Na een kaakoperatie, bijvoorbeeld vanwege een kaakverplaatsing (osteotomie) of een gebroken kaak, is het belangrijk om de kaken zoveel mogelijk te ontzien. Juist na een operatie is het echter van belang dat u voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. U mag of kunt daardoor niet of moeilijk kauwen.

Deze folder geeft u informatie over adequate voeding die uw kaken zoveel mogelijk ontziet. Het advies is om in de eerste 2 weken glad-vloeibaar te eten, in week 3 en 4 gemalen voeding en in week 5 en 6 zachte voeding. Daarna kunt u weer normaal gaan eten. Mocht dit voor u anders zijn dan zal uw arts u daarover informeren. De genezing van een osteotomie of kaakbreuk duurt normaal gesproken 6 weken.

Soorten Voeding Na Kaakoperatie

In deze folder worden vier soorten voeding beschreven in oplopende volgorde van vastheid: glad-vloeibare voeding, gemalen voeding, zachte voeding en normale voeding. Welk soort voeding voor u geschikt is, hangt af van de mate waarop u uw kaak mag en kunt belasten. Waarschijnlijk gebruikt u gedurende uw genezingsproces verschillende soorten voeding, tot u uw normale voeding weer kunt gebruiken.

  • Glad-vloeibare voeding: Geschikt in de eerste 2 weken na de operatie.
  • Gemalen voeding: Geschikt in week 3 en 4 na de operatie.
  • Zachte voeding: Geschikt in week 5 en 6 na de operatie.
  • Normale voeding: Voorzichtig starten na 6 weken na de operatie.

Algemene Tips Voor Vloeibaar Eten Na Een Kaakoperatie

Uw maaltijden zullen in deze periode vooral bestaan uit pap, smoothies, zuivel zoals yoghurt, vla of kwark, soep en een gepureerde warme maaltijd. Uw voeding zal minder gevarieerd zijn dan u gewend bent en het eten zal in het begin ook lastiger gaan dan normaal. U loopt hierdoor de kans om ongewenst af te vallen.

Na de eerste 1 tot 2 weken kunt u voorzichtig beginnen met het eten van zachte voedingsmiddelen, zoals een zachte banaan of een snee brood zonder korst. In de hierop volgende periode bouwt u, afhankelijk van uw pijnklachten uw voeding op in hardheid.

Omdat u deze aangepaste voeding ongeveer 6 weken moet gebruiken, is het belangrijk om erop de letten dat deze zo goed mogelijk is samengesteld. Als u in een korte tijd te veel afvalt, zult u naast vetmassa ook spiermassa verliezen en daardoor wat verzwakken. Om dit te voorkomen, is het belangrijk dat u erop let dat uw voeding voldoende calorieën en eiwitten bevat.

Omdat uw porties kleiner zullen zijn dan in een normale situatie is het aan te raden om vaker te eten, bijvoorbeeld 6 tot 8 keer per dag. Ook raden wij aan voor calorierijke voedingsmiddelen te kiezen. Zo krijgt u met kleinere porties toch voldoende calorieën binnen om op gewicht te blijven.

De meeste mensen die een paar weken een aangepaste voeding moeten gebruiken, vallen af. Dat is niet zo erg als u in totaal niet meer dan 5 procent van uw oorspronkelijke gewicht afvalt. Na ongeveer drie weken moet uw gewicht stabiel blijven. Weeg uzelf daarom wekelijks en pas zo nodig u voeding aan.

U kunt bijvoorbeeld nog wat vaker op de dag eten en kiezen voor vollere, calorierijke producten. Denk bijvoorbeeld aan een glas volle chocolademelk in plaats van een glas halfvolle melk en een plak cake in plaats van een plak ontbijtkoek. Ook kunt u extra calorieën toevoegen aan de maaltijden door bijvoorbeeld wat extra boter, room, mayonaise, creme fraiche of olie toe te voegen.

Deze aanpassingen klinken misschien ongezond, maar als u deze veranderingen maar voor een korte tijd toepast is dit geen enkel probleem en kan het verzwakking door te snel afvallen voorkomen. Als het ondanks het aanpassen van uw voeding nog steeds niet lukt om uw gewicht stabiel te krijgen, dan kunt u voor persoonlijke begeleiding contact opnemen met een van onze diëtisten via ons telefonisch spreekuur.

Na een kaakoperatie is het lastiger om te eten doordat de mondopening beperkt is en je gedurende zes weken niet mag kauwen. Met een staafmixer kun je makkelijk een maaltijdsoep pureren.

Ook kan een speciale drinkbeker uitkomst bieden. Is drinken met een glas nog lastig? Gebruik dan een optrekspuit of een sausfles. Voor sommige mensen is het fijn om brede rietjes te gebruiken.

Na een tijdje kan je ook voorzichtig zachte voeding gaan proberen. De eerste twee weken na een kaakoperatie ben je vaak afhankelijk van vloeibare voeding. Zelf ben ik hier na anderhalve week mee begonnen. Graag deel ik hier wat inspiratie voor zachte voeding. Het wordt echt beter! Veel succes met je herstel!

Recepten en Voedingsmiddelen

Hieronder een lijst van zachte voeding die je kunt proberen:

  • Volkoren brood zonder pitten en zaden en zonder de korst. Kleine stukjes dippen in bijvoorbeeld smeerkaas of 100% pindakaas.
  • Wat dikkere Brinta.
  • Tonijn uit blik op basis van olijfolie.
  • Roerei met cheddarkaas: kluts een ei en blijf roeren in een koekenpan. Voeg als het ei gaar is wat stukjes cheddar toe. Prak het geheel eventueel nog wat fijner met een vork.
  • Unox kip-, kalfs-, rundvlees- of champignonragout: Warm de ragout op in een pannetje en pureer naar wens fijner.
  • Kook de fusilli wat langer, zodat deze extra zacht worden. Voeg de Boursin Cuisine toe. Maak de verse spinazie fijn met een blender en voeg het toe aan de zalm en Boursin Cuisine.
  • Aardappelpuree met vleesjus: kook de aardappelen zacht. Giet ze af en prak ze fijn. Meng de aardappelpuree met wat jus. Zelf vond ik de vleesjus lekker.
  • Rode kool: kook de rode kool (met appeltjes) zacht en pureer deze met een staafmixer.
  • Surinaamse Pom: Surinaamse Pom is een zachte ovenschotel met kip. Ik bestelde dit bij de plaatselijke toko en pureerde het nog wat fijner. Heerlijk!
  • Kabeljauwfilet met Thaise soep: bak de kabeljauwfilet op in een pan met wat zout en peper. Prak de filet fijn met een vork. Meng de filet met wat Thaise soep op je lepel.
  • Linzensoep met Turks brood: het recept van de Linzensoep vind je onderaan deze pagina. Dip kleine stukjes van de binnenkant van het Turkse brood in de soep.
  • Hachee: zelf maken of kant en klaar bij bijvoorbeeld de Albert Heijn. Je kunt dit eventueel nog fijner maken met een staafmixer.
  • Kaasfondue met de binnenkant van zacht stokbrood: breng wat olijfolie aan in een pannetje, laat 2 zakken jonge geraspte kaas smelten in de pan, breng 1 eetlepel tomatenblokjes uit blik aan, voeg 2 eetlepels roomkaas toe en een scheutje witte wijn. Dip stukjes vers stokbrood zonder korst in de kaasfondue.
  • Cheetos Chipito chips: breek ze doormidden.

Stap 1: Glad-vloeibare voeding

In de eerste 2 weken na een kaakbreuk of kaakverplaatsing kunt u alleen glad-vloeibare voeding gebruiken. Dit kunt u drinken, opzuigen met een rietje of met een lepel eten.

Dagelijks aanbevolen hoeveelheden

  • Vocht: 1,5 - 2,0 liter
  • Melkproducten (volle): 3 tot 5 porties
  • Vlees, vis, kip of vervanging: 100 - 125 gram
  • Groente: 3 - 4 opscheplepels
  • Aardappel(purree): 3 opscheplepels
  • Vruchtenmoes / vruchtensap: 2 porties

Ontbijt en lunch

Pap maakt u van melk, gebonden met fijne bindmiddelen zoals rijstebloem, griesmeel, custard of maïzena. U kunt ook kant en klare pap kopen. Als de pap te dik is kunt u deze met melk wat verdunnen. Kant en klare pap is vaak op basis van halfvolle melk, het is dan verstandig om een scheutje ongeklopte room of een klontje boter toe te voegen om de pap energierijker en smakelijker te maken. Daarnaast kunnen andere smaakmakers zoals suiker of siroop worden toegevoegd.

U kunt gebruik maken van volle melk, yoghurt, vla, kwark, karnemelk, chocolademelk, yoghurt-drank, milkshake, (room)ijs. Door de vla of yoghurt te verdunnen met melk of karnemelk vergemakkelijkt u het opzuigen met een rietje. Kies voor volle melkproducten. Omdat u in totaal per dag minder voeding gebruikt dan normaal is het belangrijk dat hetgeen u neemt meer voedingswaarde heeft.

Melkproducten zijn momenteel de basis van uw voeding. Het is namelijk een belangrijke bron van energie, eiwitten, vitaminen en mineralen. Eiwit is de bouwstof waar het lichaam juist na een operatie een verhoogde behoefte aan heeft. Om een plakkerig/slijmerig gevoel in de mond na het gebruik van melkproducten weg te nemen kunt u een slokje (ijs)water nemen, eventueel met een paar druppels citroensap.

Gebruik goed rijp fruit zonder velletjes en pitjes of fruit uit blik. Maal het fruit fijn met staafmixer of keukenmachine, voeg eventueel nog vruchtensap, rozenbottelsiroop of room toe. U kunt ook kant en klare vruchtensap of -moes kopen. Om de vruchtenmoes/vruchtensap energierijker te maken, kunt u een scheutje slagroom, siroop of suiker toevoegen. Als variatie kunt u ook tomatensap, groentesap, bietensap of wortelsap gebruiken.

Warme maaltijd

Gebruik voor de bereiding van de maaltijd een staafmixer, blender of keukenmachine.

Mogelijkheid 1: Bereid de warme maaltijd zoals u gewend bent, doe alle ingrediënten bij elkaar, voeg bijvoorbeeld bouillon, boter, ongeklopte room, saus, melk of kookvocht toe en mix alles goed fijn. Indien nodig kan de “soep” nog gezeefd worden. Om een goede smaak te krijgen kunt u meer kruiden toevoegen dan u gewend bent.

Mogelijkheden voor een mixmaaltijd of maaltijdsoep zijn: spinazie a la crème met aardappelen, ei en boter; bloemkool met aardappelen, rundergehakt, boter en kerrie(saus); worteltjes met aardappelen, vis en room; sperziebonen met aardappelen, tartaar en jus; bietjes met appel, aardappelen, kipfilet en room; andijvie met aardappelen, geraspte kaas en melk; ragout met doperwten en wortelen, rijst en room; hutspot van wortelen, uien en aardappelen met vettere klapstuk; stamppot boerenkool met worst; erwtensoep en bonensoep

Mogelijkheid 2: Bereid de warme maaltijd zoals u gewend bent. U kunt de gerechten apart fijnmalen zodat u meer smaken proeft. Gebruik bijvoorbeeld bouillon, boter, ongeklopte room, saus, melk of kookvocht om de voeding vloeibaar te maken. Om een goede smaak te krijgen kunt meer kruiden toevoegen dan u gewend bent.

Soep of bouillon zonder vulling zijn prima als voorgerecht of tussendoortje maar leveren geen waardevolle voedingsstoffen op. Kies liever voor een gebonden soep. Kook de aardappelen goed gaar. Deegwaren als macaroni en spaghetti zijn minder geschikt om fijn te malen omdat ze dan “lijmerig” worden. U kunt dit voorkomen door deze producten niet onnodig lang te malen en door deze samen met de saus te malen. Kook de groente goed gaar.

Bak het vlees niet te hard. Goede bereidingswijzen om het vlees zacht te houden zijn: zacht braden of bakken, stoven, koken, pocheren en grilleren. U kunt alle soorten vlees (m.u.v. draderig rundvlees), vis of kip nemen. Vette vleessoorten zijn gemakkelijker fijn te malen. Verwijder voor het malen velletjes, graten en botjes. Gemalen vlees is vaak moeilijker te slikken omdat het erg droog wordt. Vermeng het daarom met jus of saus. Als variatie kunt u ook zachtgekookt ei, roerei, omelet, peulvruchten, tahoe of tempeh nemen.

Bent u niet in het bezit van de benodigde keukenapparatuur, dan kunt u als alternatief voor de warme maaltijd “Olvarit” babyvoeding vanaf zes maanden gebruiken. Voeg dan wel extra boter, olie of room toe, omdat dit anders een te magere maaltijd is. U kunt naar smaak kruiden en/of zout toevoegen.

Stap 2: Gemalen voeding

Vanaf de derde week na de operatie kunt u uw voeding gaan uitbreiden met gemalen voeding. Nog steeds geldt dat u uw kaken niet belasten met kauwkrachten. U mag daarom alleen gemalen voeding gebruiken, die u zonder kauwen door kunt slikken. Dit is vaak de vervolgstap op de glad-vloeibare voeding. U kunt deze voeding met een lepel eten (deze voeding mag dus wat dikker zijn dan de glad-vloeibare voeding).

Dagelijks aanbevolen hoeveelheden

  • Vocht: 1,5 - 2,0 liter
  • Melkproducten (volle): 3-5 porties
  • Vlees, vis, kip of vervanging: 100 - 125 gram
  • Groente: 3 - 4 opscheplepels
  • Aardappelpurree: 3 opscheplepels
  • Vruchtenmoes / vruchtensap: 2 porties

Ontbijt en lunch

Pap van melk, gebonden met fijne of wat grovere bindmiddelen. U kunt ook kant en klare pap kopen. Als de pap te dik is kunt u deze met melk verdunnen. Kant en klare pap is vaak op basis van halfvolle melk, het is dan verstandig om een scheutje ongeklopte room of een klontje boter toe te voegen om de pap energierijker en smakelijker te maken. Daarnaast kunnen andere smaakmakers als suiker of siroop worden toegevoegd.

Warme maaltijd

Het is niet nodig om de warme maaltijd te zeven. Voor verdere informatie: zie informatie bij glad-vloeibare voeding.

Kook de aardappelen goed gaar. U kunt als variatie ook witte rijst of peulvruchten nemen. Deegwaren als macaroni en spaghetti zijn minder geschikt om fijn te malen omdat ze dan “lijmerig” worden. U kunt dit voorkomen door deze producten niet onnodig lang te malen en door deze samen met de saus te malen. Kook de groente goed gaar. Gebruik liever geen draderige, vezelige groente als zuurkool, asperges, champignons of bleekselderij; dit kan niet goed vloeibaar gemaakt worden.

Bak het vlees niet te hard. Goede bereidingswijzen om het vlees zacht te houden zijn: zacht braden of bakken, stoven, koken, pocheren en grilleren. U kunt alle soorten vlees (m.u.v. draderig rundvlees), vis of kip nemen. Vette vleessoorten zijn gemakkelijker fijn te malen. Verwijder voor het malen velletjes, graten en botjes. Gemalen vlees is vaak moeilijker te slikken omdat het erg droog wordt. Vermeng het daarom met jus of saus. Als variatie kunt u ook zachtgekookt ei, roerei, omelet, peulvruchten, tahoe of tempeh nemen.

Bent u niet in het bezit van de benodigde keukenapparatuur, dan kunt u als alternatief voor de warme maaltijd “Olvarit” babyvoeding vanaf acht maanden gebruiken. Voeg dan wel extra boter, olie of room toe, omdat dit anders een te magere maaltijd is. U kunt naar smaak kruiden en/of zout toevoegen.

Stap 3: Zachte voeding

Als u uw kaken slechts licht mag belasten met kauwkrachten, kunt u gebruik maken van een “zachte voeding”. Dit betekent dat de voeding gemakkelijk te kauwen en door te slikken moet zijn. Normaal gesproken kunt u dit na vier weken na de operatie gaan proberen.

Ontbijt en lunch

  • Brood: Kies fijn volkoren of tarwebrood zonder korst. Neem geen brood met hele korrels of pitten. Besmeer het brood met boter of (dieet)margarine en kies voor zacht, liefst smeerbaar beleg, bijvoorbeeld jonge kaas, smeerkaas, roomkaas, leverpastei, leverworst, paté, filet americain, zacht gekookt ei, omelet of pindakaas.
  • Pap: Pap van melk, gebonden met grovere bindmiddelen zoals rijst, havermout, gort of beschuit. Uiteraard kunt u de fijnere soorten (griesmeel, maïzena, custard) ook gebruiken.
  • Melkproducten: Bijvoorbeeld volle melk, (vruchten)yoghurt, vla, kwark, karnemelk, chocolademelk, yoghurt-drank, milkshake, (room)ijs. Kies voor volle melkproducten. Omdat u in totaal per dag minder voeding gebruikt dan normaal is het belangrijk dat hetgeen dat u neemt ook meer voedingswaarde heeft.
  • Fruit en vruchtenmoes: Gebruik zacht, goed rijp fruit. Kies bijvoorbeeld peer, perzik, sinaasappel, banaan, kiwi, aardbeien of fruit uit blik. Als variatie kunt u ook tomatensap, groentesap, bietensap of wortelsap gebruiken.

Warme maaltijd

Gebruik voor de warme maaltijd alleen producten die na het koken zacht zijn, waarop u dus weinig hoeft te kauwen. U hoeft het voedsel niet te malen.

Soep

Soep of bouillon zonder vulling zijn prima als tussendoortje maar leveren geen waardevolle voedingsstoffen op. Een gebonden soep levert de meeste voedingsstoffen. Of kies bijvoorbeeld voor een flink gevulde maaltijdsoep.

Aardappelen, rijst, pasta

Kook de aardappelen goed gaar, u kunt hier eventueel puree van maken. U kunt als variatie ook rijst, macaroni, spaghetti of peulvruchten gebruiken.

Groente

Kook de groenten goed gaar. U kunt alle soorten gekookte groenten gebruiken. Rauwkost is vaak nog te hard.

Vlees, vis, kip

Bak het vlees niet te hard. Goede bereidingswijzen om het vlees zacht te houden zijn: zacht braden of bakken, stoven, koken, pocheren en grilleren. U kunt alle soorten vlees (m.u.v. draderig rundvlees), vis of kip nemen. Snijd het vlees goed fijn. Als variatie kunt u ook zachtgekookt ei, roerei, omelet, peulvruchten, tahoe of tempeh nemen.

Stap 4: Normale voeding

Gebruik in de overgangsfase van zachte voeding naar uw normale voeding nog geen voedingsmiddelen waarop hard gekauwd moet worden. Wanneer de hoeveelheden die u kunt eten en drinken weer redelijk overeenkomen met uw normale eetpatroon, kunt u weer terug gaan naar een magere/halfvolle producten. Het toevoegen van extra vetten en suikers is dan niet meer nodig.

Meestal kunt u zes weken na de operatie voorzichtig starten met uw normale voeding.

  • Broodmaaltijden: Kies nog geen brood met hele korrels, pitten en harde korsten. Ook kunt u beter nog geen roggebrood eten.
  • Warme maaltijd: U kunt in principe weer alles eten, behalve taai en hard vlees of harde rauwkost.
  • Tussendoortjes, snoep, snacks: Noten, pinda’s, kauwgom, zuurtjes en andere harde zoute en zoete versnaperingen kunt u beter nog vermijden.

Vloeibare en gemalen voeding bevat meestal minder voedingsvezel dan de gebruikelijke voeding. Voedingsvezels zijn alle onverteerbare delen van plantaardige producten. Ze zorgen voor een goede darmwerking. Voedingsvezels komen onder andere voor in volkorenbrood, vers fruit, groente...

labels: #Ei

Zie ook: