Jus zonder vlees en zonder zakjes, het lijkt bijna onmogelijk. Normaal gesproken maak je jus met de deeltjes die achter blijven in de pan nadat je vlees hebt gebakken. Gelukkig kan je ook zonder zakjes heel makkelijk jus maken.

Jus, iets dat niet mag ontbreken bij een lekkere stamppot. Een heerlijke stampot is wat mij betreft niet compleet zonder een kuiltje met jus. Maar hoe kun je jus maken zonder vlees? Dat laat ik je in dit artikel zien.

Voor traditionele jus moet je namelijk altijd vlees braden of een zakje met poeder open trekken. Toch kun je gemakkelijk een vegetarische jus maken met ingrediënten die je waarschijnlijk gewoon al in huis hebt! Wanneer je geen vlees bakt, maar wel jus wilt denk je dat je overgeleverd bent aan pakjes en zakjes.

Deze jus smaakt overal lekker bij waar je normaal ook jus gebruikt. Zelf eet ik het graag bij Zoete aardappel zuurkool stamppot en Instant Pot Zuurkool stamppot.

Vegetariërs hebben weinig op met de oer-Hollandse combinatie aardappels, groenten, vlees. Feit is dat vegetariërs zich vaak uitleven op ovenschotels, pastagerechten en andere creaties waarbij de suffe aardapppel/groente/vleesvervanger drie-eenheid vermeden wordt. Maar wat als je zin hebt in een lekker aardappeltje?

Waarom Zelf Jus Maken?

Zakjes zitten vaak vol met rare e-nummers en vaak is zelf maken lekkerder en net zo snel. Een beetje voor de smaak is natuurlijk lekker, maar het kan ook te veel van het goede worden. Vaak bevatten pakjes of zakjes namelijk behoorlijk wat zout. Daarom maak ik ook graag alle sauzen zelf. Dit is vaak goedkoper, lekker en een stuk gezonder!

Jus maken zonder vlees is heel simpel. Jus is een bruine saus waar geen vlees aan te pas hoeft te komen. Het resultaat is een rijke jus/saus die het goed doet bij de Hollandse stamppot. Zelf maken is eigenlijk helemaal niet moeilijk te maken.

Bij een vegetarische of veganistische jus gebruik je geen vlees, maar andere smaakmakers zoals bouillon, kruiden en eventueel groenten om een heerlijke smaak aan de jus te geven. Jus is eigenlijk niets meer dan een saus op basis van vocht en vet, vaak met een rijke smaak van vlees.

Basis Recept voor Vegetarische Jus

Je haalt de smaak uit uien, knoflook, bouillon en mosterd. Sojasaus (niet te verwarren met ketjap) zorgt niet alleen voor de zoutigheid, maar ook voor een bruine kleur die we gewend zijn bij jus. Met dit basisrecept maak je jus zonder vlees.

Dit recept voor vegetarische jus is vrij basic. Je kunt er naar smaak nog verse kruiden aan toevoegen als extra smaakmakers, ook al is dat niet perse nodig. Denk bijvoorbeeld aan rozemarijn, tijm, dille of peterselie. De hardere kruiden kun je het beste toevoegen met de bloem, de zachtere het liefst helemaal aan het einde zodat ze hun smaak houden en niet verpieteren.

Ingrediënten:

  • 1 rode ui
  • 1 teentje knoflook
  • 15 gr boter (eventueel plantaardige variant!)
  • 1 eetlepel bloem
  • 1 a 2 theelepels sojasaus
  • 0.25 blokje bouillon
  • 1 theelepel mosterd (of meer naar smaak)
  • 75-100 ml water

Bereiding:

  1. Snipper de rode ui en snijd of pers je knoflook fijn.
  2. Smelt wat boter in een pannetje op middel hoog vuur. Zodra de boter gesmolten is en begint te bubbelen voeg je de ui en knoflook toe.
  3. Fruit deze een paar minuten, tot de ui zacht is. De ui en knoflook mogen niet bruin worden, dus zet je vuur niet te hoog.
  4. Voeg nu de bloem toe en roer goed door. Zorg ervoor dat de bloem niet aan de bodem van je pan blijft koeken.
  5. Bak de bloem nu even mee, het is de bedoeling dat deze gaar wordt. Dit duurt 1 à 2 minuten.
  6. Roer vervolgens de mosterd en sojasaus er doorheen.
  7. Voeg een scheutje water toe, roer goed door en voeg het 1/4 (verpulverde) blokje bouillon toe.
  8. Voeg nu steeds een scheutje water toe, tot de jus de juiste dikte heeft.
  9. Verwarm de vegetarische jus nog eens goed door. Let wel goed op dat de vegetarische jus niet aan de bodem aankoekt. Zachtjes doorwarmen en goed doorroeren dus!

Variaties en Tips:

  • Gebakken Uitjes: Om de jus nog lekkerder te maken kun je gebakken uitjes toevoegen.
  • Andere Smaakmakers: Zo kun je steeds een andere olie gebruiken: margarine of olijfolie maken een heel verschil, om over sesamolie nog maar te zwijgen.
  • Marmite: Verder kun je voor zoutmaker marmite gebruiken. Marmite geeft een heerlijk diepe umami-smaak en maakt er een zeer smaakvolle jus van, probeer het!
  • Sojasaus: Maar varieer ook eens met shoyu of tamari (sojasaus) of miso, of vegan worcestersauce.
  • Kooknat: In plaats van water kun je ook wat kooknat gebruiken van groente of aardappels, indien je die kookt.
  • Ui fruiten: Tip :fruit eerst een uitje mee. Daar wordt je jus smaakvoller van.
  • Champignons: Mijn oma voegde ook champignons toe. Lekker jus-tje!
  • Gerookt Paprikapoeder: Ik deed ongeveer hetzelfde maar bakte eerst een halve kleine ui in die 30 gr boter tot hij goudbruin is en deed er een half theelepeltje gerookt paprikapoeder bij.
  • Tomatenpuree en Sojasaus: Dan de tomatenpuree en sojasaus, nog even samen bakken en dan verder met de bloem en bouillon. Dan is de jus ook iets bruiner.
  • Extra Groenten: Jus is een braadsaus, gewoonlijk gemaakt op basis van sap dat uit vlees of groente loopt tijdens het koken of braden.
  • Soort bouillon: Je kunt een blokje groentebouillon toevoegen aan de jus, maar probeer het ook eens met een beetje paddenstoelenbouillon.
  • Stroop: Stroop is een truc uit grootmoeders grote kookboek en vroeger ging er in een iedere stoofpot wel een schepje stroop. Vooral bij grotere stoofpotten is dit dus een aanrader, omdat de jus lekker donker kleurt en meer smaak krijgt.
  • Alcohol: Een scheutje alcohol doet de smaak van iedere jus goed. Helemaal als je hem een stukje laat inkoken en de smaak zich stevig in de jus nestelt.

Onion Gravy

Een kilo uien lijkt waanzinnig veel, maar doordat je de uien heel lang op heel zacht vuur laat bakken, worden ze zacht, zoet en heel veel kleiner. En heel erg lekker. Liefhebbers vervangen een deel van het water door witte wijn, of voegen aan het einde nog een scheutje slagroom toe. Het is niet de bedoeling dat de uien bruin worden, ze moeten eerst glazig worden en dan heel langzaam donkerder kleuren.

Bereiding Onion Gravy:

  1. Snij de uien in sliertjes.
  2. Verhit de boter in een pan met een dikke bodem. Kieper de uien erbij en laat ze in een klein uur op heel laag vuur (zonder deksel) gaar stoven.
  3. Roer af en toe en hou in de gaten dat ze aan de bodem niet te hard gaan. Na een uurtje zijn ze heel erg geslonken en zijn ze caramelkleurig en lekker zoet.
  4. Voeg de bloem toe en laat deze een paar minuten meebakken.
  5. Giet dan, scheutje voor scheutje, het water erbij, tot het een dikke saus wordt.
  6. Los het bouillonblokje erin op en proef of er nog zout of peper bij moet.

Deze gravy kun je prima een paar dagen van tevoren maken en in de koelkast bewaren.

Kant en Klare Jus

Maar kant en klare jus is soms toch wel erg makkelijk en ook best lekker. Zowel Maggi als Knorr hebben verschillende soorten vega en soms vegan jus in het assortiment, duidelijk herkenbaar aan het V-logo van de Vegetariërsbond. Als je liever biologisch eet: de merken Vitam en Vetara hebben juspoeders waarmee je in een handomdraai vegetarische jus op tafel zet.

Vegan Jus

Wist je dat je deze jus ook heel gemakkelijk vegan kunt maken? Dit doe je door simpelweg de roomboter te vervangen door een plantaardige boter. Een makkelijke switch toch!? Ideaal voor veganisten of als je minder zuivel wilt eten.

Serveren

Een vegetarische jus kun je bij heel veel verschillende maaltijden serveren. Puree, stamppot, gekookte aardappelen, noem maar op! Serveer bijvoorbeeld bij een vegetarisch worstje, groenteballetjes, plantaardige spekjes en je hebt op en top Hollandse kost in een volledig vegetarische jasje!

Maaltijden met Jus

Een smaakvolle jus maakt dit soort maaltijden helemaal af!

Enkele suggesties zijn:

  • Deze vegetarische bloemkool pastinaak stamppot is een heerlijk bordje oer-Hollands comfort food.
  • Deze vegetarische zuurkool stamppot moet je zeker proberen. De appel, rozijnen en geitenkaas geven een romige en zoete twist aan het gerecht.
  • Hutspot is een traditioneel Hollands wintergerecht met wortel (peen), ui en aardappels. Dit hutspot recept is daarom met wortel, pastinaak en zoete aardappel. Serveer met vegetarische gehaktballetjes.
  • Deze boerenkoolstamppot met vegetarische spekjes is een super fijne vegetarische variant van deze Hollandse klassieker.

Jus Bewaren

Is er jus over? Bewaar dit in een afgesloten bakje in de koelkast, dit kan tot twee a drie dagen. Verwarm het hierna weer in een pannetje. Smullen!

Je kunt de jus ook in porties bewaren in de vriezer voor maximaal 3 maanden. Bewaar ze bij voorkeur in kleine bakjes.

Glutenvrije Optie

Let op: Wil je glutenvrij koken? Gebruik dan geen marmite, want dat bevat gluten. Ook tamari en miso zijn niet altijd glutenvrij dus check dit op de verpakking.

Met dit makkelijke recept geniet je van een smaakvolle jus. Perfect voor een lekkere aardappelpuree of stamppot. Dit is het bewijs dat je geen vlees nodig hebt om een heerlijke jus te maken. Ook de zakjes mag je achterwege laten.

labels: #Vlees

Zie ook: