Eet jij wel eens een komkommer? Zeker in de zomer zijn ze heerlijk door een salade! Maar hoeveel weet je eigenlijk over komkommers? Wat is het precies en waar komen ze vandaan? Wist jij dat de komkommer oorspronkelijk uit Azië komt?

De komkommer is de vrucht van de eenjarige komkommerplant (Cucumis sativus) en is langwerpig en recht of gekromd, in kleur variërend van wit of geel tot groen. Het vruchtvlees is wittig of groenachtig en kan bitter zijn vanwege cucurbitacinen. De naam is de oude Latijnse naam voor de vrucht die al duizenden jaren in cultuur is, het eerst in India.

Bioloog Patrizia Sebastian heeft tijdens haar onderzoek naar de oorsprong van de waterige vrucht ontdekt dat de échte naam oorspronkelijk uit Azië komt. Ja, de échte naam van de komkommer: Cucumis Sativus. Een vrij aparte ontdekking, aangezien vooral in Afrika het cucumisgeslacht veel in het wild voorkomt. De meeste van de ongeveer dertig soorten van het pittenkruid (Cucumis) komen uit Afrika.

Is het groente of fruit?

Nee, de komkommer is géén groente, stellen veel mensen. Het is fruit! Net zoals een appel een vrucht is van de appelboom, is een komkommer de vrucht van de komkommerplant. Er zitten vaak zaadjes in fruit. Deze komen ook in komkommers voor. Groeit iets aan een kruidachtige plant? Dan is het groente. Groeit iets aan een houtachtige plant? Dan is het fruit. Komkommers groeien aan een kruidachtige plant. Of het nu groente of fruit is, is niet helemaal duidelijk.

Wist je dat de groene vrucht familie is van de meloen? Meloenen stammen net als komkommers af van het cucumisgeslacht. Cucumis is een van de grotere genera uit de Komkommerfamilie. De komkommerfamilie omvat in totaal zo’n 700 soorten. De circa 30 Cucumis soorten vinden bijna allemaal hun oorsprong in Azië en Afrika.

De oorsprong en geschiedenis

De precieze oorsprong van de komkommer is onbekend, waarschijnlijk een cultigen uit de lagere regionen van de Himalaya. De bij ons meest bekende vertegenwoordiger (C. sativus) is zeer waarschijnlijk afkomstig uit India. Deze soort wordt overigens niet in het wild aangetroffen. Waarschijnlijk betreft het hier een cultigen.

Een cultigen is een gekweekte vorm van een in het wild voorkomende soort. Door menselijke selectie kunnen er na verloop van tijd sterk afwijkende vormen ontstaan. M.a.w. in en door cultuur ontstaan. C. hardwickii is in de lagere delen van het Himalaya gebergte inheems en wordt algemeen gezien als de voorouder van de huidige komkommers. In India is de komkommer al zeker 3000 jaar in cultuur.

Het is een van de meest gegeten vruchtgewassen ter wereld. Land van Oorsprong: In West-Azië wordt ze al 3000 jaar verbouwd. Aan de zuidelijke hellingen van de Himalaya, in wat nu de Indiase deelstaat Sikkim is. Daar komt ook de zogenaamde Sikkim-komkommer vandaan, die we als de oerkomkommer beschouwen. Waarschijnlijk om zijn ruwe uiterlijk.

De komkommer bereikte in de tweede eeuw voor Christus China, ze kwam daar via de zijderoute en werd meegebracht door de Chinese diplomaat Zhang Qian (164 - 114 v.Chr.), gedurende de Han Dynastie. In 1494 kwam het met Columbus’ tweede reis naar de nieuwe wereld - eerst Haïti en daarna de Amerika’s.

De komkommer in de geschiedenis

Wist jij dat de Grieken en de Romeinen vroeger al gek waren van komkommers? Er zou zelfs een keizer geweest zijn, die élke dag een komkommer at. Hij werd keizer Tiberius genoemd. Wie had nog meer een liefde voor komkommers ontwikkeld? Karel de Grote. Ook hij at regelmatig komkommers in de achtste en negende eeuw. Hij was er zelfs zo’n fan van dat hij ze zelf liet groeien in zijn tuintjes in Italië.

David Trinklein van de University of Missouri (VS) schreef in 2014 een artikel over de komst van de groene vrucht naar Europa. De Grieken en de Romeinen waren er blijkbaar al dol op en keizer Tiberius zou ze zelfs iedere dag hebben gegeten. Ook Karel de Grote kon de komkommer wel waarderen. Hij liet ze groeien in zijn tuinen in Italië in de achtste en negende eeuw.

De komst van de komkommer in Engeland heeft nog lang geduurd. De vrucht stak het kanaal pas over toen koning Hendrik de achtste op de troon zat. Dit was de periode van 1509 tot 1547. Zijn eerste vrouw vond ze lekker in haar Spaanse salades. Uiteindelijk maakte de komkommer zijn weg richting de VS.

Records en namen

Kan jij raden hoeveel kilo de zwaarste komkommer ooit woog? Deze woog 13 kilo! David Thomas uit Engeland heeft dit record op zijn naam staan. Zijn vrucht woog 12,9 kilo en is te vinden in het Guinness Book of World Records.

Is de zwaarste dan ook gelijk de langste? Nee. Het record van de langste komkommer staat op de naam van Ian Neale uit Wales. Op 26 september 2011 is zijn komkommer gemeten.

Het record van de zwaarste komkommer ooit geteeld staat op naam van David Thomas uit Engeland. Volgens het Guinness Book of World Records woog zijn vrucht 12,9 kilo. Dat gaat naar Ian Neale uit Wales. Hij liet op 26 september 2011 zijn komkommer van maar liefst 107 centimeter meten.

In het Deens wordt de komkommer ‘agurk’ genoemd. Dit geldt ook voor Noorwegen. In Zweden wordt hij ‘gurka’ genoemd. Het grappige is dat ze een komkommer in Noorwegen en Denemarken ‘agurk’ noemen. In Zweden heet het een gurka en Duitsers noemen het een ‘Gurke’. Alleen in Frankrijk lijkt het woord heel erg op het onze.

Komkommers verbouwen

Komkommers verbouwen in je tuin, dat is je verbazen over hun snelle groei. Vormen en kleuren: Je kunt ze zelf planten in bakken, potten of in de volle grond, dus ook geschikt voor balkons of je (dak)terras. Sommige planten worden zelfs al met enkele komkommers eraan aangeboden. Deze voorgekweekte planten verrassen je in de loop van de zomer met kleine gele bloemetjes en daarna met heerlijke, gezonde komkommers.

Verzorgingstips

  • De wortels van de komkommerplant hebben veel ruimte nodig om te groeien, ze zijn altijd op zoek naar water.
  • De planten hebben iedere dag water nodig, zeker in de zomer. Als het blad slap hangt heeft hij echt dorst.
  • Geef soms ook extra plantenvoeding met speciale moestuinmest, zodat de plant gezond blijft.
  • Zet je komkommerplant op een zonnige, beschutte plaats en zorg dat de wind er zo min mogelijk op staat.
  • Door de grote bladeren kunnen ze anders kapot waaien, meer water verdampen en sneller slap worden.
  • Komkommerplanten willen omhoog groeien met hun windende ranken. Steun ze daarom met stokken, rekjes of gaas.
  • Snoei regelmatig de zijscheuten weg en verwijder lelijk blad of blad dat voor de vruchten hangt.

Komkommertijd

De komkommertijd is de periode in de zomer wanneer er weinig nieuws is. De reden van dit lijstje is duidelijk: het is komkommertijd. Vandaag is het 1 juli. En zoals bijna iedere dag in het teken van iets staat, zo is het vandaag officieel de Dag van de Komkommer. Jaren geleden is deze dag in het leven geroepen ter promotie van deze groene waterbom.

En deze dag is echt niet zomaar gekozen. Het is het begin van een rustige (zomer)periode voor velen (komkommertijd). Een periode zonder veel nieuws en handel, in tegenstelling tot de komkommerteler. Het seizoen van de komkommer start juist nu. Dus drukke tijden voor de kwekers. Komkommertijd heeft dus meerdere betekenissen.

Nog een paar feiten

Komkommers bestaan voor 97 % uit water, vezels en voedingsstoffen en bevatten weinig calorieën. Het ideale tussendoortje dus. Hieronder een tabel met feiten over de komkommer:

Feit Details
Watergehalte 97%
Teelt 3000 jaar geleden in India
Zwaarste komkommer 12,9 kilo (David Thomas, Engeland)
Langste komkommer 107 centimeter (Ian Neale, Wales)

labels:

Zie ook: