Als je wel eens op vakantie bent geweest naar Italië, dan zul je ongetwijfeld hebben gemerkt, dat de indeling van de menukaart anders is dan in een restaurant in Nederland. Overigens als je naar een goed Italiaans restaurant in Nederland gaat, dan zul je precies hetzelfde merken. In Nederland zijn we gewend om de gerechten in te delen in drie categorieën, namelijk voorgerechten, hoofdgerechten en desserts. Op een Italiaanse kaart vind je eerst de antipasti, daarna de primi piatti, vervolgens de secondi piatti, vaak nog contorni en tot slot de dolci.
De opbouw van een Italiaanse maaltijd
De Italiaanse maaltijd is een zorgvuldig opgebouwd geheel, vaak bestaande uit vier tot zes gangen. De Italianen eten anders dan hoe wij gewend zijn, een traditionele maaltijd bestaat uit vijf gangen: antipasti, primi piatti, secondi piatti, controni en dolci. Wanneer je zelf al eens in een Italiaans restaurant bent geweest, dan zul je wel gemerkt hebben dat de indeling van de menukaart anders is dan in een restaurant in Nederland.
1. Antipasti: De opening van de maaltijd
De letterlijke vertaling van antipasti is ‘voor de maaltijd, voor de pasta’. Dus voordat je pasta gaat eten, kun je eerst nog iets voordat je pasta gaat eten. De letterlijke vertaling van antipasti is ‘voor de maaltijd’. (Il pasto = de maaltijd). De eerste gang, letterlijk “voor de pasta”, bestaat uit kleine hapjes die de eetlust prikkelen zonder de maag te vullen. Een populaire klassieker als antipasti (voorgerecht van kleine hapjes) is bruschetta, krokant geroosterd brood ingesmeerd met knoflook met een topping van tomaten. Denk aan dunne plakjes prosciutto crudo, gemarineerde groenten, olijven, kazen, visconserven of bruschetta met tomaat.
2. Primi Piatti: De eerste borden
Als tweede op de kaart vinden we de zogenaamde primi piatti. Primi betekent ‘eerste’ in het meervoud, en piatti betekent ‘borden’. Dit zijn dus de ‘eerste borden’. Vervolgens vind je op de menukaart de primi piatti, eerste borden. Primi piatti bestaan altijd uit pasta, maar in sommige gedeeltes van Italië ook risotto. De primi piatti is net als de antipasti een voorgerecht, het verschil is dat deze ronde altijd een soep, pasta of risotto is. Risotto wordt vooral veel gegeten in het noorden. Een primi piatti is altijd een warm gerecht.
3. Secondi Piatti: Het hoofdgerecht
Als de eerste borden pasta of risotto leeg zijn, volgen er doorgaans zogenaamde ’tweede borden’, dit zijn de secondi piatti. De secondi piatti zijn altijd vlees of vis, afhankelijk van in welk deel van Italië je bent. De secondi piatti is een vlees- of visschotel met bijgerechten. Na de primi piatti krijg je de secondi piatti, tweede borden. In het binnenland zul je meer vlees op de menukaart zien staan dan aan de kust, waar ze meer vis op het menu hebben staan.
4. Contorni: De bijgerechten
Een secondi wordt meestal geserveerd zonder bijgerechten en in dat geval moet je contorni bij bestellen. Contorni zijn bijgerechten, zoals aardappeltjes, spinazie, gegrilde groenten of groene salade. Naast de primi piatti en secondi piatti worden vaak de bijgerechten geserveerd: contorni. Dit zijn bijvoorbeeld gegrilde groenten, een groene salade of aardappeltjes uit de oven. Deze bijgerechten krijg je dus niet standaard bij het hoofdgerecht. De contorni zijn de bijgerechten en deze krijg je dus niet standaard bij het hoofdgerecht.
5. Dolci: Het zoete einde
Als het allemaal goed is gegaan met de antipasti, de pasta en het vlees of de vis, is het de hoogste tijd om uitgebreid na te tafelen. Op de kaart staan waarschijnlijk minimaal 3 maar waak wel tot 6 of 7 nagerechten. De vijfde en laatste gang is dolci, wat \”dessert\” betekent. Italiaanse desserts staan bekend om hun heerlijke smaken en rijke texturen. Italianen zijn dol op zoete gerechten, dus aan keuze geen gebrek. Na het hartige gedeelte volgt het zoete. In Italië kunnen dit eenvoudige desserts zijn zoals vers fruit of kaas, maar ook rijkere lekkernijen zoals gelato, tiramisu, panna cotta of crostata.
Caffè & Digestivo: De afsluiting
Zodra je ook deze hebt laten zakken, word je ‘espresso’ aangeboden. Na il dolce is het tijd voor espresso, maar nooit tegelijk met het dessert. Italianen drinken hun koffie pas erna. En om de avond echt goed af te sluiten, neem je natuurlijk nog een heerlijke lokale likeur. Dit wordt in goed Italiaans een digestivo genoemd. Cappuccino wordt in Italië beschouwd als ‘ontbijtkoffie’ en wordt doorgaans maar tot 11.00 uur ’s ochtends gedronken door de lokale bevolking. La Cena, of wel het diner kun je altijd afsluiten met een digestivo, bijvoorbeeld een likeur zoals amaro of grappa.
Pizza: Een uitzondering
Nu hoor ik je denken: is Pizza ook een gang op de Italiaanse menukaart? Nee, in de traditionele Italiaanse menukaart wordt pizza niet als een aparte gang vermeld, maar het kan worden geserveerd als hoofdgerecht. Pizza kan worden geserveerd als hoofdgerecht. In Italië wordt pizza beschouwd als een gerecht uit de snelle hap of als streetfood en wordt het vaak gegeten als een informele maaltijd, in tegenstelling tot de meer formele en uitgebreide gerechten die op de traditionele Italiaanse menukaart staan.
De Italiaanse logica
Voor Italianen is deze indeling van een menukaart de normaalste zaak van de wereld. De eetcultuur van Italianen is toch wezenlijk anders dan in Nederland. Wanneer je als Nederlander in een Italiaans restaurant bent, kun je, zonder er erg in te hebben, de bediening helemaal in de war maken door allerlei zaken door elkaar te bestellen. Bij een Italiaan wil dit er echt niet in. Het is namelijk in Italië niet gebruikelijk om pasta en vlees samen te eten. Pasta en vlees zul je ook nooit samen op een bord zien. Zo werkt dat nou eenmaal niet in Italië.
Tips voor het bestellen
Stel, je bent samen met een vriend en jullie willen één voorgerecht samen delen en je besteld voor daarna één primi voor de een en één secondi voor de ander, dan kan ik je verzekeren dat de bediening er niets meer van snapt. Daarom is het belangrijk dat je precies aangeeft wat je wilt en in welke volgorde je de gerechten wilt krijgen. Tip: bestel je volgende ‘gang’ pas nadat je de eerste op hebt!
Geniet vooral!
De Italianen eten anders dan hoe wij gewend zijn. Doordat er meer tijd wordt genomen om te eten, kun je dus ook meer genieten van alle gangen. Hoewel deze gestructureerde maaltijdopbouw nog altijd diepgeworteld is in de cultuur, eten de meeste Italianen tegenwoordig geen zes gangen op een doordeweekse avond. Of je nu traditioneel eet of een eigen draai geeft aan de maaltijd: in Italië staat genieten voorop. Eet smakelijk én geniet vooral! Buon Appetito!
labels:
