouwen volgens hetzelfde recept met twee verschillen. In het eerste geval heb ik 60 gram cacaopoeder gebruikt op 20 liter en vergist met een zakje Coopers droge gist. Resultaat, een zeer fijne cacaosmaak kwam hieruit, o.a.

Ik bedacht zojuist: Is het misschien niet handig om tijdens het maischen cacaou toe te voegen, zodat het geen filter problemen geeft maar wel smaak. Goed idee, alleen zou ik dan voor pure chocola gaan. Cacau wordt een enorme drab (jammer dat ik er geen foto van heb), wat wel weer voor een dichtgeslibt bostelfilter kan zorgen.

Uit eigen ervaring voldoet cacaopoeder toevoegen bij het eind koken voldoende in combinatie met de juiste gist. Toevoeging van chocolade (repen) zorgen voor een schuimdestabiliteit vanwege de vetten! Uit eigen ervaring weet ik dat het toevoegen van repen ook niet voor schuimdestabilistatie zorgen. Wel moeten deze minstens 10 minuten meekoken.

Zware Metalen in Chocolade: Een Verontrustende Ontdekking

Recent is er een nieuw rapport van het Amerikaanse Consumer Reports (CR) verschenen, waaruit blijkt dat zeer veel chocolade - ook in de Nederlandse winkels - is vervuild met lood en cadmium. Chocolade staat bij liefhebbers van gezonde voeding bekend als zeer gunstig, zeker als deze op basis is van zoveel mogelijk cacao en zo weinig mogelijk suiker.

De rijkdom aan antioxidanten zouden de aderen voorzien van de eeuwige jeugd. Nu blijkt dat juist bittere chocolade met een hoog cacaopercentage bijzonder rijk is aan de zware metalen lood en cadmium. Deze twee zijn bij alle repen gedetecteerd, maar bij 23 van de 28 geteste repen ga je volgens CR bij één portie al over de veiligheidslimieten van één van beide. Dat klinkt niet best!

Regelmatige blootstelling aan lood kan het zenuwstelsel aantasten, het immuunsysteem verzwakken, tot hoge bloeddruk leiden, de nieren beschadigen en de vruchtbaarheid verminderen (1, 2). Cadmium is schadelijk voor de nieren, longen en botten, maar staat ook als kankerverwekkend bekend (3, 4, 5).

Volgens de EFSA zou een volwassene dagelijks niet meer dan 25 mcg cadmium binnen moeten krijgen via voedsel, water en de lucht (6). De FDA heeft in 2018 met het oog op veilige zwangerschappen de dagelijkse bovengrens voor lood verlaagd van 70 mcg naar 12,5 mcg (7, 8). Om onduidelijke redenen heeft CR ervoor gekozen om de waarden van de EFSA en FDA los te laten en zich te baseren op de maximaal aanvaardbare dagelijkse dosis (maximum allowable dose level; MADL) volgens de gezondheidsorganisatie van de overheid van Californië, de OEHHA.

Voor lood is de MADL maximaal 0,5 mcg en voor cadmium 4,1 mcg (9). Cadmium komt vanuit de aarde in de cacaobonen terecht. Het cadmiumgehalte in de bodem waarin de cacaobonen worden geteeld en de zuurgraad van de bodem zijn beide van invloed op de hoeveelheid cadmium in cacaobonen (10).

Door vulkanische activiteit, bosbranden en verwering van mineralen hoopt cadmium zich op natuurlijke wijze op in de bodem. Lood komt via een geheel andere route in de chocolade terecht. Opvallend genoeg zit er in de oorspronkelijke cacaobonen geen lood, maar komt dit erin terecht door het productieproces (11).

Wat Kunnen We Doen?

Dit komt erop neer dat een reep van 100 gram maximaal 0,08 mg per 100 gram (of 80 mcg per 100 gram) mag bevatten. Als consument kunnen we weinig doen, het zijn vooral de producenten die in actie moeten komen. Zij moeten stoppen met het verbouwen van cacao op cadmiumrijke grond.

De zuurgraad van de grond waar cacao op groeit moet worden verlaagd, om opname van zware metalen tot het minimum te beperken. Dit kan onder meer door kalk in de vorm van kalk CaCO3 aan de bodem toe te voegen (13). Een andere optie is om oude cacaoplanten uit te faseren en te vervangen door jongere, omdat het vooral de oude zijn waar veel cadmium in opgebouwd is.

Voorkom in je lichaam tekorten aan mineralen zoals calcium, magnesium en zink; daardoor wordt cadmium minder snel opgenomen (15). Beperk de inname van chocolade. Eet dagelijks niet meer dan 20 - 25 gram pure bittere chocolade en wissel regelmatig van merk.

Het beste is het om 2 - 3 keer per week een beetje chocolade te eten als een soort van traktatie. Voor de gezondheid is een klein beetje chocolade (6 gram) per dag al gunstig (17). Het is dus niet nodig om grote hoeveelheden chocolade te eten als je gezonder wilt worden.

Check of jouw favoriete merk voor komt in de database van As you sow, Consumer Reports of Consumer Labs. Als ze over deze rapporten beschikken, kun je met een gerust hart van de chocolade genieten.

Reacties van Fabrikanten

Tientallen lezers hebben contact opgenomen met de fabrikant van hun favoriete chocoladereep en/of cacaopoeder. You as a manufacturer are responsible for the everything, the authorities are just controlling.

Voorbeelden van reacties van fabrikanten:

  • Chocolat Stella Bernrain: "All purchased cocoa beans (samples from the country of origin) are tested for cadmium and lead. All incoming goods of our externally produced cocoa masses are analyzed for cadmium."
  • Een andere fabrikant: "Wat Cadmium in onze chocolade betreft zitten onze cacaobonen (dus niet onze chocoladeproducten) onder de wettelijke toegestane hoeveelheid van 8mg/kg."
  • Neuhaus: "We worden daarom de facto minder blootgesteld aan zware metalen dan bedrijven die uitsluitend uit Amerika halen, waar het cadmiumgehalte dat van nature in de bodem aanwezig is doorgaans hoger is."
  • Bio+: "Al onze Bio+ chocolade voldoet aan de EU-wetgeving en richtlijnen betreffende maximale toegestane aanwezigheid van zware metalen als cadmium en lood."

De Lekkerste Chocolade uit de Supermarkt: Een Smaaktest

Alsof het een wijnproeverij is, proeven we de chocolade uit de supermarkt van licht naar donker. Op kamertemperatuur uiteraard!

  1. Vivani White Vanille: Vivani snapt dat een serene verpakking een eerste stap is om een product uit haar kinderlijke imago te halen, dat een flinterdunne reep een goede keuze is voor een mierzoet product en dat vanillemerg zowel smaak als looks verbetert.
  2. Rittersport Wit Hele Hazelnoot: Met hun Wit Hele Hazelnoot levert Rittersport daar het perfecte voorbeeld van. Het feit dat Rittersport hun hazelnoten hiervoor krokant roostert zorgt ook nog eens voor een aangename knisper.
  3. Milka’s Choco Swing: De Milka Choco Swing is simpelweg ’n allemansvriend van een reep waarvan we niet kunnen aannemen dat iemand ‘m niet zou lusten.
  4. Côte D’Or Melkchocolade: Nou, geconcentreerder, boeiender en romiger. Beter dus!
  5. Chocolate Makers Melkchocolade (40%): 40% mag dan weinig lijken, in vergelijking met andere melkchocolade is dit exemplaar veel minder zoet - neigend naar het pure zelfs.
  6. Lindt Excellence (donker met zout): Lindt chocolade is donker maar niet té en fruitig maar niet scherp. De zoutkristallen moge dan kleiner zijn dan verwacht, de onbetwistbare aanwezigheid ervan doet de zoete tonen alle eer aan.
  7. Delicata’s 75% Fleur de Sel: De grote lijnen mogen dan misschien gelijkend zijn, verschillen genoeg die maken dat deze chocolade een eigen plekje in deze lijst verdient. Dat laatste zorgt ervoor dat een knisperend zoutje achterblijft nadat de chocolade in je mond is weggesmolten - exact hoe dat hoort te zijn.

Wat vind jij de lekkerste chocolade uit de supermarkt?

labels:

Zie ook: