Pronkbonen, ook bekend als Phaseolus coccineus, zijn opvallende peulgewassen die zowel qua bloemen als bonen een kleurrijke toevoeging aan je tuin vormen. Net als andere bonensoorten, gedijen pronkbonen het best bij warm en droog weer. Verse pronkbonen of kievitsbonen kun je het beste op de boerenmarkt of in goed gesorteerde groentewinkels kopen. Gebruik liefst verse borlottibonen of kievitsbonen, die je vindt op de boerenmarkt of in goed gesorteerde groentewinkels.

Waarom Verse Bonen Kiezen?

  • Verse bonen zitten bomvol voedingsstoffen.
  • Ze zijn rijk aan voedingsvezels én vitamine C, wat goed is voor je huid en de opname van ijzer bevordert.
  • Bonen leveren foliumzuur, een B-vitamine die goed is voor het zenuwstelsel.
  • Peulvruchten geven een langdurig verzadigd gevoel door het hoge eiwitgehalte.

Pronkbonen in de Tuin

Pronkbonen zijn vaak echte klimmers en worden daarom vaak langs een constructie van bamboestokken geplant. Een mix van verschillende pronkbonen zorgt voor een kleurrijk geheel, omdat de bloemen in diverse kleuren bloeien. De bloemen groeien uit tot lange peulen. De jonge peul kan als snijboon gegeten worden, terwijl de bonen, naarmate de peul langer aan de plant blijft hangen, zowel vers als gedroogd gegeten kunnen worden.

Zaaien en Planten

Pronkbonen zaai je net zoals alle andere bonen. Wacht geduldig tot mei om te zaaien en stop de opvallend grote dikke bonen pas in de grond wanneer die door de eerste zomerwarmte een aangename temperatuur heeft. Net als alle bonen hebben ook pronkbonen een hekel aan teveel vocht. Wie niet kan wachten tot de grond buiten voldoende is opgewarmd, kan begin mei binnen voorzaaien. Struikvormen zaai je per twee, met telkens 20 cm afstand in de rij en de rijen 50 cm uit elkaar. Bij klimbonen plant je twee bonen per staak. Die staken mogen iets ruimer staan dan bij ‘gewone’ bonen.

Verzorging en Oogst

Pronkbonen zijn opvallende planten in de tuin die een paar maanden lang volop voor kleur zorgen. Het zijn sterke makkelijke groeiers en ze zorgen voor een erg verscheiden en langdurige oogst. De pronkboonrassen kunnen worden ingedeeld op kleur. Naast de roodbloeiende rassen komen ook wit- en rosebloeiende rassen voor. Er is ook een pronkbonenras dat niet klimt maar tot de zogenaamde stambonen behoort. Mocht het rond half mei nog koud en nat weer zijn, dan is het raadzaam om nog even af te wachten tot het weer wat bijtrekt. Als het een paar dagen droog en zonnig weer wordt, kunnen de pronkbonen gezaaid worden.

Het oogsten van de pronkbonen komt neer op het plukken of afknippen van de peulen. De hele peul kan gegeten worden, zoals bij de snijboon, mits de peul jong geoogst wordt. Als de peul langer aan de plant blijft hangen, ontstaan er dikke bonen in de peul. Deze kunnen zowel vers als gedroogd gegeten worden. Pronkbonen kunnen gedroogd lang bewaard blijven.

Verse Pronkbonen Bereiden

Net als sperziebonen kunnen pronkbonen op diverse manieren bereid worden:

  • Koken (ca. 10-15 minuten)
  • Stomen (ca. 10-15 minuten)
  • Wokken

Eventueel met gebakken uitje en beetje muskaatnoot.

Snijbonen

De meeste mensen kennen pronkbonen als snijbonen. Snijbonen worden soms voorgewassen en gesneden verkocht, maar het gebeurt ook vaak dat ze vers geplukt worden aangeboden. Verwijder de eventuele draad door het bovenste puntje van de snijboon zo af te snijden dat het nog net aan de naad van de peul vastzit en dit stukje in de richting van de naad van de peul af te trekken, zodat de draad meekomt. Doe dat vervolgens ook bij de onderkant van de peul met de andere naad. Snijd de bonen, wat een uitstekende manier is om zoveel mogelijk smaak uit de bonen te halen. Na het wassen en snijden kunnen de snijbonen zo in de pan. Je kunt ze koken, wokken of roerbakken, stomen, stoven, er een salade van maken en uiteraard de klassieke stamppot bereiden.

Kooktips voor Snijbonen

  • Koken: Het beste kun je snijbonen koken in weinig water met een snufje zout. Houd voor gesneden bonen een kooktijd van 8-13 minuten aan; hele snijbonen hebben net iets langer nodig. Snijbonen zijn het lekkerste als ze beetgaar zijn.
  • Stomen: Stomen is de uitgelezen manier om zoveel mogelijk smaak en vitamines te behouden in groente. Ook voor snijbonen is deze methode zeer geschikt.
  • Stoven of smoren: Stoven of smoren is een goede techniek indien je de snijbonen wat extra smaak wilt meegeven. Daarnaast blijft de structuur van de snijboontjes goed behouden, dus is dit ook geschikt voor grover gesneden of hele snijbonen.

Recepten met Snijbonen

Hier zijn enkele receptideeën om je op weg te helpen:

  1. Klassieke snijboontjes: Kook fijngesneden snijbonen beetgaar, smelt er vlak voor het opdienen een klontje boter door en maak het af met wat zwarte peper en nootmuskaat (liefst versgemalen).
  2. Snijbonen met suiker: Laat de snijbonen koken zoals altijd, maar voeg aan het kookwater een bouillonblokje en een paar schepjes suiker toe. Maak dit zoals in recept 1 af met een klontje boter, peper en nootmuskaat.
  3. Pittig bijgerecht van gewokte snijbonen: Snijd de snijboontjes in grove repen en kook ze in weinig water met wat zout en een paar theelepeltjes kerriepoeder in 6-8 minuten net niet beetgaar. Fruit in een wok een fijngesneden uitje aan in wat olijfolie en voeg hier de afgegoten snijbonen en een paar theelepels sambal oelek (naar smaak) aan toe. Wok dit nog enkele minuten totdat de snijbonen beetgaar zijn.
  4. Snijbonen in witte wijn-citroensaus: Braad hele of grof gesneden snijbonen enkele minuten op halfhoog vuur aan in een royale klont boter, blus af met een droge witte wijn en stoof de boontjes op laag vuur in ongeveer 10 minuten beetgaar. Maak het vlak voor het opdienen af met citroensap, peper en zout naar smaak.
  5. Lauwwarme mediterrane snijbonensalade: Meng in een slakom twee el azijn met twee el krachtige olijfolie en zout en peper. Voeg hier de groenten aan toe en garneer met enkele blaadjes verse basilicum.
  6. Blote billetjes in ’t gras: Verwarm een pot witte bonen en een rookworst en dien deze samen op.
  7. Ovenschotel met snijbonen: Meng 150 gram hamblokjes door de stamppot heen en doe het geheel in een platte ovenschaal. Bestrooi met ca. 100 gram geraspte oude kaas en zwarte peper en schuif het in de oven. In 15-20 minuten is het mooi goudbruin en klaar om op te dienen.

Bewaren

Reken op 200-250 gram snijbonen per persoon. Indien je ze langer goed wilt houden is invriezen een uitstekende optie. Eerst even 2-3 minuten blancheren, daarna zo snel mogelijk invriezen. Zo zijn ze tot een jaar houdbaar. Uitvriezen gaat het beste door ze te koken.

Gedroogde Pronkbonen Bereiden

Naast verse pronkbonen kun je ook gedroogde pronkbonen gebruiken. Gedroogde bonen moeten van tevoren geweekt worden. Dat kost je een beetje tijd, maar het resultaat is er dan ook naar. De smaak, de geur en de ‘bite’ van zelf gekookte bonen is veel beter. Gedroogde bonen zijn namelijk in veel meer soorten te koop dan de bonen die in blik of pot worden aangeboden. Dus je kunt er veel gevarieerder mee koken.

Vuistregels voor het koken van gedroogde bonen

  1. Laat gedroogde bonen altijd een nachtje weken. Dit verkort de kooktijd én zorgt er voor dat je ze makkelijker verteerd. Een nachtje in vers kraanwater is voldoende.
  2. Kook de gedroogde bonen op laag vuur in twee keer zoveel water als dat je bonen hebt. Breng ze op hoog vuur aan de kook en zet het vuur op z’n laagst als het water kookt. Kijk op de verpakking hoe lang ze moeten koken.
  3. Kook bonen tot ze héél zacht zijn. Al dente is hier niet van toepassing. Hoe zachter de bonen gekookt zijn hoe beter je ze verteerd. Bij de meeste bonen ligt de kooktijd tussen 45 minuten en 2 uur.
  4. Voeg, als de bonen gaar zijn, een eetlepel appelazijn toe. Niet eerder! De azijn breekt de onverteerbare suikers in de bonen af en haalt de smaak op.
  5. 1 kopje gedroogde bonen staat gelijk aan 3 koppen gekookte bonen.
  6. Gekookte bonen kun je direct verwerken of tot 5 dagen in de koelkast bewaren. Wil je ze langer bewaren? Laat ze dan volledig afkoelen en zet ze in de vriezer. Dan blijven ze tot 3 maanden goed.

Bonen zijn niet alleen heerlijk, maar ook heel gezond. Ze bevatten veel eiwitten en vezels, waardoor ze een goede vleesvervanger zijn.

labels: #Koken

Zie ook: