Salmonella is een bekende en beruchte ziekmakende bacterie die veel voorkomt in dieren, vooral in pluimvee en varkens. De bacterie kan overleven in de bodem, het water, op insecten en op vochtige keukenoppervlakken zoals het aanrecht. Hierdoor kan salmonella vrijwel elk ander levensmiddel besmetten.

Hoe Raakt Voedsel Besmet met Salmonella?

Veel dieren kunnen drager zijn van salmonella, bijvoorbeeld kippen, varkens en koeien. Daar worden zij meestal niet ziek van. Wel kunnen ze de bacterie aan hun omgeving doorgeven en zo mensen ziek maken. De bacterie zit ook in het vlees, de melk en/of op de eieren van het besmette dier. Mensen die deze producten eten, krijgen de bacterie binnen en kunnen daar ziek van worden. Dat gebeurt vooral wanneer mensen rauw vlees of rauwe eieren eten.

Vlees kan tijdens de slacht besmet raken met bacteriën uit de darmen van het dier. Salmonella kan door kruisbesmetting ook op andere levensmiddelen terechtkomen. Groenten die niet verhit worden kunnen door mest of verontreinigd water ook voor een besmetting zorgen. Op kiemgroenten kan salmonella voorkomen. Wanneer besmette producten dicht bij andere producten worden bewaard, kunnen die producten ook besmet raken. Zo kan de bacterie bijvoorbeeld ook op groenten of fruit zitten.

Salmonella enteritidis kan aanwezig zijn in een onbeschadigd en heel ei. Deze bacteriën zijn aanwezig in de ovaria of oviduct van de hen, nog voordat de schaal om het eiwit en dooier wordt gevormd. Op deze wijze kunnen eieren besmet raken met Salmonella enteritidis, zelfs wanneer de bacterie geen ziekte bij de hen veroorzaakt. Om vermeerdering van deze organismen in het ei te voorkomen, is koeling advieseerbaar.

Symptomen van een Salmonella Besmetting

Niet iedereen die de bacterie heeft binnengekregen wordt daar ziek van. Een infectie kan leiden tot koorts, diarree, misselijkheid, braken, buikkrampen en hoofdpijn. De eerste ziekteverschijnselen beginnen gemiddeld 24 tot 48 uur na het eten van besmet voedsel. Bij de meeste mensen houden de verschijnselen 3 tot 7 dagen aan. De koorts verdwijnt meestal sneller. Bij kwetsbare mensen kan de infectie ernstiger verlopen. Soms is ziekenhuisopname nodig.

Deze klachten beginnen vaak tussen de 12 en 96 uur na het eten van besmet voedsel. Zit er bloed in de diarree, heeft u hoge koorts of is de diarree na een week niet minder geworden? Neem dan contact op met een arts als er uitdrogingsverschijnselen zijn.

Een klein aantal mensen dat een salmonellabesmetting heeft opgelopen, kan blijvende (chronische) klachten houden. Dit kunnen buikklachten zijn, zoals buikkrampen of diarree, maar ook gewrichtsklachten kunnen ontstaan als de salmonellabacteriën in de bloedbaan zijn doorgedrongen. De kans dat dit gebeurt is groter bij mensen met een (ernstig) verzwakt immuunsysteem.

Risicogroepen

Salmonella is vooral gevaarlijk voor ouderen en kleine kinderen. Zij lopen kans op uitdroging, waardoor de maag-darmklachten ernstiger kunnen verlopen. Bij mensen die verzwakt zijn, bijvoorbeeld door een andere ziekte, kan de besmetting uitbreiden naar de bloedbaan. Dat kan zorgen voor ernstige klachten, zoals bloedvergiftiging, hersenvliesontsteking of urineweginfecties. De kans hierop is heel klein.

Meestal is een besmetting met de salmonellabacterie niet gevaarlijk voor zwangeren. Soms kan er een infectie in de baarmoeder ontstaan. Dit gebeurt bijna nooit. Kinderen tot 5 jaar, zwangeren, ouderen en mensen met een verminderde weerstand worden sneller ziek na een besmetting.

Preventie van Salmonella Besmetting

Goede hygiëne is heel belangrijk om besmetting met salmonella te voorkomen. Door hygiënisch te werken kan besmetting voorkomen worden. Bak vlees door en door gaar en was groente en fruit onder stromend water.

Was je handen voor het koken en na het aanraken van rauw vlees. Was keukengerei direct na gebruik af met heet water en afwasmiddel. Voorkom kruisbesmetting. Prik niet met hetzelfde bestek in rauw vlees en daarna in gaar eten. Gebruik nooit dezelfde ondergrond voor rauw vlees en daarna voor gaar eten of rauw te eten groente. Gebruik een aparte snijplank voor rauw vlees en één voor groente. Pas op met eieren. Gebruik geen rauwe eieren in gerechten die niet worden verhit, bijvoorbeeld bij bavarois, mousse of zelfgemaakte mayonaise. Bak eieren of kook ze het liefst hard, het eiwit en de eierdooier moeten bij voorkeur gestold zijn. Vooral voor kwetsbare groepen zoals kinderen tot 5 jaar, zwangeren, ouderen en mensen met een verminderde weerstand is het belangrijk om bovenstaande voorzorgsmaatregelen te treffen.

  • Was vaak je handen met water en zeep.
  • Houd rauwe dierlijke producten, zoals vlees en eieren, apart van producten die je rauw eet.
  • Bewaar eieren apart van ander eten. Ook aan de buitenkant van een ei kan salmonella zitten.

Adviezen voor consumptie

  • Eieren moeten 6 minuten gekookt worden voordat ze veilig worden beschouwd.
  • Voedingsmiddelen die goed verhit worden, zoals veruit de meest vleesproducten, vormen normaal gesproken geen bron meer voor een besmetting met Salmonella.

Behandeling en Herstel

De klachten die u krijgt door een salmonellabesmetting gaan vanzelf over. Wanneer u besmet bent, is het belangrijk dat u genoeg drinkt en suiker en zout binnenkrijgt. Dit voorkomt uitdroging. suikerzoutoplossing (oral dehydration salts of ORS oral rehydration salts (oral rehydration salts).

Bij de meeste infecties is geen behandeling nodig. De infectie moet ‘uitgeziekt’ worden. Het is, zo mogelijk, beter dat een infectie door het eigen immuunsysteem opgeruimd wordt. Het is belangrijk om voldoende te drinken, omdat je door diarree, overgeven en koorts veel vocht verliest. Om uitdroging te voorkomen, moet dit vocht aangevuld worden. Bij de drogist en apotheek is ORS verkrijgbaar. Dat is een poeder dat je oplost in water. Hiermee vul je niet alleen vocht aan, maar ook zouten en suikers. In principe kun je normaal eten, dus probeer gewoon te eten waar je zin in hebt.

Wanneer de koorts na drie dagen niet verminderd is, is het raadzaam een arts te raadplegen. Bij aanhoudende of ernstige klachten zoals hoge koorts kan een behandeling nodig zijn.

Recente Ontwikkelingen en Maatregelen

Er is de laatste jaren een afname van het aantal infecties door salmonella. Dit komt door effectieve hygiënemaatregelen bij de voedsel producerende industrie, zoals het testen van dieren op salmonella, vaccinatie van legkippen en een verbod op de handel van eieren en kippenvlees met salmonella. Het resultaat is dat er veel minder besmet vlees en ei verkocht wordt.

Sinds juni 2023 zien we dat het aantal meldingen van mensen in Nederland dat ziek wordt door een specifieke salmonellabacterie stijgt. Ook in Duitsland zijn enkele zieken gemeld. Het is aannemelijk dat besmette eieren een rol spelen in de uitbraak, maar dat is nog niet zeker. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) doet samen met het Controle Orgaan KwaliteitsZaken (COKZ) onderzoek naar de besmettingsbron.

Op een aantal leghenbedrijven werd de salmonellabacterie gevonden. Daar zijn maatregelen genomen om de volksgezondheid te waarborgen. De eieren van deze bedrijven krijgen bijvoorbeeld een hitte behandeling waarmee eventuele salmonella in de eieren wordt gedood. Een gemeenschappelijke bron van deze bedrijven is nog niet gevonden.

Bedrijven moeten aan strenge wetgeving voldoen om ervoor te zorgen dat er geen risico voor besmetting is. Toch is het risico niet helemaal uit te sluiten.

labels: #Ei

Zie ook: